ଆମ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ ସଂସ୍କୃତିରେ ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ତର୍ପଣ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବାର ଏକ ବିଶେଷ ସମୟ ହେଉଛି ‘ପିତୃ ପକ୍ଷ’। ଆଶ୍ୱିନ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷଟି ପିତୃପକ୍ଷ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା। ଏହି ପନ୍ଦର ଦିନ ଧରି ଆମେ ଆମର ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ବିଭିନ୍ନ ଧାର୍ମିକ କର୍ମ କରିଥାଉ।

ପିତୃ ପକ୍ଷ କ’ଣ? ଆଶ୍ୱିନ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ପ୍ରତିପଦା ତିଥିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅମାବାସ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥିବା ପନ୍ଦର ଦିନକୁ ପିତୃ ପକ୍ଷ କୁହାଯାଏ। ଏହି ଅମାବାସ୍ୟାଟିକୁ ‘ମହାଳୟା ଅମାବାସ୍ୟା’ କହନ୍ତି। ଯେହେତୁ ଏହି ସମୟରେ ପିତୃଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଦାନ, ତର୍ପଣ ଓ ପିଣ୍ଡଦାନ କରାଯାଏ, ତେଣୁ ଏହାକୁ ‘ପିତୃଙ୍କ ପର୍ବ’ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।

ଏହାର ମହତ୍ତ୍ୱ: ଏହିପକ୍ଷରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହକାରେ ପିତୃଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତର୍ପଣ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ, ପିତୃଲୋକ ତୃପ୍ତ ହୋଇ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତି ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି। ଏହାଦ୍ୱାରା ପରିବାରର ମଙ୍ଗଳ ହୁଏ ଏବଂ ଉତ୍ତର ପୁରୁଷଙ୍କ ଜୀବନରେ ସମୃଦ୍ଧି ଆସେ। ମହାଳୟା ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନଟି ପିତୃଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବାର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦିନ ଅଟେ।

ଏକ ପ୍ରାଚୀନ କଥା:

ଏକ ପ୍ରାଚୀନ କଥାଅନୁସାରେ, ମହାଦାତା କର୍ଣ୍ଣ ମୃତ୍ୟୁର ପରେ ଯମପୁରୀରେ ସୁନା ରୂପା ଖାଇବାକୁ ପାଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଖାଦ୍ୟ ପାଉ ନ ଥିଲେ। କାରଣ, ସେ ଜୀବିତ ଅବସ୍ଥାରେ କେବେ ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କରି ନ ଥିଲେ। ତେଣୁ ଯମରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ ତାଙ୍କୁ ୧୪ ଦିନ ପାଇଁ ପୃଥିବୀକୁ ଆସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗରୀବଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବାକୁ ହେଲା। ଏହି ୧୪ ଦିନ ଶେଷ ହେବା ପରେ ସେ ଯମପୁରୀ ଫେରିଗଲେ ଏବଂ ତା'ପରଠାରୁ ତାଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ମିଳିଲା। କର୍ଣ୍ଣ ଯେଉଁ ୧୪ ଦିନ ପୃଥିବୀରେ ଥିଲେ, ସେହି ଦିନଗୁଡିକୁ ପିତୃ ପକ୍ଷ କୁହାଯାଏ।

କିଭଳି କରିବେ ଓ କ’ଣ ସତର୍କତା:

· ଯେଉଁମାନେ ଏହି ୧୫ ଦିନ ପିତୃଙ୍କ ତର୍ପଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି ସମୟରେ କେଶ କ୍ଷୌର କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, ଏହା କରିବା ଦ୍ୱାରା ଧନ ହାନି ହୋଇପାରେ।

· ଘରେ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଖାଦ୍ୟ (ଯାହା ମାଂସ, ପିଆଜ, ରସୁଣ ବିହୀନ) ରନ୍ଧା ଉଚିତ। ପିଆଜ ରସୁଣ ଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ ପିତୃଦୋଷ ହୁଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି।

· ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ତର୍ପଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତାମସିକ ଖାଦ୍ୟ (ଯେପରିକି ମାଂସ, ମଦ୍ୟ) ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପରିହାର କରିବା ଉଚିତ।

· ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ ପିତୃଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ତିଥି ଜଣା ଅଛି, ତେବେ ସେହି ତିଥିରେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ତର୍ପଣ ଓ ପିଣ୍ଡଦାନ କରିବା ଉତ୍ତମ।

ପିତୃପକ୍ଷ ହେଉଛି ଆମ ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କୁ କୃତଜ୍ଞତା ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଜ୍ଞାପନ କରିବାର ଏକ ପବିତ୍ର ସମୟ। ଏହି ପନ୍ଦର ଦିନ ଆମେ ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ବିଧି ଅନୁସାରେ ଦାନ ଓ ତର୍ପଣ କରି ତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବା। ଏହାଦ୍ୱାରା ନିଜ ଜୀବନ ଧନ୍ୟ ହେବା ସହିତ ପରିବାରରେ ଶାନ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ବଜାୟ ରହିବ।

"ସନାତନୀ ପରମ୍ପରା ର ଶ୍ରେଷ୍ଛ ପର୍ବ, ପିତୃପର୍ବ ମହାଳୟା। ସର୍ବ ମୂଳ ରେ ସ୍ବଃ ପିତା ପିତର । ଅତ୍ତେୟବ ସ୍ବଃ ପିତା ତଥା ପିତର ଙ୍କ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ବିଧାନ ଏକାନ୍ତରେ ସର୍ବଦା ବିଧେୟ"

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

ପିତୃ ପକ୍ଷର ମହତ୍ତ୍ୱ, ତିଥି ଓ ବିଧି

ପିତୃ ପକ୍ଷର ମହତ୍ତ୍ୱ, ତିଥି ଓ ବିଧି