ଆଜି ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷାନୁ ଭୂତିକ କବିତା ଉପରେ ଆମେ ଆଲୋଚନା କରିବା ବୋହୂ ଚାଲି ନଜାଣଇଲୋ ଶୀର୍ଷକ ଭଜନଟିରେ ରଚୟତା ରଘୁନାଥ ଦାସ ପ୍ରାଣ ବାୟୁକୁ ବୋହୁ ସହିତ ତୁଳନା କରିଛନ୍ତି । ଏହି ଭଜନଟିର ବିଷୟରେ ମୁଁ ଆଜି କିଛି ନୂତନ ଢାଞ୍ଚାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛି ସମସ୍ତେ ମନ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଏହି ଲେଖାଟିକୁ ପଢ଼ିବେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏହି ଭଜନଟିକୁ ଏକ ଅନ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରେ ଦେଖିଥାଉ ଚାଲନ୍ତୁ ଏହି ଭଜନଟିର ପ୍ରକୃତ ରହସ୍ୟ କଣ ତାହା ମୁଁ ଆଜି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରି କହୁଛି ବହୁ ଚାଲି ଚଳନ ହାବ ଭାବ ଆଦି ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ସେହି ଜୀବତ୍ମା ରୂପୀ ବୋହୁକୁ ଭେଟିବା ପାଇଁ ପ୍ରବଳ ଆଶାପୋଷଣ କରଛନ୍ତି ଧ୍ରବ ପଦଟି ହେଉଛି :-

'ବୋହୂ ଚାଲି ନଜାଣଇ ଲୋ , ପାଦ ପଡ଼ୁଥାଇ ବଙ୍କା ।

ଯେଉଁ ଦିନ ବହୁ ସଳଖି ଚାଲିବ

ଘରେ ପଡ଼ିଯିବ ଡକ୍କା ।।'

ବହୁ ହେଉଛିଏହି ଶରୀରସ୍ଥ ପ୍ରାଣ ବାୟୁ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ସମ୍ପାଦନ ସମୟରେ ପ୍ରାଣବାୟୁ ରୁପିଣି ବହୁବା ବଧୂ ତାର ଦୁଇ ପାଦକୁ ବାମ ଓ ଡାହାଣ ନାସାପୁଟରେ ଅଙ୍କା ବଙ୍କା ଭାବରେ ଥାପି ଗତି କରିଥାଏ । ମାତ୍ର ଯେତେବେଳେ ସେ ସିଧା ପାଦ ଚାଳନା କରି ସେତେବେଳେ ଶରୀରକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଚାଲି ଯାଇ । ଅର୍ଥାତ୍ ଲୋକର ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ । ଲୋକରେ ପ୍ରଚାରିତ ହୁଏ ସେ ଚାଲିଗଲା ମରିଗଲା ତରିଗଲା ଇତ୍ୟାଦି । ତାର ଗୃହରେ କୁଟୁମ୍ବ ମାନଙ୍କର କନ୍ଦ୍ରନ ରୋଳ ଛୁଟିଯାଏ । ଘରେ ପଡ଼ିଯିବ ଡକା ର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ବକ୍ରଭାବରେ ପ୍ରାଣବାୟୁ ଗତି କରୁଥିବା ବେଳେ ଲୋକ ବଞ୍ଚି ରହିଥାଏ ମାତ୍ର ସରଳ ବା ସିଧା ଭାବରେ ଯାତାୟାତ କରିବା ବେଳେ ଏହାର ଗତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀବ୍ର ହୋଇଥାଏ ।ଲୋକ ଅଣଚାଶ ପବନ ବହିଲା ବୋଲି କହିଥାନ୍ତି । କିଛି ସମୟ ପ୍ରବଳ ବେଗରେ ବହି ହଠାତ୍ ପ୍ରାଣବାୟୁ ଏ ମର କଳେବର ତ୍ୟାଗ କରି ବହିଃନିର୍ଗତ ହୋଇଥାଏ ।

'ଯେଉଁଦିନ ବହୁ ବାପଘର ଠାରୁ

ଅଇଲା ଶ୍ୱଶୁର ଘରକୁ ।

ଆପଣା ପତିର ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗ ନାହିଁ

ରସରେ ରସାଏ ପରକୁ ।।'

ଜୀବାତ୍ମା ଯେତେବେଳେ ମାତୃଗର୍ଭ ରୂପକ ବାପଘରୁ ଭୂପୃଷ୍ଠ ରୂପକ ଶ୍ୱଶୁର ଘରକୁ ଆସେ, ସେତେବେଳେ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ତାର ମାତୃ ଗର୍ଭର ସମସ୍ତ କଥା ବିସ୍ମରଣ ଘଟେ । ସେ ନିଜର ପ୍ରଭୁ ( ଆପଣା ପତି ) କୁ ଭୁଲି ଯାଇ । ସାଂସାରିକ ସୁଖ ସମ୍ଭୋଗରେ ବୁଡ଼ି ରହି ସେ ନିଜର ତଥା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦର କାରଣ ହୋଇଥାଏ । ( ରସରେ ରସାଏ ପରକୁ )

ପାଞ୍ଚ ଭଲ ଲୋକ ବୁଝାଇ କହିଲେ ନବୁଝିଲା ବହୁ ତିଲେ ।

ଅନ୍ନ ପାଣି ବହୁ କିଛି ନ ଖାଇଣ ରହିଛି ଶୂନ୍ୟ ଆହାରେ ।।

ପାଞ୍ଚ ଭଲଲୋକ ହେଲେ ମନ,ସୁମନ,କୁମନ, ଅମନ, ବିମନ।

ଏମାନେ ଜୀବାତ୍ମା ସ୍ୱରୂପିଣୀ ବୋହୂ ଯେତେ ଘେନାଇ କହିଲେ ଅର୍ଥାତ୍ ସାଂସାରିକ ଭୋଗ ବିଳାସ ପ୍ରତି ପ୍ରଲୁବ୍ଧ କରାଇଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଜୀବାତ୍ମା ଏମାନଙ୍କ କଥାକୁ ଥରେ ମାତ୍ରା ଗ୍ରହଣ ନ କରି ବିଷୟ ଭୋଗ ପ୍ରତି ବୀତସ୍ପୃତ ହୋଇ ରହେ ।

ଅନ୍ନ ପାଣି ବହୁ କିଛିନ ଖାଇଣ ରହିଛି ଶୂନ୍ୟ ଆହାରେ ।

ଅର୍ଥାତ୍ ଜୀବତ୍ମା ରୂପିକ ପରେ ଭୋକ୍ତା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ନିଜେ ନିର୍ଲିପ୍ତ ରହିଥାଏ।

ତାହାକୁ ବିଷୟ ଭୋଗ ଲାଳସା କାମନା ଆଦି ସାଂସାରିକ ମାୟା ଆଦୌ ସ୍ପର୍ଶ କରିପାରେନାହିଁ ।

ପଚିଶ ନଣନ୍ଦ ଜଞ୍ଜାଳ କରନ୍ତି ବହୂ ମୋର ବାରୁଆଳୀ ।

ବୋହୂ ଦୂରୁଦଣ୍ଡି ସହି ନ ପାରଇ ବୋଲଇ ପଡ଼ିଶା ଓଲି ।।

ଜୀବାତ୍ମା ରୁପିଣି ବହୂ ପଚିଶ ନଣନ୍ଦ ହେଲେ ପଚିଶ ପ୍ରକୃତି । ଯଥା ଏକାଦଶ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଏକାଦଶ ବିଷୟ ବୁଦ୍ଧି ଅହଂକାର ଓ ମହତ୍ । ଏହି ନଣନ୍ଦମାନେ ବୋହୂ କୁ 'ବାରୁଆଲୀ' ଅର୍ଥାତ୍ ସେ ବାର ଦୁଆର ବୁଲୁଛି ବୋଲି ଆକ୍ଷେପ କରି କହନ୍ତି ।କବିଙ୍କ ମତରେ ସେ ଦୁର୍ଦ୍ଦଣ୍ଡୀ ବୋହୂ ଏମାନଙ୍କର କଥାକୁ ତିଳେ ମାତ୍ର ଭୃକ୍ଷେପ ନ କରି ମୁକ୍ତ ଓ ଅବାଧ ଭାବରେ ସର୍ବତ୍ର ଭ୍ରମଣ କରୁଛି । ( ବୁଲଇ ପଡ଼ିଶା ଓଲି )। ଅର୍ଥାତ୍ ଗୀତା ମତରେ ଆତ୍ମା ନିତ୍ୟ ସର୍ବତ୍ରଗାମୀ ସ୍ଥାଣୁ ଅଚଳ ସନାତନ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଚିନ୍ତାର ଅତୀତ ଓ ବିକାଶର ଶୂନ୍ୟ ଅଟେ ।

' ବୋହୂ ଗୋଟିଏ କରି ଆଣିଛି କାଉନ୍ଦା ଘରର ଝିଅ ।

ବାଞ୍ଝ କରକଟୀ ନୁହଁଇ ଲମ୍ପଟି ବୋହୂ ଆଡେ ତିନି ପୁଅ।। '

ବୋହୂଟି ଭାରି ଓହାକାନ୍ଥିଆ । ସେ ମାତୃ ରୂପକ କାଉନ୍ଦା ଘରୁ ଆସିଛି।

ସେ ବନ୍ଧ୍ୟା ବାଞ୍ଝ ନୁହେଁ। ମୃତବସା କରକଟୀ ନୁହେଁ କିମ୍ବା ଦ୍ୱାଚାରିଣି ଲମ୍ପଟି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଅଥଚ ସେ ତିନୋଟି ପୁତ୍ର ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛି ପୁତ୍ର ତିନଟି ହେଲେ ସତ୍ତ୍ୱ ରଜଃ ଓ ତମ ଗୁଣ ତ୍ରୟ ।

'ପୁଅ ବୋହୂ ଦୁହେଁ ଏକତ୍ର ହୋଇଥିଲେ ଚତୁର୍ବର୍ଗ ଫଳ ପାଇ ।ରଘୁନାଥ ଦାସ ଭରସା କରିଛି

ବୋହୂକୁ ଭେଟିବା ପାଇଁ ।।'

ପୁଅ ବୋହୂ ଦୁହିଁଙ୍କର ଭେଟ ହେଲେ ଅର୍ଥାତ ଯିବା ଆତ୍ମା ଓ ପରମାତ୍ମାର ମିଳନ ହେଲେ ଚତୁର୍ବର୍ଗ ତଥା ଧର୍ମ ଅର୍ଥ କାମ ମୋକ୍ଷ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ଏହି ଯିବାତ୍ମା ସାରୁ କିଣି ବଧୂକୁ ଭେଟି ହେବା ପାଇଁ କବି ରଘୁନାଥ ଦାସ ପ୍ରବଳ ଆଶା ବାନ୍ଧିଛନ୍ତି ଭରସା କରିଛନ୍ତି ।

ଲେଖକ ବଶିଷ୍ଠ ନାଏକ

ଠିକଣା କଳାହାଣ୍ଡି

ପାଦ ପଡ଼ୁଥାଇ ବଙ୍କା

ଲେଖକ ବଶିଷ୍ଠ ନାଏକ ଠିକଣା କଳାହାଣ୍ଡି