ଓଡ଼ିଶାରେ ଥିବା ଅନେକ ପାହାଡର ରହିଛି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ କାହାଣୀ । ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପର୍ଯ୍ୟଟନସ୍ଥଳୀ ହେଉଛି "ବିକ୍ରମଖୋଲ ଗୁମ୍ଫା"।

ଓଡ଼ିଶା ଆମରି ବହୁତ୍ ସୁନ୍ଦର୍।

ଓଡ଼ିଶା ଭିତରେ ରହିଛି ୩୦ ଟି ଜିଲ୍ଲା।

ସବୁ ଜିଲ୍ଲାରେ କିଛି ନା କିଛି

ରହିଛି ଯେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।।

ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାରେ

ରହିଛି ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଐତିହାସିକ ଗୁମ୍ଫା

ନାଁ ଟି ହେଲା ''ବିକ୍ରମଖୋଲ ଗୁମ୍ଫା"।।

ଗୁମ୍ଫା ବାହାରୁ ଯେମିତି,

ଭିତରେ ସେମିତି ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ରେ ଭରା ଗୁମ୍ଫା।

ପ୍ରାକୃତିକ ବିବଭରେ ରେ ଭରା ଗୁମ୍ଫା ,

ସମସ୍ତ ମନ କୁ କରିଥାଏ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ।।

ଓଡ଼ିଶାର ପଶ୍ଚିମ ପ୍ରାନ୍ତରେ ଅବସ୍ଥିତ ଝାରସୁଗୁଡା ଜିଲ୍ଲା ଐତିହାସିକ ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ବିଭବରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ।

ଏହି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ବିକ୍ରମଖୋଲ ଗୁମ୍ଫାରେ ଖୋଦିତ ସାତ ହଜାର ବର୍ଷ ତଳର ଆଦିମ ଲିପି, ରାମାୟଣ ଯୁଗର ଶ୍ରୀ ରାମ ଚଣ୍ଡୀ ଗୁମ୍ଫା, ମହାଭାରତ ଯୁଗର ଉଲାପ ଗଡ଼, ସପ୍ତମ ଶତାବ୍ଦୀର ଗୁଜା ପାହାଡ଼ ବୌଦ୍ଧ ଗୁମ୍ଫା, ଅଷ୍ଟମ ଶତାବ୍ଦୀର ପଦମପୁର ନଗର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ପଦ୍ମସିନୀ ମନ୍ଦିର, ପ୍ରାଚୀନ ଅଷ୍ଟଶମ୍ଭୁ ବିଦ୍ୟମାନ । ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଚୀନ ସ୍ଥାନ ପରିଦର୍ଶନ କରିବା ପାଇଁ ଦେଶ ବିଦେଶର ଅନେକ ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନେ ଝାରସୁଗୁଡା ଜିଲ୍ଲାକୁ ଆସିଥାନ୍ତି ।

ରାଜ୍ୟର ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଇତିହାସରେ ଏକ ପରିଚିତ ନାମ ‘ବିକ୍ରମଖୋଲ’। ଏହା ହେଉଛି ଏକ ଐତିହାସିକ ଗୁମ୍ଫା। ଯେଉଁଠାରେ ଏଠାରୁ ଆବିଷ୍କୃତ ଶିଳାଲିପି ଐତିହାସିକ, ଗବେଷକଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିବା ବେଳେ ବିକ୍ରମ ପାହାଡ଼ ଓ ଗୁମ୍ଫାର ପ୍ରାକୃତିକ ମନୋରମ ଦୃଶ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କେନ୍ଦ୍ରର ବିଶେଷତ୍ୱକୁ ବୃଦ୍ଧି କରୁଛି।

ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ବେଲପାହାଡ଼ ସହରଠାରୁ ମାତ୍ର ୧୨ କିଲୋମିଟର ଦୂରେ ଅବସ୍ଥିତ ବିକ୍ରମ ପାହାଡ଼। ପାହାଡ଼ର ଏକ ଗୁମ୍ଫାରେ ଖୋଦିତ ପ୍ରାଚୀନ ଶିଳାଲିପି ସର୍ବପ୍ରଥମେ ୧୯୨୪ ମସିହାରେ ଆବିଷ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା।

ପରେ ୧୯୭୨ମସିହାରେ ପ୍ରଖ୍ୟାତ ଭାରତୀୟ ଲିପିତତ୍ତ୍ୱବିତ୍‌ ଗବେଷକ କେ.ପି ଜୟଶ୍ୱାଲ ଏହାକୁ ଲୋକଲୋଚନକୁ ଆଣିବାରେ ପ୍ରୟାସ କରିଥିଲେ।

ପ୍ରସ୍ତର ଦେହରେ ଖୋଦିତ ଏହି ଲିପି କେଉଁ କାଳରୁ, ତାହା ଏଯାଏଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇନଥିଲେ ହେଁ ଏହା ସିନ୍ଧୁ ସଭ୍ୟତାକାଳୀନ ଲିପି ଏବଂ ପରିବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ବିକଶିତ ବ୍ରାହ୍ମୀଲିପିର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଯୁଗର ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ।

ବେଲପାହାଡ଼ଠାରୁ ଲଖନପୁର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲମ୍ବିଥିବା ବିକ୍ରମ ପାହାଡ଼ର ମଧ୍ୟବତ୍ତୀ ସ୍ଥଳରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଶାଖା ପାହାଡ଼ରୁ ବହିଯାଉଛି ଆମ୍ବଝରଣା ନାମକ ଏକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟଭରା ଝରଣା।

ବିକ୍ରମଖୋଲ ଗୁମ୍ଫାର ଦୌର୍ଘ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୧୧୫ ମିଟର ଓ ପ୍ରସ୍ଥ ୨୮ ଫୁଟ୍‌। ଗୁମ୍ଫା ଦେହରେ ଖୋଦିତ ଶିଳାଲିପି ବ୍ୟତୀତ ରହିଛି ବନ୍ୟଜନ୍ତୁଙ୍କ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଚିତ୍ର।

ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ଏହି ବଣପର୍ବତ ଘେରା ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅତୀତର କୃଷି କର୍ମ, ପଶୁ ଶିକାର ସହ ଯୁଦ୍ଧ ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗମ ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ମଣିଷ ସମାଜ ବସବାସ କରି ରହିଥିବା ଏଠାରୁ ଆବିଷ୍କୃତ ଶିଳାଲିପି ଓ ଚିତ୍ରରୁ ସୁସ୍ପଷ୍ଟ।

ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାଷା ଓ ଲିପି ସେ ସମୟରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା, ଯାହାକି ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ଐତିହାସିକ ଓ ଗବେଷକମାନେ କେଉଁ କାଳର ତାହା ସ୍ପଷ୍ଟ କରି ନାହାନ୍ତି।

ଐତିହାସିକ ସ୍ୱାକ୍ଷର ବହନ କରି ଆସୁଥିବା ଏହି ବିକ୍ରମଖୋଲ ଗୁମ୍ଫା ୧୯୫୮ ମସିହାରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜାତୀୟସ୍ତରରେ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କେନ୍ଦ୍ରର ମାନ୍ୟତା ଲାଭ କରିଛି। ତେବେ ଏହାର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ, ସୁରକ୍ଷା ଦିଗରେ ପ୍ରଶାସନିକ ଦୃଷ୍ଟି ଦେବା ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି।

ଗୁମ୍ଫାର ଶୀର୍ଷରେ ପ୍ରାୟ ୮ଫୁଟ ଓସାର ଓ ୩୫ଫୁଟ ଲମ୍ବର ବିସ୍ତୃତ ପ୍ରସ୍ତର ଖଣ୍ଡେ ରହିଛି। ଏହା ଗୁମ୍ଫାର ଛାତ ସଦୃଶ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୋଇଥାଏ। ଗୁମ୍ଫାର ଏହି ପ୍ରାକୃତିକ ଛାତ ତଳେ ସେ ସମୟରେ ଲୋକମାନେ ବାସପୋଯୋଗୀ ସୁରକ୍ଷା ପାଉଥିବା ଅନୁମାନ କରାଯାଏ। ଗୁମ୍ଫାର ପ୍ରସ୍ତର ଚଟାଣ ଶଯ୍ୟାରେ ରହିଥିବା କେତେକ ବର୍ଗାକାର ଗର୍ତ୍ତ ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ ରଖିବା, କୁଟିବା ଆଦିରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ।

ବିକ୍ରମଖୋଲ ଗୁମ୍ଫାର ଅନିତ ଦୂରରେ ମହେଶ୍ୱର ପାହାଡ଼ରେ ‘ଉଷାକୁଟୀ’ ନାମକ ପର୍ବତ୍ୟ ଗୁମ୍ଫା ରହିଛି। ଯେଉଁଥିରେ କେତେକ ପ୍ରାଚୀନ ଶିଳାଲିପି ଓ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଚିତ୍ର ଦୃଶ୍ୟମାନ। ଏହାକୁ ଲାଗି ଉଲାପଗଡ଼ ପ୍ରାଚୀନ ଦୁର୍ଗର ଭଗ୍ନାବଶେଷ ରହିଛି।

ମାଲିକଗୁଣ୍ଡା, ଚିତରାଖୋଲ ପ୍ରଭୃତ ଗୁମ୍ଫା ଗୁଡିକରେ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁଙ୍କ ଚିତ୍ର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।

ବିକ୍ରମଖୋଲ ପ୍ରାଚୀନ ଶିଳାଲିପି ସ୍ଥାନକୁ ପର୍ଯ୍ୟଟନସ୍ଥଳୀର ମାନ୍ୟତା ମିଳିଛି। ମାତ୍ର ଏହି ଗୁମ୍ଫା ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁଦିନିଆ ରାସ୍ତା ଖଣ୍ଡେ ନାହିଁ। ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା ମୁଖ୍ୟାଳୟ ଠାରୁ ବେଲପାହାଡ଼ ସହରରୁ ପାଞ୍ଚ କିଲୋମିଟର ଦୂର ଗ୍ରୀନଡୋଲା ଗ୍ରାମରେ ରହିଛି ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଶିଳାଲିପି ସ୍ଥଳ।ବିକ୍ରମଖୋଲରେ ଖୋଦିତ ହୋଇଥିବା ଶିଳା ଲିପିରୁ ପ୍ରାଚୀନ ବ୍ରାହ୍ମୀ ଓ ଫିନିସୀୟ ଲିପିର ସନ୍ଧାନ ମିଳିଥାଏ । ତେବେ ଏହି ଲେଖାର ସମ୍ପୂର୍ଣ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରାଯାଇନାହିଁ ।

କିଛି ଐତିହାସିକ ଏହାକୁ ମହେଞ୍ଜୋଦାରୋ ସମୟର ଅନୁମାନ କରନ୍ତି। ଲିପି ବ୍ୟତୀତ ଏଠାରେ କେତେକ ପଶୁପକ୍ଷୀଙ୍କ ଚିତ୍ର ମଧ୍ୟ ଶିଳାରେ ଖୋଦିତ ହୋଇଛି । ଏହି ପ୍ରାକ-ଐତିହାସିକ ଶିଳାଲେଖ ଖୃଷ୍ଟପୂର୍ବ ୩୦୦୦ ସମୟର ବୋଲି ପ୍ରତ୍ନତତ୍ବବିତଙ୍କ ମତ ରହିଛି। ଖୋଦିତ ଶିଳାଲେଖ ଗୁଡ଼ିକୁ ୧୯୫୫ ମସିହାରେ ତର୍ଜମା କରାଯାଇଥିଲା । ଲିପି ଖୋଦିତ ପଥରଟିର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ୩୭ ମିଟର, ପ୍ରସ୍ଥ ୫.୬୫ ମିଟର ଓ ଉଚ୍ଚତା ୮ ମିଟର।

ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଅଭାବରୁ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଶିଳାଲିପି ନଷ୍ଟ ହେବାକୁ ବସିଲାଣି । ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀର ସୂଚନା ଦେଉଥିବା ସରକାରୀ ଫଳକ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି । ସୁରକ୍ଷା କଟକଣା ନଥିବାରୁ କିଛି ଅସାଧୁ ବ୍ୟକ୍ତି ଅବାଧରେ ଶିଳାଲେଖକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା ଅଭିଯୋଗ ହେଉଛି।

ବିକ୍ରମଖୋଲ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମାନ୍ୟତା ପାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ସୁବିଧା ନଥିବା ସ୍ଥାନୀୟ ବାସିନ୍ଦା ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି । ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ସରକାରଙ୍କ ସଂରକ୍ଷିତ ଜଙ୍ଗଲ ରହିଥିବାରୁ, ବିକ୍ରମଖୋଲ ଗୁମ୍ଫାନିକଟକୁ ଯିବାପାଇଁ ସବୁଦିନିଆ ରାସ୍ତାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ନେଇ ଦାବି ହୋଇଛି।

ବିକ୍ରମଖୋଲ ଶିଳାଲିପି ହରପ୍ପା ସଭ୍ୟତା ର ସମସାମୟିକ ଅଟେ।

"Bikamkhul is hidden gem of jharasuguda**.

ଶିଳାଲେଖ:-

ବିକ୍ରମଖୋଲସ୍ଥିତ ପ୍ରସ୍ତର ଆସ୍ଥାନ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଶିଳାଲେଖ ଅବିଷ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା ତାହା ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ପୂର୍ବ ୩୦୦୦ରୁ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ୪୦୦୦ ମସିହା ସମୟର । ୧୯୩୫ ମସିହାରେ ଡକ୍ଟର କେ. ପି ଜୟସ୍ୱାଲଙ୍କ ଏ ବିଷୟରେ ଗବେଷଣାତ୍ମକ ନିବନ୍ଧ ରଚନା କରିଥିଲେ ।

ଖୋଦିତ ଶିଳାଲେଖ ଗୁଡ଼ିକୁ ୧୯୫୫ ମସିହାରେ ତର୍ଜମା କରାଯାଇଥିଲା । ଲିପି ଖୋଦିତ ପଥରଟିର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ୩୭ ମିଟର, ପ୍ରସ୍ଥ ୫.୬୫ ମିଟର ଓ ଉଚ୍ଚତା ୮ ମିଟର । ଏହି ଲେଖା ଗୁଡ଼ିକର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ଳେଷଣ ବର୍ତ୍ତମାନ ଯାଏ କରାଯାଇନି ।

କିଛି ଇତିହାସବିଦ ଏହାକୁ ମହେଞ୍ଜୋଦାରୋ ସମୟର ବୋଲି କହିଥାନ୍ତି । ଦେଖାଯାଇଥାଏ ଯେ କିଛି ଖୋଦନ ପ୍ରଥମେ ଚିତ୍ରିତ ହେଇ ପରେ ଖୋଦନ[୪] କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ଲିପିର ଏକ ନକଲ ଭୁବନେଶ୍ୱରସ୍ଥିତ ରାଜ୍ୟ ସଂଗ୍ରହାଳୟରେ ରଖା ଯାଇଛି ।

କିଛି ଗବେଷକ ମାନେ ଏଇ ପ୍ରାଚୀନ ସଭ୍ୟତା କୁ ମହେଞ୍ଜୋଦାରୋ ବୋଲି ମତ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏହି ମହେଞ୍ଜୋଦାରୋ ସଭ୍ୟତାରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବା ଲିପି ସହ ଏହାର ସାଦୃଶ୍ୟ ଥିବା ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ୱିକ ଖନନ ଓ ଗବେଷଣାରୁ ଜଣାଯାଏ । ଲିପି ବ୍ୟତିତ କେତେକ ପଶୁପକ୍ଷୀଙ୍କ ଚିତ୍ର ମଧ୍ୟ ଶିଳାରେ ଦେଖାଯାଏ । ସ୍ୱାମୀ ଜ୍ଞାନନନ୍ଦ ନାମକ ସାଧୁ ଖୋଦିତ ଲିପି ଆବିଷ୍କାର କରିଥିଲେ ।

ଅବହେଳା:-

ଐତିହାସିକମାନେ ମର୍ମାହତ ହେଇ କହିଥାନ୍ତି ଯେ ଏହି ବିରଳ ଲିପିରେ ଲିଖିତ ସିଲାଲେଖାକୁ ଚରମ ଅବହେଳା କରାଯାଉଥିବାରୁ ତାହା କ୍ରମଶଃ ନଷ୍ଟ ହେବାକୁ ଯାଉଛି ।

ନିକଟସ୍ଥ ପର୍ବତଞ୍ଚଳରେ କୋଇଲାଖଣି ସମୂହ ରହିଛି ଓ ବିନହୀନନା ଶିଳ୍ପ ଗଢ଼ି ଉଠିଛି । ଫଳରେ ପରିବେଶିକ ଅବସ୍ଥା ଏହି ଖୋଲା ଜଙ୍ଗଲ ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ପ୍ରାକ- ଐତିହାସିକ ସ୍ଥଳ ରେ ବହୁ ପ୍ରଭାବ ପକାଉଛି । ଏହା ନିରାପତ୍ତା ବିହୀନ ଭାବରେ ଅରଣ୍ୟରେ ରହିଛି ।

ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ କିଛି ବ୍ୟକ୍ତି ଏଠାକୁ ଅବାଧ ଭାବରେ ଆସି ସିଲାଲେଖ କୁ ନଷ୍ଟ ମଧ୍ୟ କରୁଥିବାର ଦେଖାଯାଏ । ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ସରକାରଙ୍କ ସଂରକ୍ଷିତ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇ ନାହିଁ ।

ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋରମା ପରିବେଶ ରେ ବିକ୍ରମଖୋଲ ଗୁମ୍ଫା ଟି ଅବସ୍ଥାନ କରିଛି। ତା କୂଳେ ରୁହନ୍ତି କେତେ ଯେ ପଶୁ ପକ୍ଷୀ। ସେଇ ପରିବେଶକୁ ଆହୁରି ସୁନ୍ଦର କରିବା ପାଇଁ ତା କୂଳେ ରହିଥିବା ପକ୍ଷୀ ତାଙ୍କ ଗୀତରେ ଗାଇଯାଆନ୍ତି।

ସେଠାକୁ ଥରେ ବୁଲିବାକୁ ଯାଆନ୍ତୁ ଏବଂ ନିଜର ଅନୁଭୂତି ସାଉଁଟିବାକୁ ପ୍ରୟାସ କରନ୍ତୁ। ସେଠାରେ କିଛି ଶିକ୍ଷଣୀୟ ତଥ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ପାଇବେ ଏବଂ ଈତିହାସ ବିଷୟରେ କିଛି ଅବଗତ ହୋଇପାରିବେ।

ପୂଜାରାଣୀ ସାହୁ✍️

କେନ୍ଦୁଝର

ପ୍ରାଚୀନ ସଭ୍ୟତାର ସ୍ମାରକୀ ବିକ୍ରମଖୋଲ ଗୁମ୍ଫା (Bikramkhol Caves) Odisha Tourism

ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀ ବିକ୍ରମଖୋଲ।