ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ସାହିତ୍ୟ ପରମ୍ପରା ଐତିହ୍ୟ କଳା ସଂସ୍କୃତିର ଉତ୍ଥାନ ଓ ରୁଦ୍ଧିମନ୍ତ କରିବା ନିମନ୍ତେ ଏହି ପବିତ୍ର ଭୂମିରେ ଅନେକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଦିଗବିଜୟୀ ସାହିତ୍ୟିକ, ଗବେଷକ, ଐତିହାସିକ,କବି,ଲେଖକ,ପ୍ରବନ୍ଧକ,

ଆଲୋଚକ,ନାଟ୍ୟକାର, ଔପନ୍ୟାସିକ ଓ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ଵବିତ, ସର୍ବେକ୍ଷଣ, ସମାଜ ସୁଦ୍ଧାରକ ଆଦିଙ୍କ ଆବିର୍ଭାବ ହୋଇଥିବା ମଧ୍ୟରୁ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପାଣିଗ୍ରାହୀଙ୍କ ନାମ ଅନ୍ୟତମ।।ଓଡ଼ିଶା ର ଜଣେ ସୁନାମଧନ୍ୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ଵ ବିତ, ଐତିହାସିକ ଓ ଗବେଷକ । ସେ ବହୁ ଐତିହାସିକ ଓ ସମାଜ ସାହିତ୍ୟ ସଂସ୍କୃତ,ଧର୍ମ ପ୍ରବନ୍ଧ ର ରଚୟିତା ଅଟନ୍ତି। ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାସ୍ଥିତ ଖିଚିଂ ଭଞ୍ଜ ରାଜବଂଶ ର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା । ସ୍ଥାନୀୟ ଖିଚଳେଶ୍ଵରୀ ମନ୍ଦିରର ପୁରୋହିତ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ସାଗର ରଞ୍ଜନ ପାଣିଗ୍ରାହୀ ଙ୍କ ଔରସରୁ ୧୯୦୯ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ମାସ ୧ତାରିଖରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ୧୦ବର୍ଷ ବୟସ ବେଳକୁ ତାଙ୍କ ପିତା ଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା। ଆର୍ଥିକ ଦୂରାବସ୍ଥା ଓ ଶାରୀରିକ ଅସୁସ୍ତ ଭିତରେ ଜୀବନ ବିପନ୍ନ ଓ ବାଧାବିଘ୍ନ ହେବା ସତ୍ବେ କେବେ ମଧ୍ୟ ହାର ମାନି ବସିଥିଲେ ବରଂ ସେ କେତେ ବେଳେ ଶିକ୍ଷକ ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରୋଷେଇ କରି ଦେବା ଆଉ ପୁଣି କେବେ ଘାସ କାଟିବା କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଜୀବିକା ନିର୍ବାହର ପନ୍ଥା କୁ ନେଇ ଦୃଢ ମନୋବଳ ସହ ଅଗ୍ରସର ହୋଇଥିଲେ । ବୃତ୍ତି ର ଧନ ରାଶି ତାଙ୍କୁ ବହୁତ ସହାୟତା କରିଥିଲା। ସେ ଓ ତାଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଓ ଦୁଇ କନ୍ୟା ସନ୍ତାନର ମାନଙ୍କୁ ଧରି ବହୁତ ସମସ୍ୟା ର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ପରିବାରକୁ ପ୍ରତିପୋଷଣ କରୁଥିଲେ। ନିଜ ମନୋବଳ,ଓ ଅଧ୍ୟବସାୟ ଉତ୍ସାହ ଆଗ୍ରହକୁ ନିଜ ଅମୋଘ ଅସ୍ତ୍ର ସଜାଇ ଚଲାପଥରେ ଲଢି ଉଦୀୟମାନ

ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ବର ପରିପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ।

ସେ ୧୯୩୭ ମସିହାରେ ରେଭେନ୍ସା କଲେଜରୁ ଇତିହାସରେ ମାଷ୍ଟର ଡିଗ୍ରୀ ପାଇଥିଲେ ଓ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ରେ ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରେ ପିଏଚଡ଼ି ହାସଲ କରିଥିଲେ। ଯାହାର ବିଷୟ ଥିଲା---"ଭୁବନେଶ୍ୱର ର ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ଵ ବିତ" ।ସେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଅଧିନରେ ୧୯୩୭-୧୯୪୪ ମସିହା ଯାଏଁ ତଥା ଓଡିଶା ସରକାରଙ୍କ ଅଧିନରେ ୧୯୪୭ରୁ--୧୯୫୧ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ଵ ବିତ ଭାବେ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ରେ କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ବାହୀ କରି ନିଜ ପାରଙ୍ଗମ ତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ଓଡ଼ିଶା ମାଟିକୁ ଗୌରବ ମଣ୍ଡିତ କରିଥିଲେ।

ଭାରତୀୟ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ସାହିତ୍ୟର ପ୍ରଗତି ନିମନ୍ତେ ବିବିଧ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇ ଗବେଷକ ରୂପେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଯଥେଷ୍ଟ ମାତ୍ରାରେ

ଐତିହାସିକ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ସ୍ଥାପନ କରି ଥିଲେ।

ତାପରେ ସେ ଅଧ୍ୟାପନା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।

ରେଭେନ୍ସା ବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ତାଙ୍କର ଅଧ୍ୟାପକ ପଦବୀ ଜୀବନ ଶୈଳୀ ଆରମ୍ଭ କରି ଜୟଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ସେ ବ୍ରହ୍ମପୁର ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଇତିହାସ ବିଭାଗରେ ପ୍ରଫେସର ଭାବରେ ସେବା ନିବୃତ ହୋଇଥିଲେ।

ବିଭିନ୍ନ ଭାଷାକୁ ଓଡ଼ିଆରେ ଅନୁବାଦିତ କରି ଏକ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଆଗ୍ରହ ସୃଷ୍ଟି କରାଇ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲେ।

ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ରେ ତାଙ୍କର ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ

ଅବଦାନ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେ଼ମୀ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା।

ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ସାହିତ୍ୟ ଓ ଶିକ୍ଷା

କ୍ଷେତ୍ରର ବିକାଶ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅବଦାନ ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାର "ପଦ୍ମଶ୍ରୀ" ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ।

୧୯୮୭ ମସିହାରେ ଫେବୃଆରୀ ମାସ ୨୫ ତାରିଖ ୭୮ ବର୍ଷ ବୟସରେ ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କଲେ।

ସେ ଇତିହାସ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ଵ ଉପରେ ଅନେକ ପୁସ୍ତକ ମାନ ଲେଖିଥିଲେ।

ତାଙ୍କରି ରଚନାବଳୀ ----

# ଇତିହାସ ଓ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ (୧୯୬୪)

# ଭାରତୀୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ଵ ---ଅନୁବାଦ (୧୯୬୦)

# ଓଡ଼ିଶା ର ଇତିହାସ ଓ ସଂସ୍କୃତିରେ ଯାଜପୁର (୧୯୭୩)

#ମୋ ସମୟର ଓଡ଼ିଶା (୧୯୭୭)

#ପ୍ରବନ୍ଧ ମାନସ (୧୯୭୨)

#ସାରଳା ସାହିତ୍ୟ ର ଐତିହାସିକ ଚିତ୍ର

ଇଂରାଜୀ ଭାଷାର ----

# Archaeological remains at

Bhubaneshwar (1961)

#Chronology of Bhauma -Karas and Somavamsis of Od

isha (1961)

# Sarala Dasa

ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ଡଃ.କୃଷ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ପାଣିଗ୍ରାହୀ

ଓଡ଼ିଶାର ଖ୍ୟାତନାମା ଐତିହାସିକ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ଵ ବିତ ଓ ପ୍ରବନ୍ଧାକାର