କଥାରେ ଅଛି ଆମ ରାଜ୍ୟ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ ଙ୍କ ରାଜ୍ୟ । ଇୟେ ବା ଆମ କଳା ଠାକୁର , ଭକ୍ତ ବଶ୍ଚଲ କାଳିଆ ର ସହର ଏଠି ବିନା ପର୍ବ ପର୍ବାଣୀ ରେ କଣ ହବ ତେଣୁ ଏଠି ବାର ମାସରେ ତେର ପର୍ବ ପାଳିତ ହୁଏ । କିନ୍ତୁ ସମୟ ସହିତ ଆମ ଓଡ଼ିଶା ରେ ରଜ ପର୍ବ ର ଅର୍ଥ ଓ ପାଳନ ଧୀରେ ଧୀରେ ବଦଳି ଯାଇଚି । ଆସନ୍ତୁ ଆଜି ଆମ ଓଡିଶା ରେ ସେ ରଜ ଆଉ ବର୍ତମାନ ର ରଜ ବିଷୟରେ ଟିକେ ଆଲୋଚନା କରିବା

"ରଜ ଆସିଲା ଆମ ମାଟିରେ, ଆନନ୍ଦ ଆସିଲା ଭାସି ।

ମହିଳାମାନେ ପାଉଛନ୍ତି ସମ୍ମାନ, ପ୍ରକୃତି ହେଲା ପ୍ରଭାସୀ।

ନୂଆ ପୋଶାକ, ନୂଆ ଆଶା, ତିନି ଦିନର ଏହି ଆଶା।

ଗାଁ ଓ ସହର ସମ୍ମିଳିତ, ରଜର ଅବସର ମହାତ୍ତା।"

ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାଚୀନ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପାର୍ବଣ ହେଉଛି "ରଜ ପର୍ବ"। ଏହାକୁ "ମିଥୁନ ସଂକ୍ରାନ୍ତି" କିମ୍ବା "ରଜପର୍ବ" ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ଏହାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ମହିଳାମାନଙ୍କ ସମ୍ମାନ ଏବଂ ସମାଜରେ ସେମାନଙ୍କ ଭୂମିକାକୁ ପ୍ରକାଶିତ କରାଯାଏ। ଏହି ପର୍ବ ତିନି ଦିନ ଧରି ପାଳନ କରାଯାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରଥମ ଦିନକୁ "ପହିଲି

ରଜ", ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନକୁ "ରଜ ସଂକ୍ରାନ୍ତି " ଏବଂ ତୃତୀୟ ଦିନକୁ "ଶେଷ ରଜ " କୁହାଯାଏ। ଚତୁର୍ଥ ଦିନକୁ "ବସୁମତୀ ସ୍ନାନ" ଭାବରେ ପାଳନ କରାଯାଏ।

ରଜ ପର୍ବ ଓଡ଼ିଶାରେ ଏକ ବିଶେଷ ସ୍ଥାନ ରଖିଛି। ଏହା ପ୍ରକୃତିର ପୂଜା ଏବଂ ମହିଳାମାନଙ୍କ ସମ୍ମାନର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ମହିଳାମାନେ ଏହି ତିନି ଦିନ ଗୃହକାର୍ଯ୍ୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ବିଶ୍ରାମ ନିଅନ୍ତି ଏବଂ ପରିବାରର ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଖରୁ ସମ୍ମାନ ପାନ୍ତି । ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ମହିଳାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ସମାଜରେ ସେମାନଙ୍କର ଭୂମିକାକୁ ପ୍ରଶସ୍ତ କରିବା।ଓଡ଼ିଶାରେ ରଜ ପର୍ବ ପାଳନର ଏକ ଅନ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି ଏହା ପ୍ରକୃତି ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧ ସ୍ଥାପନ କରେ । ମନେ କରାଯାଏ ଯେ ଏହି ତିନି ଦିନରେ ପୃଥିବୀ ମାଆ ଏକ ନୂତନ ରୂପ ନିଅନ୍ତି ଏବଂ ସେହି ପରିବର୍ତନ କୁ ସ୍ୱୀକାର କରିବାକୁ ଆମେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛୁ।

ସମୟ ସହିତ, ରଜ ପର୍ବର ପାଳନରେ ଅନେକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଯାଇଛି। ଏହି ପର୍ବଟି ବର୍ତ୍ତମାନ ଏକ ଫେଷନ ଏବଂ ବିନୋଦନର ଅବସର ଭାବେ ପାଳନ ହେଉଛି। ଆଧୁନିକ ଯୁଗର ଯୁବପିଢ଼ି ଏହି ପର୍ବକୁ ଏକ ଆନନ୍ଦମୟ ଭାବରେ ମନାଉଛନ୍ତି। ଏହି ପର୍ବ ରେ ଆଧୁନିକ ଯୁଗର ପିଲାମାନେ ରଜ ର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ କୁ ଭୁଲି ଏକ ଛୁଟି ର ଦିନ ବୋଲି ମନାନ୍ତି l

"ପହିଲା ରଜ ତା ଗୁଣ, ମହିଳାମାନେ ପାଉଛନ୍ତି ସୁମାନ।

ରଜ ସଂକ୍ରାନ୍ତି ର ଆନନ୍ଦ ମହିମା, ତା'ର ହୋଇ ଯାଏ ପ୍ରମାଣ।

ଶେଷ ରଜର ହସ ହୁଲାଷ , ପ୍ରକୃତି ଓ ସଂସ୍କୃତିର ମିଶାଣ।

ଏହି ରଜର ଦିନଗୁଡ଼ିକ, ସମାନ ନାହିଁ କେହି ପ୍ରାଣ।"

ପୂର୍ବକାଳରେ, ରଜ ପର୍ବ ବେଳେ ମହିଳାମାନେ ଗୃହକାର୍ଯ୍ୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ ନୂଆ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିବା, ସ୍ନାନ କରିବା, ମନ୍ଦିର ଯାତ୍ରା କରିବା, ଏବଂ ପରିବାରର ସହ ମିଳିବାର ଅବସର ମିଳୁଥିଲା। ପରିବାରର ପୁରୁଷମାନେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ସେମାନଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଅଲୋକିତ କରୁଥିଲେ। ଗାଁର ଲୋକମାନେ ଏହି ତିନି ଦିନ ବିଶେଷ ଆଦର ଦେଇ ପାଳନ କରୁଥିଲେ।

ବର୍ତ୍ତମାନର ରଜ ପର୍ବଟି କିପରି ପାଳନ ହେଉଛି? ଏହି ପର୍ବ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ଆଧୁନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଏବଂ ଉଚ୍ଚାଧିକ୍ଷେପର ସହ ବଦଳିଯାଇଛି। ଆଧୁନିକ ସମାଜର ଯୁବପିଢ଼ୀ ଏହି ପର୍ବକୁ ଏକ ବିଶେଷ ଆନନ୍ଦମୟ ଭାବରେ ପାଳନ କରୁଛନ୍ତି , ଏହି ପର୍ବରେ ନୂଆ ଆଲମୋଡା ପୋଶାକ, ମଜ୍ଜାଦାର କାର୍ଯ୍ୟକଳା ଏବଂ ପ୍ରଦର୍ଶନରେ ଅଧିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ଦିଆଯାଏ। ସେମାନଙ୍କୁ ଏଥିରେ ନୂଆ ଆନନ୍ଦ ଏବଂ ସୁଖମୟ ଓ କାମ ରୁ ଅବସର ମିଲେ ।

ଓଡ଼ିଶାରେ ରଜ ପର୍ବଟି ଏକ ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ ପର୍ବ । ଏହି ପର୍ବରେ ଗ୍ରାମୀଣ ବାସୀ ଅତି ଆନନ୍ଦମୟ ଭାବରେ ପର୍ବଟି ପାଳନ କରନ୍ତି । ଏହି ପର୍ବରେ ନାନାବିଧୀର

ଖେଳ ଏବଂ ଆନନ୍ଦମୟ ପରିବେଷଣ କରାଯାଏ। ରଜପର୍ବରେ ଭୂମି ଦେବୀଙ୍କର ପୂଜା ଏବଂ ବିଶେଷ ଖେଳ ର ଆୟୋଜନ କରଯାଏ । ରଜପର୍ବରେ ଏକ ଅନ୍ୟ ଆକର୍ଷଣମୟ ଅଂଶ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗୀତମାଳି ତଥା ଓଡିଆ ଢଗ ଢମାଳି ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଲୋକକଥା ।

ପରିପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟରେ, ରଜ ପର୍ବର ପାଳନରେ ବହୁତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଯାଇଛି। ଏହି ପର୍ବରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଆଧୁନିକ ଯୁବପିଢ଼ୀ ଉଚ୍ଚାଧିକ୍ଷେପରେ ଆକର୍ଷିତ ହେବା ଏବଂ ସୁଖମୟ ଆନନ୍ଦରେ ଏହି ପର୍ବକୁ ମନାଇବା ପର୍ୟ୍ୟନ୍ତ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ପାଇ ଆଗେଇଆଶିବା କଥା ।

ରଜ ପର୍ବ ରେ ରୌନକ ଛାଇ,

ନାହିଁ ଅନୁଷ୍ଠାନର ନିୟମ ପାଇ।

ସୁନ୍ଦର ପୋଶାକରେ ସଜାଇ,

ବନ୍ଦନା ପ୍ରତି ମୋହର କହାଇ।

କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭ ଭଙ୍ଗିଛି ପ୍ରେମ,

ରଜ ପର୍ବ ରେ ଅଛି ସଜଗୀ ସେମ।

ଆସିଲା ମନେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଉତ୍ସାହ,

ରଜ ପର୍ବ ରେ ପାଇଁ ବନ୍ଦନାଗଣ।

ଆସିଲା ଆନନ୍ଦ ଓ ମାନପ୍ରିୟ,

ପ୍ରକୃତିର ରଙ୍ଗେ ଛାଇ ବିଜୟ।

ରଜ ପର୍ବ ରେ ରଙ୍ଗେ ରଙ୍ଗେ,

ହରିତ ପୋଷାକେ ବାଲୁକା ବେଗେ।

ଅନେକ ଖେଳ ଓ ଉପହାର,

ରଜ ପର୍ବ ରେ ଉତ୍ସାହ ବାହାର।

ଧାରିଲେ ଅବସର ଆମ ଲୋକ,

ବନ୍ଧୁ ଓ ପରିବାର ମିଳିଲେ ଏକ।

ଚୌଧୁରୀ କୃପାଜଳ

ଓଡ଼ିଶାରେ ରଜପର୍ବ - ସେବେ ଆଉ ଏବେ

ଓଡ଼ିଶାରେ ରଜା ପର୍ବ: ସେବେ ଓ ଆବେ ସୂଚନା ଶୀର୍ଷକ।