ବାସ୍ତବରେ ନାରୀ ଶକ୍ତିସ୍ଵରୂପା, ମଙ୍ଗଳକାରିଣୀ ଓ ପୁରୁଷ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣାଦାତ୍ରୀ। ଜଗତରେ ନାରୀର ଭୂମିକା ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଅନବଦ୍ୟ । କିନ୍ତୁ କେଉଁଭଳି ନାରୀର ? ସଦାଚାର ସମ୍ପନ୍ନା ପତିବ୍ରତାର। ପତିବ୍ରତା ନାରୀ ତା’ର ପାତିବ୍ରତ୍ୟ ଧର୍ମ ପ୍ରଭାବରେ ଅସମ୍ଭବକୁ ସମ୍ଭବ କରିପାରେ। ସତୀ ସାବିତ୍ରୀ ଆପଣା ସତୀତ୍ଵ ବଳରେ ଯମରାଜଙ୍କ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣି ପାରିଥିଲେ | କେତେ ବା କହିବା, ନାରୀ କେବଳ ସାମର୍ଥ୍ୟ ପତିବ୍ରତାଧର୍ମ ଓ ପତିସେବା ଦ୍ବାରା ଏତେ ଅବରୋଧ ଲାଭ କରେ ଯେ ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗତିକୁ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଦ୍ କରିଦେବାକୁ ସମର୍ଥ ହୋଇଯାଏ, ଏପରି କି ଭଗବାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅଭିଶାପ ଦେବାକୁ ସମର୍ଥ ହୋଇଯାଏ ।

ପତିବ୍ରତା ଧର୍ମରୂପୀ ତପୋବଳରେ ସେ ମୃତବ୍ୟକ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ପୁନର୍ଜୀବନ ଦେଇପାରେ। ଏପରି କ୍ଷେତ୍ରରେ ସାଧାରଣ କଥା । ଦୁଷ୍ଟ ଓ ବ୍ୟଭିଚାରୀଙ୍କୁ ଭସ୍ମ କରିବା ତ ସାଧାରଣ କିନ୍ତୁ ଏଭଳି ଶକ୍ତି ଆଜିର "ନାରୀସଶକ୍ତିକରଣରେ" ଆସିବା କଦାପି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। କାରଣ ବିଜୁଳି ତାର ସହ ସଂଯୋଗ ହୋଇ ନ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯନ୍ତ୍ର ଗୁଡିକ ଯେପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର ସାମର୍ଥ୍ୟ ଆସେ ସେ ନାହିଁ, ସେହିପରି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ମୂଳସ୍ରୋତ ଭଗବାନ ସଙ୍ଗେ ସଂଯୁକ୍ତ ନ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେହି ଶକ୍ତି ଆସେ ନାହିଁ। ନାରୀ ନିମନ୍ତେ ଭଗବାନଙ୍କ ସଙ୍ଗେ ସଂଯୁକ୍ତ ହେବାର ମୁଖ୍ୟ ମାଧ୍ୟମ ହେଉଛି ପତିବ୍ରତାଧର୍ମ। ଭୌତିକ ଶକ୍ତି କେବଳ ଭୌତିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ଦରବାରରେ ତାହାର କୌଣସି ମୂଲ୍ୟ ନାହିଁ |କିନ୍ତୁ ପତିବ୍ରତା ଆଗରେ ଭଗବାନଙ୍କ ସାମର୍ଥ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅକାମୀ ହୋଇଯାଏ । ସେ ମଧ୍ୟ ହାର ମାନି ଯାଆନ୍ତି ତା' ଆଗରେ। ସ୍ବୟଂ ଭଗବାନ ନିଜ ଶ୍ରୀମୁଖରେ କହିଛନ୍ତି ଯେଉଁ ପତିବ୍ରତା ନାରୀ ସ୍ବାମୀଙ୍କୁ ପ୍ରାଣପରି ମନେକରେ ଏବଂ ସର୍ବଦା ସ୍ଵାମୀଙ୍କର ହିତ ସାଧନରେ ରତ ରହେ, ସେ ଦେବତା ଓ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ ମୁନିଙ୍କ ସଦୃଶ ପୂଜ୍ୟ ହୁଏ ।

ସ୍ବାମୀଙ୍କର ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ସେବା କରି ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ନାରୀର ଧର୍ମ | ଖାଲି ବର୍ଷକେ ଥରେ ସାବିତ୍ରୀବ୍ରତ ପଡ଼ିଲେ ପତିର ଦୀର୍ଘଜୀବନ କାମନା କରି ବ୍ରତ କରିବେ। ଏତାଦୃଶ ବ୍ରତ ଦ୍ବାରା ଦୁନିଆକୁ ଛଳି ହେବ, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଯମରାଜଙ୍କୁ ନୁହେଁ | ଏଭଳି କରୁଥିବା ନାରୀ ନାରୀଧର୍ମକୁ ଆଦୌ ବୁଝି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ନାରୀର ଧର୍ମ ନିରୂପଣ କରି ମନୁ କହିଛନ୍ତି—

ନାସ୍ତି ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ପୃଥଗ୍ ଯଜ୍ଞୋ ନ ବ୍ରତଂ ନାପ୍ୟୁପୋଷଣମ୍ ।

ପତିଂ ଶୁଶ୍ରୂଷତେ ଯେନ ତେନ ସ୍ଵର୍ଗେ ମହୀୟତେ ||

ଅର୍ଥାତ୍— ‘‘ପତିସେବା ଛଡ଼ା ନାରୀ ପାଇଁ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଯଜ୍ଞ, ବ୍ରତ ଓ ଉପବାସ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। କାରଣ ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ଵାମୀର ସେବା କରେ, ସେ ସେହି ସେବାଫଳରେ ହିଁ ସ୍ଵର୍ଗରେ ଆଦର ପାଏ।’’

ପତିବ୍ରତାର ଲକ୍ଷଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ପଦ୍ମପୁରାଣରେ କୁହାଯାଇଛି–

ପୁତ୍ରାଚ୍ଛତଗୁଣଂ ସ୍ନେହାଦ୍ରାଜାନଂ ଚ ଭୟାଦଥ ।

ଆରାଧୟେତ୍ ପତିଂ ଶୌରି° ଯା ପଶ୍ୟେତ୍ ସା ପତିବ୍ରତା ||

କାର୍ଯ୍ୟେ ଦାସୀ ରତୌ ବେଶ୍ୟା ଭୋଜନେ ଜନନୀସମା ।

ବିପତ୍‌ସୁ ମନ୍ତ୍ରିଣୀ ଭର୍ତ୍ତୃ ସା ଚ ଭାର୍ଯ୍ୟା ପତିବ୍ରତା ॥

ଭର୍ତ୍ତୃରାଜ୍ଞା° ନ ଲଂଘେଦ୍ୟା ମନୋବାକ୍‌କାୟକର୍ମଭିଃ ।

ଭୁକ୍ତେ ପତୌ ସଦାଚାତ୍ତି ସା ଚ ଭାର୍ଯ୍ୟା ପତିବ୍ରତା ||

ଯସ୍ୟାଂ ଯସ୍ୟାଂ ତୁ ଶଯ୍ୟାୟାଂ ପତିସ୍ବପିତି ଯତ୍ନତଃ ।

ତତ୍ର ତତ୍ର ଚ ସା ଭର୍ତ୍ତୁରର୍ଚାଂ କରୋତି ନିତ୍ୟଶଃ ॥

ନୈବଂ ମତ୍ସରତାଂ ଯାତି ନ କାର୍ପଣ୍ୟଂ ନ ମାନିନୀ ।

ମାନେଽମାନେ ସମାନତ୍ବଂ ଯା ପଶ୍ୟେତ୍ ସା ପତିବ୍ରତା ||

ଅର୍ଥାତ୍— ‘“ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀ ପୁତ୍ରଠାରୁ ଶହେଗୁଣ ଅଧିକ ସ୍ନେହରେ ସ୍ଵାମୀକୁ ଆରାଧନା କରେ, ରାଜା ପରି ଭୟ କରେ ଏବଂ ସ୍ଵାମୀକୁ ଭଗବାନଙ୍କର ସ୍ଵରୂପ ବୋଲି ଭାବେ, ସେ ହେଉଛି ପତିବ୍ରତା । ଯେ ଗୃହକାର୍ଯ୍ୟ ବା ସ୍ଵାମୀ ସେବାରେ ଦାସୀ ପରି, ରମଣକାଳରେ ବେଶ୍ୟା ପରି, ଭୋଜନ କରାଇବା ସମୟରେ ମାଆ ପରି ତଥା ବିପଦ କାଳରେ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ଭଲ ପରାମର୍ଶ ଦେବାରେ ମନ୍ତ୍ରୀ ପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେ ହେଉଛି ପତିବ୍ରତା । ଯେଉଁ ନାରୀ ମନରେ, ବାଣୀରେ ଅଥବା ଶାରୀରିକ କ୍ରିୟା ଦ୍ବାରା କଦାପି ସ୍ଵାମୀର ଆଜ୍ଞା ଉଲ୍ଲଘନ କରେ ନାହିଁ, ସର୍ବଦା ସ୍ଵାମୀ ଭୋଜନ କରି ସାରିବା ପରେ ଭୋଜନ କରେ, ତାହାକୁ ପତିବ୍ରତା କୁହାଯାଏ । ଯେଉଁ ଶଯ୍ୟା ଉପରେ ପତି ଶୁଅନ୍ତି, ସେଠାରେ ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରତିଦିନ ଯତ୍ନ ପୂର୍ବକ ତାଙ୍କର ପୂଜା କରେ, ମନରେ ସ୍ଵାମୀ ପ୍ରତି କଦାପି ଈର୍ଷା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ନାହିଁ କୃପଣତା ଆସେ ନାହିଁ ଏବଂ ଯେ ମାନ କରେ ନାହିଁ ତଥା ସ୍ବାମୀ ପକ୍ଷରୁ ମାନ ବା ଅପମାନ ଯାହା ମିଳିଲେ ବି ଉଭୟକୁ ସମାନ ଭାବେ, ତାକୁ “ପତିବ୍ରତା” ବୁଝିବା ଉଚିତ୍।

ପ୍ରକୃତରେ ପତିବ୍ରତା ନାରୀକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ଥାଏ ତାର ଧର୍ମ, ଯାହା ବଳରେ ସେ ସ୍ଵାମୀ ମନରେ ମନ ମିଳାଇ ଚଳିବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରେ । ତାକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ ତାର ସେବାନିଷ୍ଠା ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ର,ସନ୍ଥ ଓ ଭଗବାନଙ୍କ ବାକ୍ୟ ପ୍ରତି ଥିବା ତାର ଅଟଳ ଶ୍ରଦ୍ଧା ।

ସାଧାରଣ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ ବି ଯାହା ନିକଟରେ ନାରୀ ତା' ଜୀବନର ଅଧିକାଂଶ ଭାଗ ବିତାଏ, ଯାହା ପାଇଁ ସେ ପତିର ଗୋତ୍ର ଓ ପରିବାର ସଙ୍ଗେ ନିଜକୁ ମିଶାଇ ଦେଇ ପତିକୁଳର ସମସ୍ତ ସୁଖଦୁଃଖ ସହଭାଗିନୀ ଓ ଧନସମ୍ପତ୍ତିର ଅଧିକାରିଣୀ ହୁଏ, ଯାହାର ଘର ଅନାୟାସରେ ତା'ର ନିଜ ଘର ହୋଇଯାଏ, ଯାହାର ଧନରେ ସେ ପାଳିତା, ପୋଷିତା ଓ ସୁରକ୍ଷିତା ରହେ, ତା’ପ୍ରତି କୃତଜ୍ଞ ରହିବାକୁ ଓ ତା’ର ସେବା କରିବାକୁ ଯଦି ଶାସ୍ତ୍ର ତା’ର ଧର୍ମରୂପେ ନିରୂପଣ କରନ୍ତି, ଏଥରେ କିଛି ଦୋଷ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ ।

ନାରୀ ଘରକୁ ସୁନ୍ଦର କରିପାରେ ,ସ୍ଵର୍ଗରେ ରୂପାନ୍ତରିତ କରିପାରେ ,ସୁନ୍ଦର କରି ଗଢିପାରେ |ସେ ଶିଳ୍ପୀ ଟିଏ ମଧ୍ୟ , ଯାହାର ସୁକୋମଳ ହାତରେ ସୁନ୍ଦର ପରିବାର ଟିଏ ନିର୍ମାଣ କରିପାରେ | ନାରୀର ସ୍ଥାନ ସହିତ କେହି ସମକ୍ଷକ ହୋଇ ପାରିବେ ନାହିଁ | ସେ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନର ଅଧିକାରିଣୀ | ସଂସାର ତିଷ୍ଠି ରହିଛି ତା ପାଇଁ | ନାରୀ ନାହିଁ ତ ସଂସାର ନାହିଁ |

ପତିବ୍ରତା ନାରୀର ଲକ୍ଷଣ

ପତିବ୍ରତା ନାରୀର ଲକ୍ଷଣ