ଏହି ପଂକ୍ତିଗୁଡ଼ିକର ଅର୍ଥ ହେଉଛି:

"ଯଦି ମନୁଷ୍ୟ ନିଜର ପାଞ୍ଚଗୋଟି ମନ (ମନ, ବୁଦ୍ଧି, ଚିତ୍ତ, ଅହଂକାର ଓ ଚେତନା) ଏବଂ ପଚିଶଗୋଟି ପ୍ରକୃତି (ପଞ୍ଚଭୂତ, ପଞ୍ଚତନ୍ମାତ୍ରା, ପଞ୍ଚଜ୍ଞାନେନ୍ଦ୍ରିୟ, ପଞ୍ଚକର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ପଞ୍ଚପ୍ରାଣ) ଉପରେ ନିଜର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରେ, ଏବଂ ବିବେକ (ସଠିକ୍ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ନେବାର ଶକ୍ତି) ଦ୍ଵାରା ଜୀବନର ପଥ ଚାଲିପାରେ, ତେବେ ତାକୁ ଈଶ୍ଵର (ହରି) ଖୁବ୍ ସହଜରେ ମିଳିଯିବେ।"

ଏବେ ମୁଁ ଏହାକୁ ଆହୁରି ବିସ୍ତାରିତ ଭାବେ ବୁଝାଉଛି:

୧. 'ପାଞ୍ଚ ମନ' କ'ଣ?

ଆମ ଶରୀର ଓ ମନର ଯେଉଁ ପାଞ୍ଚଟି ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶ ଆମର ଚିନ୍ତା, ଇଚ୍ଛା ଓ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଚଳାଇଥାଏ, ସେଗୁଡିକୁ 'ପାଞ୍ଚ ମନ' କୁହାଯାଏ।

· ମନ: ଏହା ହେଉଛି ଚିନ୍ତା କରିବାର ଯନ୍ତ୍ର। ଏହା ସବୁବେଳେ ଏଣେ-ସେଣେ ଦୌଡ଼ିଥାଏ, ଭୂତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତର ଚିନ୍ତା କରିଥାଏ।

· ବୁଦ୍ଧି: ଏହା ହେଉଛି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାର ଶକ୍ତି। ମନ ଯାହା ଚିନ୍ତା କରେ, ବୁଦ୍ଧି ତାହା ଭଲ-ମନ୍ଦ ବିଚାର କରି ସଠିକ୍ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଦେଇଥାଏ।

· ଚିତ୍ତ: ଏହା ହେଉଛି ସ୍ମୃତି ଓ ଧ୍ୟାନର ସ୍ଥାନ। ଆମେ ଯାହା ଦେଖୁ, ଶୁଣୁ ଓ ଅନୁଭବ କରୁ, ତାହା ଚିତ୍ତରେ ଜମା ହୋଇଥାଏ ଓ ଆମର ସଂସ୍କାର (ଅଭ୍ୟାସ) ଗଠନ କରେ।

· ଅହଂକାର: ଏହା ହେଉଛି 'ମୁଁ' ବା 'ମୋର' ଭାବନା। ଏହି ଭାବନା ଆମକୁ ବାକି ସବୁଠାରୁ ଅଲଗା କରି ଦେଇଥାଏ ଓ ଅହଂକାରୀ ବନାଇଥାଏ।

· ଚେତନା: ଏହା ହେଉଛି ଆତ୍ମା ବା ଜୀବନର ମୂଳ ଶକ୍ତି। ଏହି ଚେତନା ଥିବାରୁ ଆମେ ଜୀବିତ, ସଚେତନ ଓ ଅନୁଭବ କରିପାରୁଛୁ।

୨. 'ପଚିଶ ପ୍ରକୃତି' କ'ଣ?

ଏହା ଆମ ଶରୀରର ୨୫ଟି ମୌଳିକ ତତ୍ତ୍ୱ ବା ଅଂଶକୁ ବୁଝାଏ, ଯାହା ଆମର ଶାରୀରିକ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ଗଠନ କରିଥାଏ।

· ପଞ୍ଚମହାଭୂତ (୫ଟି): ପୃଥିବୀ (ମୃତ୍ତିକା), ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ଆକାଶ। ଏଗୁଡିକ ଆମ ଶରୀରର ମୌଳିକ ଉପାଦାନ।

· ପଞ୍ଚତନ୍ମାତ୍ରା (୫ଟି): ଶବ୍ଦ, ସ୍ପର୍ଶ, ରୂପ, ରସ, ଗନ୍ଧ। ଏଗୁଡିକ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଦ୍ଵାରା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଥିବା ସଂବେଦନା।

· ପଞ୍ଚଜ୍ଞାନେନ୍ଦ୍ରିୟ (୫ଟି): ଚକ୍ଷୁ (ଚକ୍ଷୁ), କାନ (ଶ୍ରବଣ), ନାକ (ଘ୍ରାଣ), ଜିଭ (ରସନା), ଚର୍ମ (ସ୍ପର୍ଶ)।

· ପଞ୍ଚକର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟ (୫ଟି): ବାକ୍ (ବଚନ), ହାତ (ଧାରଣ), ପାଦ (ଗମନ), ଗୁହ୍ୟ (ମଳତ୍ୟାଗ), ଉପସ୍ଥ (ପ୍ରଜନନ)।

· ପଞ୍ଚପ୍ରାଣ (୫ଟି): ପ୍ରାଣ, ଅପାନ, ସମାନ, ଉଦାନ, ବ୍ୟାନ। ଏଗୁଡିକ ଶରୀର ଭିତରେ ଚଳୁଥିବା ଜୀବନଶକ୍ତିର ବିଭିନ୍ନ ଦିଗ।

୩. 'ଆୟତ୍ତ କରିବା'ର ଅର୍ଥ କ'ଣ?

ଏଠାରେ 'ଆୟତ୍ତ କରିବା' ମାନେ ନିଜର ଦାସ ବା ଗୋଲାମ କରିଦେବା ନୁହେଁ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ନିଜର ମାଲିକାନା କରିବା, ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଓ ସଂଯମ ରକ୍ଷା କରିବା।

· ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ମାନେ ଏଣେ-ସେଣେ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ରୋକିବା, ଏକାଗ୍ର କରିବା।

· ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ମାନେ ବାହ୍ୟ ବିଷୟ (ଯେପରି ଟିଭି, ମୋବାଇଲ, ଖାଦ୍ୟ) ଆଡ଼କୁ ଅନାବଶ୍ୟକ ଭାବେ ଆକର୍ଷିତ ନ ହୋଇ ତାକୁ ସଠିକ୍ କାମରେ ଲଗାଇବା।

· ଅହଂକାରକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ମାନେ 'ମୁଁ କରିଦେଲି', 'ମୁଁ ସବୁଠାରୁ ଭଲ' ଭାବଧାରାକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା।

୪. 'ବିବେକ କଥାରେ ବାଟ ଚାଲିବା'ର ଅର୍ଥ କ'ଣ?

ବିବେକ ହେଉଛି ଆମ ଭିତରର ସଠିକ୍ ଓ ଭୁଲ୍କୁ ଚିହ୍ନିବାର ଶକ୍ତି, ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ। ଏହା ଆମର ଆନ୍ତରିକ ମାର୍ଗଦର୍ଶକ।

· ବିବେକ ଦ୍ଵାରା ଚାଲିବା ମାନେ:

· କୌଣସି କାମ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଭାବିବା: "ଏହା ଠିକ୍ ଅଛି କି ଭୁଲ?"

· କ'ଣ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଓ କ'ଣ ଅନାବଶ୍ୟକୀୟ, ତାହା ଚିହ୍ନିବା।

· ସତ୍ୟ, ଅହିଂସା, ଦୟା, ସେବା ଆଦି ଭଲ ଗୁଣଗୁଡିକୁ ଅପନୟନ କରିବା।

· ଲୋଭ, କ୍ରୋଧ, ମୋହ, ଅହଂକାର ଆଦି ଖରାପ ଗୁଣଗୁଡିକୁ ଛାଡ଼ିବା।

୫. ଶେଷରେ: 'ସହଜେ ମିଳିବେ ହରି'

ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ଉପରୋକ୍ତ ଦୁଇଟି କାମ କରିବେ – ଅର୍ଥାତ୍ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିବେ ଏବଂ ବିବେକରେ ଚାଲିବେ – ତେବେ 'ହରି' ମିଳିବା ଖୁବ୍ ସହଜ ହୋଇଯାଏ।

ଏଠାରେ 'ହରି' କେବଳ ଏକ ଦେବତା ନୁହନ୍ତି। 'ହରି' ହେଉଛି:

· ଆନ୍ତରିକ ଶାନ୍ତି: ମନର ଅଶାନ୍ତି, ଚିନ୍ତା, ଭୟ ଦୂର ହୋଇ ଗଭୀର ଶାନ୍ତି ମିଳିବ।

· ଆନନ୍ଦ: ବାହ୍ୟ ବିଷୟପ୍ରତି ଆସକ୍ତି କମିଗଲେ, ଭିତରେ ଥିବା ଆନନ୍ଦ ଆପେ ମିଳିବ।

· ଆତ୍ମସାକ୍ଷାତ୍କାର: ନିଜର ଆପା (ଆତ୍ମା) କିଏ, ତାହା ବୁଝିବାକୁ ମିଳିବ। ଏହାକୁ ହି ପରମାତ୍ମା ସାଙ୍ଗର ମିଳନ ବା ମୋକ୍ଷ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।

ସାରାଂଶ:

ଏହି ପଂକ୍ତିଗୁଡିକ ଆମକୁ ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଜୀବନ ଯାପନର ଶୈଳୀ ଶିଖାଇଥାଏ।

ଈଶ୍ଵରକୁ ପାଇବା ପାଇଁ ବାହାରେ ଦୌଡ଼ାଦୌଡ଼ି କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ। ସେ ଆମ ଭିତରେ ଅଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଆମର ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ମନ, ଇଚ୍ଛା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରେ। ତେଣୁ, ପ୍ରଥମେ ଆମକୁ ନିଜ ଭିତରକୁ ଦେଖିବାକୁ ହେବ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ କରିବାକୁ ହେବ ଏବଂ ସଦା ସତ୍ୟ ଓ ଭଲ ର ମାର୍ଗ ଅବଲମ୍ବନ କରିବାକୁ ହେବ। ତାହା ହେଲେ ଜୀବନର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଲକ୍ଷ୍ୟ – ଶାନ୍ତି, ଆନନ୍ଦ ଓ ଈଶ୍ଵର-ପ୍ରାପ୍ତି – ଆପେ ଆପେ ଖୁବ୍ ସହଜରେ ମିଳିଯିବ।

ଏହା ହେଉଛି ଆମ ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତିର ଗଭୀର ଜ୍ଞାନର ଏକ ସୁନ୍ଦର ନିଦର୍ଶନ।

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

"ପାଞ୍ଚ ମନ ଆଉ ପଚିଶ ପ୍ରକୃତି ପାରିଲେ ଆୟତ୍ତ କରି ବିବେକ କଥାରେ ବାଟ ଚାଲୁଥିଲେ ସହଜେ ମିଳିବେ ହରି"

"ପାଞ୍ଚ ମନ ଆଉ ପଚିଶ ପ୍ରକୃତି ପାରିଲେ ଆୟତ୍ତ କରି ବିବେକ କଥାରେ ବାଟ ଚାଲୁଥିଲେ ସହଜେ ମିଳିବେ ହରି"