ଉତ୍କଳ ଭାରତୀ କୁନ୍ତଳା କୁମାରୀ ସାବତଙ୍କ ରଚନା ରେ -

"ଭଞ୍ଜ ଜଗନ୍ନାଥ ସାମନ୍ତ ସିଂହାର ସାରଳାଦି କବି କୁଳ

ତୋ ପୁର୍ବ ପୁରୁଷ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ତୁ ଏକଥା ମନୁ ନ ଭୁଲ

ଓଡ଼ିଆ ବୋଲି ତୁ ମନେ ଗର୍ବ ବୋହି ଚାଲରେ ଟେକି ତୋ ମଥା

ନିତି ମନେ ମନେ ଗୁଣି ହେଉ ଥାଆ ପୁର୍ବ ପୁରୁଷ ଙ୍କ ଗାଥା"

ଓଡ଼ିଶା ର ଗୌରବ ମୟ ସାହିତ୍ୟ କୁ ଯେଉଁ ସାରସ୍ଵତ ସାଧକ ମାନେ ରୁଦ୍ଧିମନ୍ତ କରିଛନ୍ତି ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ମଧ୍ୟ ଯୁଗୀୟ ପଞ୍ଚସଖା କବି ସର୍ବାଗ୍ରେ ପୂଜ୍ୟ ଓ ସମ୍ମାନିତ। ତାଙ୍କର ଅସାଧାରଣ ସାଧନା ଓ ଦକ୍ଷତା ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ କୁ ବିଶ୍ଵ ଦରବାର ରେ ବନ୍ଦିତା କରାଇଛି। ସେ ମଧ୍ୟ ଯୁଗୀୟ ପଞ୍ଚ ସଖା ହେଉଛନ୍ତି ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ , ବଳରାମ ଦାସ , ଯଶୋବନ୍ତ ଦାସ, ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ଦାସ ଓ ଶିଶୁ ଅନନ୍ତ ଦାସ। ଏମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ଆମେ ସଦା ସର୍ବଦା ରୁଣୀ।

ଅତିବଡ଼ି ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ -

ଯଦି ପ୍ରଚଳିତ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ର ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ୱରୂପ ର ମାପଦଣ୍ଡ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ ତାହା ହେଉଛି ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ଙ୍କ ସାହିତ୍ୟ କାରଣ ଯଦି ସାରଳା ସାହିତ୍ୟ ର ଭାଷା କୁ ତୁଳନା କରାଯିବ ତେବେ ପ୍ରଚଳିତ ଭାଷା ହିସାବରେ ସାମାନ୍ୟ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ ସମୟ ର ବ୍ୟବଧାନ ଯୋଗୁଁ । ତେଣୁ ଐତିହାସିକ ଙ୍କ ମତରେ ଜଗନ୍ନାଥ ସାହିତ୍ୟ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଜଗତ ର ଏକ ନୂଆ ଭାଷା ସ୍ୱରୂପ ଯାହା ଆଜି ବି ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ।

ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃତି କହିଲେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଗବତ କୁ ବୁଝାଏ ଯାହାକୁ ସେ ଲୋକଙ୍କୁ ସହଜରେ ବୁଝାଇବା ପାଇଁ ସଂସ୍କୃତ ରୁ ଓଡ଼ିଆ କୁ ଅନୁବାଦ କରିଥିଲେ। ସେ ୧୪୮୭ ମସିହା ରେ କପିଳେଶ୍ୱର ଗ୍ରାମ ରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ମାତା ଥିଲେ ପଦ୍ମାବତୀ ଦେବୀ ଓ ପିତା ଭଗବାନ ଦାସ। ପିତା ଭଗବାନ ଦାସ ଥିଲେ ପ୍ରତାପରୁଦ୍ରଦେବ ଙ୍କ ର ପୁରାଣ ପଣ୍ଡା। ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ଓଡ଼ିଆ ଭାଗବତ ସହିତ ଗୁପ୍ତ ଭାଗବତ , ତୁଳା ଭିଣା , ଅର୍ଥ କୋଇଲି , ଦାରୁବ୍ରହ୍ମ ଗୀତା , ଭକ୍ତି ଚନ୍ଦ୍ରିକା ଓ ମୁଗୁନି ସ୍ତୁତି ଭଳି ଅନେକ କାଳଜୟୀ ରଚନା ରଚି ଯାଇଛନ୍ତି। ଶ୍ରୀ ଚୈତନ୍ୟ ମହାପ୍ରଭୁ ବଟ ଗଣେଶ ନିକଟରେ ତାଙ୍କ ଭାଗବତ ପାଠ ଦେଖି କରି ତାଙ୍କୁ ଅତିବଡ଼ି ଉପାଧି ରେ ଭୂଷିତ କରିଛନ୍ତି।

ବଳରାମ ଦାସ -

ପଞ୍ଚସଖା ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ମହସ୍ତମ୍ଭ ହେଉଛନ୍ତି ବଳରାମ ଦାସ ଯିଏ କି ଜଗମୋହନ ରାମାୟଣ ତଥା ଦାଣ୍ଡି ରାମାୟଣ ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ର ପୁରପଲ୍ଲୀ ରେ ପରିଚିତ। ସେ ୧୪୭୨ ରୁ ୧୪୮୨ ମଧ୍ୟରେ କୋଣାର୍କ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଏରାବଙ୍ଗ ଗ୍ରାମ ରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମାତା ଥିଲେ ମହାମାୟା ଦେବୀ ଓ ପିତା ଥିଲେ ସୋମନାଥ ମହାପାତ୍ର । ସେ ପ୍ରତାପରୁଦ୍ର ଦେବ ଙ୍କ ଜଣେ ମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ କିନ୍ତୁ ଶ୍ରୀ ଚୈତନ୍ୟ ଦେବଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ପରେ ସେ ରାଜକର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରି ଭକ୍ତି ମାର୍ଗ ରେ ନିଜକୁ ନିୟୋଜିତ କରାଇଲେ। ମୁକ୍ତି ମଣ୍ଡପ ରେ ସେ ବେଦାନ୍ତ ଆଲୋଚନା ମଧ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ସେ ପୁରୀ ର ଗନ୍ଧର୍ବ ମଠ ରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଥିଲେ ଶୁଣାଯାଏ ଯେ ଜଣେ ଭିକ୍ଷୁକ ଙ୍କୁ ସେ ସ୍ପର୍ଶ କରି ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ କରିଦେଇଥିଲେ ଯେ ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହରିଦାସ। ବଳରାମ ଦାସ ଦାଣ୍ଡି ରାମାୟଣ ବ୍ୟତୀତ ଗୁପ୍ତ ଗୀତା, ବେଦାନ୍ତ ସାର, ଭାବ ସମୁଦ୍ର , ବ୍ରହ୍ମ ଟୀକା, ବଉଳା ଗାଈ ଗୀତ , ଗୀତା ଅବକାଶ ଓ ସପ୍ତାଙ୍ଗ ଅବକାଶ ଟୀକା ପରି ଅନେକ କାଳଜୟୀ ରଚନା ରଚି ଯାଇଛନ୍ତି ଯାହା ପ୍ରତିଟି ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ କୁ ଦିଗ୍ ଦର୍ଶନ ଦେଉଅଛି।

ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଏକ କାଳଜୟୀ ରଚନା ଯାହା ସହ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଓଡ଼ିଆ ଓତଃ ପ୍ରତୋଃ ଭାବରେ ଜଡ଼ିତ ତାହା ହେଉଛି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୁରାଣ। ଯାହା ନାରୀ ଶସକ୍ତିକରଣ ସହ ଜାତି ପ୍ରଥା ଉପରେ ବି ଭିନ୍ନ ଢଙ୍ଗ ରେ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କରିଥିଲା।

ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ଦାସ -

ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ଦାସ ହେଉଛନ୍ତି ପଞ୍ଚସଖା ଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସାହିତ୍ୟ ସାଧକ ଯିଏ କି ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ମାଳିକା ରଚନା ପାଇଁ ଖ୍ୟାତ। ସେ କଟକ ର ନେମାଳ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ତିଳକଣା ଗ୍ରାମ ରେ ୧୪୮୫ ମସିହା ରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପିତା ଥିଲେ ଦୀନବନ୍ଧୁ ଖୁଣ୍ଟିଆ ଓ ମାତା ପଦ୍ମାବତୀ ଦେବୀ। ସେ ଶ୍ରୀ ଚୈତନ୍ୟ ଦେବଙ୍କ ସହ ସାକ୍ଷାତ ପରେ ରାଧା ମନ୍ତ୍ର ରେ ଦୀକ୍ଷିତ ହୋଇ ବାଙ୍କୀ ମୁହାଣ ରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଥିଲେ। ସେ ମାଳିକା ରଚନା ରେ ଭବିଷ୍ୟତ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି ଓ କିପରି ମହାପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ ବାର ହାତ ଖଣ୍ଡା ଧରି ଶତ୍ରୁ ସଂହାର କରିବା ପାଇଁ ଓହ୍ଲେଇ ଆସିବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଶୂନ୍ୟ ସଂହିତା, ତତ୍ତ୍ଵ ବୋଧିନି, ଓଡ଼ିଆ ହରିବଂଶ ଓ ଗୋପାଳ ଉଜ୍ଜ୍ବଳ ଭଳି ଅନେକ କୃତି ରଚି ଯାଇଛନ୍ତି।

ଯଶୋବନ୍ତ ଦାସ-

ପଞ୍ଚସଖା ର ଅନ୍ୟ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କବି ହେଉଛନ୍ତି ଯଶୋବନ୍ତ ଦାସ। ସେ କଟକ ଜିଲ୍ଲା ର ଆରଙ୍ଗ ନନ୍ଦୀ ଗ୍ରାମ ରେ ୧୪୮୨ ମସିହା ରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପିତା ଥିଲେ ବଳଭଦ୍ର ମାଳ ଓ ମାତା ଥିଲେ ରେଖା ଦେବୀ। ସେ ଶ୍ୟାମ ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ରେ ଦୀକ୍ଷିତ ହୋଇ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ଲାଭ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ରଚନା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର, ଶିବ ସରୋଦୟ, ଶାସ୍ତି ମାଳା, ଆତ୍ମ ପରିଚେ ଗୀତା, ଯଶୋବନ୍ତ ମାଳିକା ଇତ୍ୟାଦି ଅନ୍ୟତମ। ତାଙ୍କର ଗୋବିନ୍ଦ ଚନ୍ଦ୍ର କେବଳ ଓଡ଼ିଶା ରେ ନୁହେଁ ଆସାମ, ବଙ୍ଗ ପ୍ରଦେଶ ଓ ଉତ୍ତର ଭାରତ ରାଜ୍ୟ ରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଛି।

ଶିଶୁ ଅନନ୍ତ ଦାସ-

ଶିଶୁ ଅନନ୍ତ ଦାସ ଭୁବନେଶ୍ଵର ନିକଟସ୍ଥ ବାଲିପାଟଣା ଗ୍ରାମ ରେ ୧୪୮୮ ମସିହା ରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପିତା ଥିଲେ କପିଳ ଓ ମାତା ଗୌରୀ ଦେବୀ। ସେ କୋଣାର୍କ ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ନାରାୟଣ ଙ୍କୁ ନିଜ ସ୍ବପ୍ନ ରେ ଦର୍ଶନ କଲେ ଓ ସେଠି ତାଙ୍କୁ ଚୈତନ୍ୟ ଦେବ ଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବାର ଆଜ୍ଞା ମିଳିଲା। ତାପରେ ସେ ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ପ୍ରଭୁ ଙ୍କ ଠାରୁ ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସେ ଖଣ୍ଡଗିରି ଯାହା ଏବେ ଗାଦି ତପୋବନ ଆଶ୍ରମ ରେ ନାମିତ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଥିଲେ। ନିଜର ଦୈବ୍ୟ ଶକ୍ତି ବଳରେ ନିଜକୁ ଶିଶୁ ରୂପରେ ପାଉଥିଲେ ସେଥିପାଇଁ ପ୍ରତାପ ରୁଦ୍ରଦେବ ଙ୍କ ରାଣୀ ତାଙ୍କୁ ପୋଷ୍ୟ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସେ ଭକ୍ତି ମୁକ୍ତି ଦୟା ଗୀତା , ଶିଶୁ ଦେବ ଗୀତା , ଅର୍ଥ ତାରିଣୀ , ତୀର ଭକ୍ଷଣ , ମାଳିକା ଓ ଅନେକ ଭଜନ ମାଳା ରଚନା କରିଛନ୍ତି।

ଏହା ଥିଲା ଓଡ଼ିଆ ମଧ୍ୟ ଯୁଗୀୟ କବି ପଞ୍ଚସଖା ଙ୍କ ର ସମ୍ୟକ୍ ବିବରଣୀ। ଯାହା ଆଜି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଓଡ଼ିଆ ଙ୍କ ହୃଦୟ ରେ ସ୍ଥାନିତ। ଆପଣ ମାନେ ଓଡ଼ିଆ ର ଏହି ସାରସ୍ଵତ ସାଧକ ଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏତେ ଧର୍ଯ୍ୟ ସହ ପଢ଼ିଲେ ତେଣୁ ଆପଣ ଧନ୍ୟବାଦ ର ପାତ୍ର। କାହିଁକି ନା ଆପଣ ପଢ଼ିଲେ ଆପଣ ଆଉ କିଛି ଲୋକଙ୍କୁ ଜଣେଇବେ ଶେଷ ରେ ଆମ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ର ବିକାଶ ହେବ।

କୈବଲ୍ୟ ନାୟକ

Kaibalya Nayak.

ପଞ୍ଚସଖା - ମଧ୍ୟ ଯୁଗୀୟ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ର ଧୃବ ତାରା

ଓଡ଼ିଆ ବୋଲି ତୁ ମନେ ଗର୍ବ ବୋହି ଚାଲରେ ଟେକି ତୋ ମଥା........