ଓଡ଼ିଶାର ଜନଜୀବନରେ ରଜ ପର୍ବ ଏକ ଅନନ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଛି । ଏହା ହେଉଛି ମାଟି, ମହିଳା ଓ କୃଷିର ପର୍ବ, ଯେଉଁଥିରେ ଚାରି ଦିନ ଧରି ଚାରିଆଡ଼େ ଖୁସିର ବନ୍ୟା ବହିଯାଏ । ରଜ ଆସେ ଆଷାଢ଼ ମାସର ବର୍ଷା ଆଗମନର ସୂଚନା ଦେଇ, ଆମ ଜୀବନକୁ ସଜାଇ ନିଏ ନୂଆ ଉତ୍ସାହରେ ।

କାହିଁକି ପାଳନ କରାଯାଏ ରଜ?

ବିଜ୍ଞାନ ଅନୁସାରେ ରଜ ପର୍ବ ପୃଥିବୀଙ୍କ ଉର୍ବରା ଶକ୍ତିକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇବାର ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ପରମ୍ପରା । ଏହି ଚାରି ଦିନ ମହିଳାମାନେ କୌଣସି କଠିନ କାମ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯାହା ଫଳରେ ମାଟି ନିଜେ ନିଜକୁ ପୁନରୁଜ୍ଜୀବିତ କରିପାରେ । ଏହା କୃଷି ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ରାମ ।

ଚାରି ଦିନର ରଜ ମଉଜ:

(୧) ପହିଲି ରଜ: ଏହି ଦିନ ଝିଅବୋହୁମାନେ ସଜବାଜ ହୋଇ ନୂଆ ଲୁଗା ପିନ୍ଧନ୍ତି । କୁଆଁରୀ ଝିଅମାନେ ଅଳତା ଲଗାଇ ନାଚଗାନରେ ମଗ୍ନ ହୁଅନ୍ତି । ଘରେ ଘରେ ପିଠା ପଣାର ଆୟୋଜନ ଚାଲେ ।

(୨) ଦ୍ୱିତୀୟ ରଜ (ରଜ ସଂକ୍ରାନ୍ତି): ଏହି ଦିନ ସକାଳୁ ମହିଳାମାନେ ବାସୁମତୀଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାନ୍ତି । ଘରେ କୌଣସି କାମ କରାଯାଏ ନାହିଁ, କେବଳ ଖାଇବା, ଖେଳିବା ଓ ଆଡ଼ମ୍ବରରେ ଦିନ କଟେ ।

(୩) ତୃତୀୟ ରଜ (ଭୂଇଁ ଦହନ): ଏହା ହେଉଛି ବର୍ଷା ପରେ ମାଟିର ଉତ୍ତାପ ଫେରିଆସିବାର ପ୍ରତୀକ । ଏହି ଦିନ ପିଲାମାନେ ଦୋଳି ଖେଳି ରଜ ଗୀତ ଗାଆନ୍ତି ।

(୪) ଚତୁର୍ଥ ରଜ (ବାସୁମତୀ ସ୍ନାନ): ଶେଷ ଦିନ ମାଟି ମାଆଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ । ଏହାପରେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ କାମରେ ଲାଗିଯାଆନ୍ତି ।

ଖାଇବା ଖୁଆଇବାର ମଜା:

ରଜରେ ପୋଡ଼ ପିଠା ଓ ରଜ ପାନ ହେଉଛି ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ । ରଜ ପାନ ଗୁଆ, ଗୁଜୁରାତି, ଲବଙ୍ଗ ଆଦି ମସଲାରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହାକୁ ତ୍ରିଭଙ୍ଗି ଆକାରରେ ଖୋସାଯାଇ ଖାଇବାର ରୀତି ଅନନ୍ୟ । ପାନ ଖାଇବା ପରେ ମୁଖ ସୁଗନ୍ଧିତ ହୁଏ ବୋଲି ପୁରାତନ କାଳରେ ମହିଳାମାନେ ଏହାକୁ ଓଠର ରଙ୍ଗ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ ।

ଖେଳ ଓ ଗୀତର ଧୁମ:

ଦୋଳି ଖେଳ: ଗଛ ଡାଳରେ ଦୋଳି ଲଗାଯାଇ ଝିଅମାନେ ଝୁଲିବା ସମୟରେ ରଜ ଗୀତ ଗାଆନ୍ତି । ଭୁବନେଶ୍ୱର ରାଜ୍ୟ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ଭଳି ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୋଳି ଖେଳ ଆୟୋଜିତ ହୁଏ ।

ଲୁଡୁ, ତାସ ଓ ପୁଚି ଖେଳ: ଚାରି ଦିନ ଧରି ପିଲାଠାରୁ ବଡ଼ଲୋକେ ଏକାଠି ହୋଇ ଖେଳନ୍ତି । ଏହା ପରିବାର ଓ ପଡ଼ୋଶୀଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ଦୃଢ଼ କରେ ।

ଆଧୁନିକ ସମୟରେ ରଜ:

ଆଜି ମଧ୍ୟ ସହରମାନଙ୍କରେ ରଜ ପାଳନର ଧୁମ ରହିଛି । ଭୁବନେଶ୍ୱର ରାଜ୍ୟ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ଭଳି ସ୍ଥାନରେ ଲୋକକଳା ପ୍ରଦର୍ଶନ, ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ଓ ଦୋଳି ଖେଳ ଆୟୋଜନ କରାଯାଏ । ଏଥିରେ ସହରର ମେୟର ଓ ଅଧିକାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ ଦେଇ ରଜ ମଉଜରେ ଭାଗ ନିଅନ୍ତି ।

ଶେଷ କଥା:

ରଜ ହେଉଛି ଆମ ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରତୀକ । ଏହା ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ ମାଟି ଓ ପ୍ରକୃତି ସହିତ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ରଖି ଚଳିଲେ ଜୀବନ ସୁନ୍ଦର ହୋଇପାରିବ । ରଜ ମଉଜ କେବଳ ଖାଇବା ଖେଳିବା ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ଆମର ମାଟିପ୍ରୀତି, ପରମ୍ପରା ପ୍ରୀତି ଓ ଜୀବନଯାପନର ଏକ ଅନନ୍ୟ ଶୈଳୀ । ଏହି ରଙ୍ଗୀନ ପର୍ବ ଆମ ମନକୁ ଭରିଦିଏ ଆନନ୍ଦରେ, ମିଳାଇ ଦିଏ ଜାତି, ଧର୍ମ, ବର୍ଗର ସୀମା । ଆସ, ରଜର ଏହି ମହାନ ପରମ୍ପରାକୁ ଆମେ ସମ୍ମାନର ସହିତ ବଞ୍ଚାଇ ରଖିବା! 🙏🌺

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

ରଜ ମଉଜ: ଓଡ଼ିଶାର ଆନନ୍ଦ ଓ ଆଡ଼ମ୍ବରର ପର୍ବ

ରଜ ମଉଜ: ଓଡ଼ିଶାର ଆନନ୍ଦ ଓ ଆଡ଼ମ୍ବରର ପର୍ବ