ଆମେ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର କର୍ମ କରିଥାଉ —

(୧) ନିତ୍ୟକର୍ମ— ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ପ୍ରତିଦିନ କରାଯାଉଥିବା ଆବଶ୍ୟକ ଦୈନିକ କର୍ମକୁ ‘ନିତ୍ୟକର୍ମ’ କହନ୍ତି; ଯଥା—ସଂଧ୍ୟା, ଗାୟତ୍ରୀଜପ

(୨) ନୈମିତ୍ତିକ କର୍ମ—ଦେଶ, କାଳ, ପରିସ୍ଥିତି ଆଦି କୌଣସି ନିମିତ୍ତକୁ ଆଧାର କରି କରାଯାଉଥିବା କର୍ମକୁ ‘ନୈମିତ୍ତିକ କର୍ମ’ କହନ୍ତି ।

ଗଙ୍ଗା, ପ୍ରୟାଗ, ନୈମିଷାରଣ୍ୟ, ପୁଷ୍କର ପ୍ରଭୃତି ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ ଯେଉଁ ଶାସ୍ତ୍ରବିହିତ କର୍ମ କରାଯାଏ, ତାହା ‘ଦେଶକୃତ ନୈମିତ୍ତିକ କର୍ମ’;

ଏକାଦଶୀ, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଅମାବାସ୍ୟା, ବ୍ୟତିପାତ, ଗ୍ରହଣ, ହୋଲି, ଦୀପାବଳୀ, ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟା ପ୍ରଭୃତି ଦିନରେ ଯେଉଁ ଶାସ୍ତ୍ରବିହିତ କର୍ମ କରାଯାଏ, ତାହା ‘କାଳକୃତ ନୈମିତ୍ତିକ କର୍ମ’;

ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ହେଲେ, ପୁତ୍ର ବା ପୁତ୍ରୀର ବିବାହ ହେଲେ, କାହାର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଗଲେ, ସନ୍ଥମହାତ୍ମାଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ଯେଉଁ ଶାସ୍ତ୍ରବିହିତ କର୍ମ କରାଯାଏ ତାହା ‘ପରିସ୍ଥିତିକୃତ ନୈମିତ୍ତିକ କର୍ମ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।

(୩) କାମ୍ୟ କର୍ମ—ମାନ-ସମ୍ମାନ ପାଇବା, ସମାଜରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବା, ପୁତ୍ର ଲାଭ କରିବା, ପ୍ରଚୁର ଧନ ଲାଭ କରିବା, ମନୋନୁକୂଳ ବସ୍ତୁ ପ୍ରଭୃତି ଇଷ୍ଟ ର ପ୍ରାପ୍ତି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏବଂ ରୋଗ ଦୂର କରିବା, ବିପଦ ଦୂର କରିବା, ଋଣ ପରିଶୋଧ କରିବା ପ୍ରଭୃତି ଅନିଷ୍ଟର ନିବୃତ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କରାଯାଉଥିବା ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ କର୍ମକୁ ‘କାମ୍ୟ କର୍ମ’ କୁହାଯାଏ I

(୪) ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କର୍ମ—ନିଜର ପାପ ଦୂର କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କରାଯାଉଥିବା ସମସ୍ତ କର୍ମକୁ ‘ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କର୍ମ’ କୁହାଯାଏ | ଏହା ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ—ବିଶେଷ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଓ ସାଧାରଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ | କାହାଦ୍ବାରା ମୂଷା, ବିଲେଇ, ପାରା ଆଦି ମରିଗଲେ, ସେହି ଜ୍ଞାତ ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଧର୍ମସିନ୍ଧୁ, ନିର୍ଣ୍ଣୟସିନ୍ଧୁ ପ୍ରଭୃତି ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥରେ କଥିତ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କର୍ମ କରିବାକୁ ‘ବିଶେଷ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କର୍ମ’ କୁହାଯାଏ ଏବଂ ଜ୍ଞାତ ଓ ଅଜ୍ଞାତ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କରାଯାଉଥିବା ଶୁଭକର୍ମ, ଯଥା—ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ, ଏକାଦଶୀବ୍ରତ, ନାମଜପ, ସେବା ପ୍ରଭୃତିକୁ ‘ସାଧାରଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କର୍ମ’ କୁହାଯାଏ।

(୫) ଆବଶ୍ୟକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ-କର୍ମ—କୃଷି, ବାଣିଜ୍ୟ, ଚାକିରି ଆଦି ଜୀବିକା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏବଂ ଖାଇବା, ପିଇବା, ଶୋଇବା, ଉଠିବା ଇତ୍ୟାଦି ଶରୀର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କର୍ମକୁ ‘ଆବଶ୍ୟକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ-କର୍ମ’ କୁହାଯାଏ ।