"ବନସ୍ତେ ଡାକିଲା ଗଜ, ବରଷକେ ଥରେ ଆସିଛି ରଜ,

ଆସିଛି ରଜ ଲୋ, ଘେନି ନୂଆ ସଜବାଜ”

ରଜ ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ପାରମ୍ପାରିକ ଗଣପର୍ବ। ଏହା ତିନିଦିନ ଧରି ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ। ରଜର ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ମିଥୁନ ମାସର ଆରମ୍ଭ ଓ ଏହା ପରେ ବର୍ଷା ଋତୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ରଜ ସଂକ୍ରାନ୍ତିର ପୂର୍ବଦିନ ପହିଲି ରଜ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିବସ ହେଉଛି ରଜ ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ତୃତୀୟ ଦିବସ ହେଉଛି ଭୂମିଦାହ ବା ଭୂମି ଦହନ, ଚତୁର୍ଥ ତଥା ଅନ୍ତିମ ଦିବସ ହେଉଛି ବସୁମତୀ ସ୍ନାନ। ରଜ ଶବ୍ଦର ଆକ୍ଷରିକ ଅର୍ଥ ରଜବତୀ ହେବା। ଯାହା ପୃଥିବୀକୁ ମାତା ଭାବରେ ବିବେଚନା କରି ବର୍ଷାର ଆଗମନରେ ସେ ରଜସ୍ୱଳା ହେବାର ଓ ନୂଆ ଶସ୍ୟ ଜନ୍ମ ହେବାର ସାଙ୍କେତିକ ଭାବ ବହନ କରିଥାଏ। ଏହି ଦିନରେ ଚାଷୀମାନେ ବସୁମତୀ ତଥା ହଳ, ଲଙ୍ଗଳ ପୂଜନ କରିବା ସହ ଚାଷ କାମରୁ ତିନି ଦିନ ପାଇଁ ବିରତି ନେଇଥାଆନ୍ତି। ରଜରେ ପୋଡ଼ ପିଠା ଓ ପାନ ଖିଆ ସହିତ ଝିଅ ମାନଙ୍କ ରଜ ଦୋଳି ଏବଂ ପୁଚି ଖେଳ ସହ ପୁଅମାନଙ୍କ ଲୁଡୁ, ତାସ, କବାଡ଼ି ଆଦି ଖେଳ ସହ ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ। ଆଷାଢ଼ ମାସ ଚତୁର୍ମାସ୍ୟା ବ୍ରତର ପ୍ରଥମ ମାସ। ଏହି ଚାରି ମାସ ମୁନି ଋଷି ଓ ସାଧବମାନେ ସେମାନଙ୍କ ପରିଭ୍ରମଣ ତ୍ୟାଗ କରି ଏକ ସ୍ଥାନରେ ନିବିଷ୍ଟ ହୋଇ ସାଧନା କରିଥାଆନ୍ତି। ଏହି ମାସକୁ ଦାମ୍ପତ୍ୟ ଜୀବନର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମ୍ଭୋଗର ମାସ ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ଆଷାଢ଼ ମାସରେ ପ୍ରଥମ ବର୍ଷାର ଆଗମନରେ ମେଘ ଓ ମାଟିର ମିଳନ ହୁଏ। ମାଟି ମା’ ହୁଏ ରଜସ୍ୱଳା। ମାଆଟିଏ ଯେମିତି ପ୍ରଜନନ ପୂର୍ବରୁ ବିଶ୍ରାମ ଆବଶ୍ୟକ କରେ, ସେମିତି ପ୍ରଜନନକ୍ଷମ ହେବାକୁ ଯାଉଥିବା ମାଟି ମା’କୁ ରଜ ତିନିଦିନ ବିଶ୍ରାମ ଦିଆଯାଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ଅଛି। ପହିଲି ରଜରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପର୍ବ। ତିନିଦିନ ଧରି ଧରଣୀ ମାତାକୁ ବିଶ୍ରାମ ଦିଆଯାଏ। ଯେଉଁଥିପାଇଁ ଏହି ସମୟରେ ଭୂମି ଖନନ ବାରଣ କରାଯାଇଥାଏ। ମାତୃଜାତି ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ସାହ, ଉନ୍ମାଦନା ଓ ନୂତନ ଶକ୍ତି ଜାଗ୍ରତ କରିବା ପାଇଁ ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ ରଜପର୍ବ। କୁମାରୀ ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରଜପର୍ବ ହେଉଛି ତାଲିମ ପ୍ରଦାନକାରୀ ପର୍ବ। ଆଷାଢ଼ର ପହିଲି ବର୍ଷାରେ ମାଟି ମା’ର ପ୍ରଜନନ ଶକ୍ତି ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଥାଏ। ଏହି କାରଣରୁ ଧରତୀମାତାକୁ ରଜସ୍ୱଳା ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ତୁଳନା କରାଯାଏ। ଅବିବାହିତା ଝିଅଙ୍କ ପାଇଁ ଗର୍ଭଧାରଣ କ୍ଷମତା ପ୍ରାପ୍ତିର ଏକ ସାଙ୍କେତିକ ପର୍ବ ହେଉଛି ରଜ। ଜଣେ ନାରୀଭାବରେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ କିପରି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିବାକୁ ହେବ, ରଜପର୍ବ ତାହା କୁମାରୀ ମାନଙ୍କୁ ଶିଖାଇଥାଏ। କୁମାରୀମାନେ ରଜପର୍ବର ମଉଜ ଭିତରେ ଜଣେ ନାରୀର ଚଳଣି, ଆଚାର ସଂହିତାକୁ ବିଧିଭାବେ ପାଳିଥାଆନ୍ତି। ଭବିଷ୍ୟତରେ ଯେତେବେଳେ ଝିଅଟିଏ ନାରୀ ଭୂମିକାରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରେ, ଏହି ଆଚାର ସଂହିତା ତାକୁ ସହାୟ ହୋଇଥାଏ। ରଜ ତିନିଦିନ ଧରି ରଜସ୍ୱଳା ନାରୀଭାବେ ଧରତୀମାତାକୁ କଷ୍ଟ ନ ଦେଇ ଭୂମି କର୍ଷଣ ନକରି ବିଶ୍ରାମ ଦେଲାଭଳି କାଟିବା, ବାଟିବା ଆଦି ଭଳି ଗୃହକର୍ମ ନକରି କୁମାରୀମାନେ ବିଶ୍ରାମ କରନ୍ତି। ଶସ୍ୟ ଶ୍ୟାମଳା ହେବା ପାଇଁ ପ୍ରାଥମିକ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଭାବେ ରଜ ତିନିଦିନ ଧରତୀ ମାତାଙ୍କୁ ବିଶ୍ରାମ ମିଳିଥାଏ। ଠିକ ସେହିପରି ଝିଅ ବୋହୂମାନଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତ ସାଂସାରିକ ଜୀବନ ସୁଖମୟ କରିବାକୁ ରଜପର୍ବର କଳ୍ପନା କରାଯାଇଛି। ରଜପର୍ବର ବିଧିବିଧାନକୁ ସେମାନେ ନିଜେ ପାଳନ କରି ଜଣେ ମାତାର କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ସୁଚାରୁରୂପେ ତୁଲାଇପାରିବେ, ଭବିଷ୍ୟତରେ ନିଜ ଝିଅମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱଅନୁଭୂତିରୁ ଶିଖି ସଂସାର ନିୟମ ଶିଖାଇବେ।ରଜ ପାଳନ ବେଳରେ ଘରର ଘରଣୀମାନେ ସାଧାରଣ କାମରୁ ଛୁଟି ନେଇ ନାନାଦି ଖେଳରେ ମାତନ୍ତି। ଝିଅମାନେ ନୂତନ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି ରଜ ଦୋଳି ଖେଳ, ପୁଚି ଖେଳ ଆଦିରେ ସମୟ ଅତିବାହିତ କରିଥାଆନ୍ତି। ଘରେ ଘରେ ପୋଡ଼ ପିଠା, ଚକୁଳି ପିଠା ଆଦି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇ ଥାଏ। ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଏହି ଦିନ ଭୂମି ଉପରେ ଖାଲିପାଦରେ ଚାଲିବାକୁ ବାରଣ କରାଯାଇଥାଏ। କୁମାରୀମାନେ ଅଧିକାଂଶ ସମୟ ଦୋଳିରେ ଝୁଲନ୍ତି। ଖାଲି ପାଦରେ ଚାଲନ୍ତି ନାହିଁ। ଚପଲ ପିନ୍ଧି, ଏପରିକି ଗୁଆ ଖୋଳପା କିମ୍ବା ଚଳପ୍ରଚଳ ହୁଅନ୍ତି।

ରଜ ଦୋଳି ଗୀତ –

“ରଜ ଦୋଳି କଟକଟ, ମୋ ଭାଇ ମଥାରେ

ସୁନା-ମୁକୁଟ,ସୁନା ମୁକୁଟ ଲୋ ଦିଶୁଥାଏ ଝଟମଟ”।

ବସୁମତୀ ସ୍ନାନ –

ବସୁମତୀ ସ୍ନାନ ହେଉଛି ରଜ ପର୍ବର ଅନ୍ତିମ ଦିବସ। ଏହା ବସୁଧାମାତାଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ନାନ। ଏହାକୁ ଧରାସ୍ନାନ, ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ସ୍ନାନ, ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଗାଧୁଆ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ନାନ ଆଦି କୁହାଯାଏ। ବଡ଼ି ସକାଳୁ ଶିଳପୁଆରେ ହଳଦୀ କନା ଗୁଡ଼ାଇ ସିନ୍ଦୂର, କଜଳ ଦେଇ ଧରଣୀ ମାତାଙ୍କ ସ୍ୱରୂକୁ ସଜାଇ ପିଢ଼ା ଉପରେ ସ୍ଥାପନା କରି କଳସ ଆମ୍ବଡ଼ାଳ ରଖି କ୍ଷୀର ଦେଇ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ। ମାସିକ ଧର୍ମର ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ ଧରଣୀ ମାତା ତିନିଦିନ ବିଶ୍ରାମ ପରେ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ପବିତ୍ର ହୋଇଥାଆନ୍ତି। ମାର୍ଗଶୀର ଶେଷ ଗୁରୁବାର ଦିନ ବନ୍ଦ ହୋଇଥିବା ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ପେଡ଼ି ଏହି ଦିନ ଖୋଲାଯାଇଥାଏ। ରଜସ୍ୱଳାନାରୀ ସଦୃଶ ତିନିଦିନ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ହୋଇ ରହିବାପରେ ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ପ୍ରାତଃ କାଳରେ ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ନାନ ପର୍ବ। ଏହି ଦିନ ରଜପର୍ବର ଆନନ୍ଦ ଉଲ୍ଲାସ ମଉଳି ଯାଇ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା ସ୍ଥାନ ନେଇଥାଏ। ଏହି ବସୁମତୀ ସ୍ନାନ ଦିବସରେ ଧରଣୀ ମାତା ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଭାବ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଥାଏ। ବସୁମାତା ରଜସ୍ୱଳା ହୋଇ ଶୁଦ୍ଧସ୍ନାନ ପରେ ସୃଜନ କ୍ଷମତାଶୀଳା ଅର୍ଥାତ ଶସ୍ୟ ବୀଜ ଧାରଣକାରିଣୀ ହୋଇପାରିଥାନ୍ତି।

ରଜପାନ ଗୀତ –

“ପାନଖିଆ ରସିକ ପାଟି, ଖୋଜି ବୁଲୁଥିଲା ରାଜାଙ୍କ ହାତୀ,

ଢାଳି ଦେଇଗଲା ଶିରରେ, ରାଜା ହୋଇଗଲା ରଜରେ”।

ରଜରେ ପାନଖିଆ ଏକ ପୁରୁଣା ଓଡ଼ିଆ ପରମ୍ପରା। ପ୍ରୀତିର ବନ୍ଧନ ହେଉଛି ପାନ। ପ୍ରୀତି, ପ୍ରେମ, ବନ୍ଧୁତାର ୬ ଲକ୍ଷଣ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କରାଯାଇଛି। ଦିଏ, ନିଏ, ଖାଏ, ଖୁଆଏ, ଗୋପନ କଥା କହେ ଏବଂ ପଚାରେ। ଏହି ୬ଟି ଆନ୍ତରିକତା ଓ ନିବିଡ଼ତାର କଥା। ଭୋଜନ ଶେଷରେ ତାମ୍ବୁଳ ସେବା ଏକ ପ୍ରାଣମୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା। ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ଠାକୁର ବଡ଼ଠାକୁର ଜଗନ୍ନାଥ ପ୍ରତିଦିନ ଭୋଜନାନ୍ତେ ତାମ୍ବୁଳ ସେବା କରି ନିଦ୍ରା ଯାଆନ୍ତି। ପାନ ହେଉଛି ମୁଖବାସ, ପରିତୋଷ। ରଜ ସହିତ ପାନ ଯୋଡ଼ିହେବା ପଛରେ କଥା ଅଛି, ଏହା ବନ୍ଧୁତାର ଡୋରିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରେ। ରଜରେ ଝିଅମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପାନ ଦିଆନିଆ କରିଥାଆନ୍ତି। ଆୟୁର୍ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ପାନ ଜୀର୍ଣ୍ଣକାରକ ଏବଂ କୃମିନାଶକ। ପାନରେ ଦିଆଯାଉଥିବା ଚୂନ ଲୌହଶକ୍ତି ପୂର୍ଣ୍ଣ (କ୍ୟାଲସିଅମ) ଓ ଖଇର ଦାନ୍ତକୁ ମଜଭୁତ କରିଥାଏ। ପାନ ଖାଇଲା ବେଳେ ପତ୍ରରୁ ଶିରା ଛେଦନ କରାଯାଇଥାଏ କାରଣ ପାନଶିରା ହେଉଛି ବୁଦ୍ଧି ବିନାଶିନୀ। ରଜପାନର ଚମକ ଓ ମହକ ସାରାବର୍ଷର ପାନକୁ ବଳିଯାଏ। ରଜ ଆଭୂଷଣକୁ ଆହୁରି ମୁଗ୍ଧକର କରିଦିଏ। ରଜପାନରେ ଗୁଆ, ଅଳେଇଚ, ଗୁଜୁରାତି, ଭଜା ଧନିଆ, ଚାଉଳ ଓ ନଡିଆ ଖଣ୍ଡ, ଚେରି, ଲବଙ୍ଗ, କବାବଚିନି, ଚୁଆ, ପାନ ମହୁରି, ଖଇର ପରି ୧୦ରୁ ୧୨ ପ୍ରକାର ମସଲା ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଏହାକୁ ବିଭିନ୍ନ ଢଙ୍ଗରେ ତ୍ରିଭଙ୍ଗି, ଚଉଭଙ୍ଗି ଆକୃତି ଦେଇ ଉପରେ ଲବଙ୍ଗ ଖୋସି ଅତି ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଥାଳିରେ ସଜାଇ ଦିଆଯାଏ। ସାଧାରଣ ଦିନର ପାନଠାରୁ ରଜପାନର ସ୍ୱାଦ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର। ରଜ ଆସିଲେ ବଜାରରେ ମଧ୍ୟ ପାନର ଦର ବଢ଼ିଯାଏ।

ଲଗାଇ ନିୟମିତ ରୋଷେଇ କରିବା ମହିଳାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ। ଯେହେତୁ ରଜରେ ଧରଣୀମାତାଙ୍କୁ ବିଶ୍ରାମ ଦିଆଯାଏ, ତେଣୁ ରଜ ପୂର୍ବଦିନ ପହିଲି ରଜରେ ବହୁ ରକମର ପିଠାପଣା, ବିଶେଷ କରି ପୋଡ଼ପିଠା ତିଆରି କରାଯାଇଥାଏ। ଯାହା ସହଜରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ ଏବଂ ଅଧିକ ଦିନ ରହିଥାଏ। ଭାତ ବଦଳରେ ଫଳମୂଳ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପିଠାପଣା ଏକାଠି ଖାଇ ସମସ୍ତେ ମଜା କରିଥାଆନ୍ତି। ଚାଉଳ ଚୂନା ଓ ବିରିରୁ ତିଆରି ଆଣକୁ କଦଳୀ ପତ୍ରରେ ବାନ୍ଧି ଚୁଲିରେ ରାତି ସାରା ପୋଡ଼ି ପୋଡ଼ପିଠା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ। ଏହି ପୋଡ଼ପିଠାକୁ ରଜ ୩ ଦିନ ଖିଆଯାଏ।

ସଭ୍ୟତା ଓ ସଂସ୍କୃତିର ପଟ୍ଟଭୂମି ସହ ବେଶ ସମୃଦ୍ଧ ଆମ ଉତ୍କଳ ପ୍ରଦେଶ । ଧର୍ମୀୟ ଭାବନାରେ ଉଦ୍‌ବୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଓଡ଼ିଆବାସୀ । ସମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଚଳଣି ସହ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ପର୍ବ ପର୍ବାଣିରେ ଆସେ ଉତ୍କଣ୍ଠାର ବାସ୍ନା । ଠିକ ସେମିତି ସବୁ ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ଗଣପର୍ବ ଭାବେ ରଜ ଘରେ ଘରେ ପରିଚିତ । ରଜ ଆସିଲେ ପଲ୍ଲୀ ଜୀବନରେ ଭରିଯାଏ ଆନନ୍ଦର ପରିବେଶ । ସତେ ଯେମିତି ପୁଣି ରଙ୍ଗମୟ ହୋଇଉଠେ ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ସ୍ୱପ୍ନ । ଗାଁ ଦାଣ୍ଡ ହୋଇଯାଏ ଉତ୍ସବମୁଖର । ତିନିଦିନ ଧରି ବେଶ ହସଖୁସିରେ ପାଳନ ହୁଏ ରଜ । ଗ୍ରାମ୍ୟ ଜୀବନରେ ଭରିଯାଏ ମାଧୁର୍ଯ୍ୟର ପସରା । ଚୁଲି ମୁଣ୍ଡରୁ ପୋଡ଼ପିଠାର ଧୂଆଁ ସହ ଗାଁ ଆମ୍ବତୋଟା ଯାଏଁ ସବୁଠି ଥାଏ ଆକର୍ଷଣର ଛିଟା । ମୌସୁମୀର ଆଗମନ ସହ ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ବଡ଼ ପର୍ବ ରଜ ଜନମାନସକୁ ଆହ୍ଲାଦିତ କରିଥାଏ । ଝିପ୍‌ଝିପ୍‌ ବର୍ଷା , ମୃଦୁ ମଳୟ ସାଥିରେ ପ୍ରତିଟି ସ୍ନାୟୁରେ ଭରିଯାଏ ଆନନ୍ଦର ଆବେଗତା । ସକାଳରେ ଗାଁ ପରିବେଶରେ କୁମାରୀ ମାନଙ୍କର ମେଳ ସହ ପାଦରେ ଅଳତା ଆଉ କୁଙ୍କୁମର ବିନ୍ଦୁ ସତେଯେମିତି ସମସ୍ତଙ୍କ କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ସାଜିଥାଏ । ଗଛରେ ଦୋଳି ସହ ମନ୍ଦିର ବେଢ଼ାରେ ବୟସ୍କ ମାନଙ୍କ ତାସ ଖେଳ ଏ ପରିବେଶକୁ ଆଉ ଟିକେ ରୋମାଂଚକର କରିଦିଏ । ସାହି ପଡ଼ିଶାରୁ ଭାସିଆସେ ରଜ ସଂଗୀତର ମୂର୍ଚ୍ଛନା । ପହିଲି ରଜ ପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ପାଳିତ ହୁଏ ରଜ ସଂକ୍ରାନ୍ତି । ସଂକ୍ରାନ୍ତି ହୋମପୂଜା ଘରକୁ ଧର୍ମୀୟ ଭାବନାରେ ଭରିଦିଏ । ଝୁଣା ଧୂପର ମହକରେ ପରିବେଶ ମହକିତ ହୁଏ । ମନ୍ଦିରରେ ପୂଜା ଉପାସନା ପାଇଁ ଲୋକଙ୍କ ଭିଡ଼ ଜମେ । ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମନ୍ତ୍ରରେ ମନ୍ତ୍ରିତ ହୁଏ ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ପ୍ରାଣ । ପରିଶେଷରେ ଆସେ ରଜର ତୃତୀୟ ଦିନ ଭୂମି ପୂଜା । କେହି କେହି ଏହାକୁ ଭୂମି ନଅଣ ବି କହନ୍ତି । ଏହି ସମୟରେ ଭୂମି କର୍ଷଣ କରିବା ନିଷେଧ ଥାଏ । କୃଷିଭିତ୍ତିକ ପରମ୍ପରାରେ ଏହି ଦିନର ବେଶ ବିଶେଷତା ଥାଏ ।

ଓଡ଼ିଶା ଏକ କୃଷି ପ୍ରଧାନ ରାଜ୍ୟ । କୃଷି ଭିତ୍ତିକ ସମାଜର ପରିଚୟ ବହନ କରେ ଆମ ରାଜ୍ୟ । ଆମ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରାୟ ୭୦ଭାଗ ଲୋକ କୃଷି ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ । କୃଷି ହିଁ ଆମ ସମାଜର ସଂସ୍ଥାପକ । ଆମ ସଂସ୍କୃତିର ପରିମାପକ । କୃଷି ଆମ ଦେଶର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବାରେ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ନେଇଥାଏ । ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ଧାନ ଆମର ପ୍ରମୁଖ ଫସଲ ଅଟେ । ସାଧାରଣତଃ ଚାଷୀ ଭାଇ ମାନେ ଧାନ ଚାଷ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାନ୍ତି । ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟା ଠାରୁ ଅଖିମୁଠି ଅନୁକୂଳ ହେବା ପରେ ଚାଷୀ ଧାନ ଚାଷ ପାଇଁ ସଜବାଜ ହୁଏ । ଆଉ ଏହି ରଜ ପର୍ବରେ ଧାନ ବୁଣା କାମ ଶେଷ ହୋଇଥାଏ । କହୁଯାଏ ଯେ ରଜ ତିନି ଦିନକୁ ବେଶ ଖୁସିରେ ପାଳନ କରିବା ପରଦିନ ବସୁମତୀ ସ୍ନାନ କରାଯାଇଥାଏ। ଭୂମିକୁ ବନ୍ଦାପନା କରାଯାଏ । ଆଉ ତା ପରେ ଚାଷୀ ଭାଇ କ୍ଷେତରେ ନିଜ କର୍ମ ସମ୍ପାଦନ କରେ । କ୍ଷେତକୁ ହଳ ନିଏ । ଆଉ ଏକ ନବଚେତନା ସହ ଚାଷ ଜମିରେ କାମ ଆରମ୍ଭ କରେ ।

ପାନ ର ମହକ ରେ ରଜ ମଉଜ:-

ଓଡ଼ିଶାର ପାରମ୍ପରିକ ଗଣପର୍ବ ରଜ। ତିନିଦିନ ଧରି ରଜ ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ। ରଜରେ ଘରେ ଘରେ ପିଠା ପଣା, ଦୋଳି ଖେଳ ସହ ରଜ ପାନର ମଜା ଉଠାଇଥାନ୍ତି ଲୋକମାନେ। ଯେମିତି ସଜବାଜ ହେବା, ପୋଡ଼ ପିଠା ଖାଇବା ଆଉ ଦୋଳି ଖେଳିବା ରଜ ସହ ଅଙ୍ଗାଙ୍ଗୀ ଭାବେ ଜଡ଼ିତ, ଠିକ୍‌ ସେମିତି ପାନ ଖିଆ ବି ଏହି ଗଣପର୍ବର ଏକ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଅଙ୍ଗ। ଅନ୍ୟ ଦିନମାନଙ୍କରେ ପାନ ନ ହେଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ରଜରେ ଝିଅମାନେ ପାନ ଖାଇବା ଥୟ। ସେଇଥି ପାଇଁ ତ ପ୍ରତି ବର୍ଷ ରଜ ଆସିଲେ ଜମି ଉଠେ ପାନ ବଜାର। ରଜ ପୂର୍ବରୁ ଛକ ଛକରେ ଲାଗେ ଭେରାଇଟି ପାନ ଦୋକାନ। କିଏ ବନାରସି ମସଲା ପାନ ବିକ୍ରି କରେ ତ ଆଉ କିଏ କଲିକତାର ସ୍ପେଶାଲ ମସଲା ପାନ ତିଆରି କରେ।

ରଜରେ ପାନଖିଆ ଏକ ପୁରୁଣା ଓଡ଼ିଆ ପରମ୍ପରା। ପ୍ରୀତିର ବନ୍ଧନ ହେଉଛି ପାନ। ଭୋଜନ ଶେଷରେ ତାମ୍ବୁଳ(ପାନ) ସେବା ଏକ ନିଆରା ଓଡିଆ ବ୍ୟବସ୍ଥା। ଓଡ଼ିଆ ଠାକୁର ଜଗନ୍ନାଥ ପ୍ରତିଦିନ ଭୋଜନ ଶେଷରେ ତାମ୍ବୁଳ ସେବା କରି ନିଦ୍ରା ଯିବା ପରମ୍ପରା ରହିଛି।ପାନ ହେଉଛି ମୁଖବାସ ଓ ପରିତୋଷ। ରଜ ସହିତ ପାନର ସଂପର୍କ ନିଆରେ। କୁହାଯାଏ ଯେ ଏହା ବନ୍ଧୁତାର ଡୋରିକୁ ସୁଦୃଢ କରେ। ଏନେଇ ରଜରେ ଝିଅମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପାନ ଦବାନବା କରିଥାନ୍ତି।

ଆୟୁର୍ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ପାନ ଜୀର୍ଣ୍ଣକାରକ ଏବଂ କୃମିନାଶକ। ପାନରେ ଦିଆଯାଉଥିବା ଚୂନ ଲୌହଶକ୍ତି ପୂର୍ଣ୍ଣ (କ୍ୟାଲ୍‌ସିୟମ) ଓ ଖଇର ଦାନ୍ତକୁ ମଜବୁତ କରିଥାଏ। ରଜପାନର ମହକ ସାରାବର୍ଷର ପାନକୁ ବଳିଯାଏ। ରଜପାନରେ ଗୁଆ, ଅଳେଇଚ, ଗୁଜୁରାତି, ଭଜା ଧଣିଆ, ନଡିଆ ଖଣ୍ଡ, ଚେରି, ଲବଙ୍ଗ, କବାବଚିନି, ଚୁଆ, ପାନ ମହୁରି, ସୁବାସିତ ଜାଫ୍ରାନ୍‌ କେଶର, ଖଇର ପରି ୧୦ରୁ ୧୨ ପ୍ରକାର ମସଲା ଦିଆହୁଏ।

ଖାଲି ଏତିକି ନୁହେଁ, ଏହାକୁ ବିଭିନ୍ନ ଢଙ୍ଗରେ ତ୍ରିଭଙ୍ଗି, ଚଉଭଙ୍ଗି ଆକୃତି ଦେଇ ଉପରେ ଲବଙ୍ଗ ଖୋସି ଅତି ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଭଙ୍ଗାଯାଏ ଓ ଥାଳିରେ ସଜାଇ ଦିଆଯାଏ। ସାଧାରଣ ଦିନର ପାନଠାରୁ ରଜପାନର ସ୍ୱାଦ ନିଆରା। ରଜ ଆସିଲେ ବଜାରରେ ମଧ୍ୟ ପାନର ଦର ବଢିଯାଏ। ରଜ ସହିତ ପାନର ସଂପର୍କକୁ ନେଇ ଢଗରେ ଅଛି-

‘ପାନଖିଆ ରସିକ ପାଟି,

ଖୋଜି ବୁଲୁଥିଲା ରାଜାଙ୍କ ହାତୀ,

ଢାଳି ଦେଇଗଲା ଶିରରେ, ରାଜା ହୋଇଗଲା ରଜରେ’।

ପୋଡ଼ ପିଠା:

ରଜ ଆସିଲେ ମାତ୍ରେ ପ୍ରଥମେ ପୋଡ ପିଠାର ଚିତ୍ର ମନକୁ ଆସେ । ଏହି ପିଠା କାହିଁ କେଉଁ କାଳରୁ ତିଆରି ହୋଇ ଆସୁଛି । ଏହା ସାଧାରଣତଃ ଚୁଲିରେ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ । ମାତ୍ର ଏବେ ଗ୍ୟାସରେ ମଧ୍ୟ ପୋଡ ପିଠା ତିଆରି ହୋଇପାରୁଛି । ପୋଡ ପିଠା ପାଟିକୁ ଭାରି ସୁଆଦିଆ ଲାଗିଥାଏ । ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ରଜରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥାଏ । ପୋଡ ପିଠା କାଳିଆ ସାଆନ୍ତର ବି ଭାରି ପସନ୍ଦ । ନଡିଆ ଖଣ୍ଡ ଦିଆ ଫାଳେ ପୋଡ ପିଠା ଖାଇଦେଲେ ମନଟା ଭାରି ଖୁସି ଲାଗେ। ପୋଡ ପିଠା ଏପରି ଏକ ପିଠା, ଯାହାକୁ ସମସ୍ତେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିପାରି ନଥାନ୍ତି । ରଜ 3 ଦିନ ଯାଏଁ ଏହି ପିଠା ଖିଆଯାଇଥାଏ ।

କେମିତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବେ :-

ରାତିରୁ ବତୁରା ହୋଇଥିବା ବିରି ଓ ଚାଉଳକୁ ପ୍ରଥମେ ବାଟି ଦିଅନ୍ତୁ । ଏହାପରେ ଏକ ବଡ ପାତ୍ରରେ ଏହି ମିଶ୍ରଣକୁ ରଖି 3ରୁ 4 ଘଣ୍ଟା ପାଇଁ ଛାଡି ଦିଅନ୍ତୁ । ଏହାପରେ ସେଥିରେ ଭଜା ନଡିଆ, ବାଦାମ, କାଜୁ, କିସମିସ, ଛେନା, ଗୋଲମରିଚ ଗୁଣ୍ଡ, ଖଣ୍ଡ ନଡିଆ, କଟା ପାଚିଲା କଦଳୀ, ତେଜପତ୍ର, ଗୁଜୁରାତି ଗୁଣ୍ଡ, ଗୁଡ, ଲୁଣ ପକାଇ ଭଲଭାବେ ଗୋଳାଇ ଦିଅନ୍ତୁ । ଏହାପରେ ଗ୍ୟାସରେ ତାୱା କିମ୍ବା କଡେଇ ବସାଇ ଶାଳ ପତ୍ର କିମ୍ବା କଦଳୀ ପତ୍ର ତା ଉପରେ ଘିଅ ଲଗାଇ ଏହି ମିଶ୍ରଣକୁ ଢାଳି ଦିଅନ୍ତୁ । ମିଶ୍ରଣ ଉପରେ କିଛି ପତ୍ର ରଖି ଏହାକୁ ବନ୍ଦ କରିବେ । ମଧ୍ୟମ ଆଞ୍ଚରେ ଏହାକୁ ସିଝିବାକୁ ଛାଡି ଦେବେ । ମଝିରେ ମଝିରେ ଏହାକୁ ଓଲଟାଇବେ । ଯେତେବେଳେ ଏହା ସିଝିଯିବ, ସେତେବେଳେ ଗ୍ୟାସ ବନ୍ଦ କରି ଉପରୁ ପତ୍ର କାଢି ଏହାକୁ ଏକ ପ୍ଲେଟକୁ କାଢି ଦିଅନ୍ତୁ । ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଗଲା ପୋଡ ପିଠା ।

ଓଡ଼ିଶାରେ ରଜ ପର୍ବକୁ ହିନ୍ଦୁମାନେ ମହାସମାରୋହରେ ପାଳନ କରିଥାଆନ୍ତି । ଏହି ରଜ ଉତ୍ସବ ଓଡ଼ିଶାରେ ତିନି ଦିନ ଧରି ପାଳିତ ହୁଏ । ପ୍ରଥମ ଦିନକୁ ପହିଲି ରଜ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନକୁ ଭୂଇଁ ଦହଣ ଓ ତୃତୀୟ ଦିନକୁ ବାସି ରଜ ଭାବରେ ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ । ଏହି ରଜ ପାଳନ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ବହୁ ଶାସ୍ତ୍ର ପୁରାଣ ଓ ଐତିହାସିକ ତଥ୍ୟ ନିହିତ ଅଛି । ଏହା ଏକ ପଲ୍ଲୀ ଭିତ୍ତିକ ପର୍ବ । ଏହି ଦିନ ମାନଙ୍କରେ ମାଆ ବସୁମତିଙ୍କ ରଜସ୍ୱଳା ହୋଇଥାଏ । ସେଥିପାଇଁ ରଜ ପର୍ବ ମଧ୍ୟ ତିନି ଦିନ ଧରି ପାଳନ କରାଯାଉଥିବାରୁ ତିନି ଦିନ ଧରି ହଳ କରିବା । କାଠ କାଟିବା, ଦାନ୍ତ କାଠି ଭାଙ୍ଗିବା, ପରିବା କାଟିବା ଇତ୍ୟାଦିକୁ ନିଷେଧ କରାଯାଇଛି । ଏତଦ୍‌ବ୍ୟତୀତ ରଜ ପର୍ବରେ ଯୁବକ ମାନେ ଗୁଡ଼ି ଉଡାଇ ଥାଆନ୍ତି । ଏହି ଗୁଡ଼ି ଉଡ଼ା ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଖୁବ୍ ଚିତ୍ତାକର୍ଷକ ହୁଏ ।

ରଜ ତିନି ଦିନ ଧରି ଯୁବକ ମାନେ ବାଗୁଡ଼ି, ଖୋ-ଖୋ ଖେଳ ଖୁବ୍ ଜାଗ ଜମକରେ ବାଜା ବଜାଇ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ପୂର୍ବକ ମନାଇଥାନ୍ତି । ଯେଉଁ ଦଳ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ କୃତିତ୍ୱ ହାସଲ କରେ । ସେ ପୁରସ୍କାର ପାଏ । ସେହି ରଜ ତିନି ଦିନ ଧରି ରାଧାକୃଷ୍ଣ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଭଜନ ସଂକୀର୍ତ୍ତନ କରି ଗ୍ରାମ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ ପୂର୍ବକ ବିମାନରେ ନେଇ ରଜ ମେଳଣ ପଡ଼ିଆକୁ ନିଆଯାଏ । ସେଠାରେ ତିନି ରାତି ଯାତ୍ରା ମହୋତ୍ସବ ପାଳିତ ହୁଏ । ରଜ ତିନି ଦିନ ଧରି ଯୁବକ ଯୁବତୀ ମାନେ ଦଳ ଦଳ ହୋଇ ରଜଦୋଳି ଖେଳିବା ସଂଗେ ସଂଗେ ରଜଦୋଳି ଗୀତ ବୋଲିଥାଆନ୍ତି । ପଥଚାରୀ ମାନେ ରଜ ଦୋଳି ଗୀତକୁ ଶୁଣିବା ପାଇଁ ଆଗ୍ରହ ପ୍ରକାଶ କରିଥାଆନ୍ତି । ଏହି ଗୀତ ଗୁଡ଼ିକ ଖୁବ୍ ଶ୍ରୁତି ମଧୁର ଅଟେ । ଯୁବକ ମାନେ ରଜଦୋଳି ଖେଳିବା ସମୟରେ ଗୀତ ଗାଇଥାଆନ୍ତି । ଯଥା :- “ନଈକି ଫିଙ୍ଗିଲି ଡୋର, ନାଆ ଖେଳି ଖେଳି, ଆସୁଛି ବର, ଆସୁଛି ବରଲୋ, କନିଆ କେଡ଼େ ସୁନ୍ଦର ।” ସେହିଭଳି ଅପରପାଶ୍ୱର୍ରେ ଯୁବତୀ ମାନେ ରଜଦୋଳି ଖେଳିବା ସମୟରେ ଗୀତ ବୋଲି ଥାଆନ୍ତି ଯଥା- “ନଈକି ଫିଙ୍ଗିଲି ଡୋର, ପୁଅମାନେ ଅଟନ୍ତି, ପୋଖତ ଚୋର, ପୋଖତ ଚୋରରେ, ମାରିଥାନ୍ତି ଆଖିଠାର ।” ଏହିଭଳି ବହୁ ମନଛୁଆଁ ଓ ମନ ମତାଣିଆ ଗୀତ ଗାଇ ଯୁବକ ଯୁବତୀ ମାନେ ଆନନ୍ଦ ଉତ୍ସାହରେ ଏହି ପର୍ବ ପାଳନ କରିଥାନ୍ତି । ରଜ ପର୍ବକୁ ଅଧିକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଓ ବାପ ଘରେ ଆନନ୍ଦ ଉତ୍ସବ ପାଳିବା ପାଇଁ ଝିଅମାନେ ଶ୍ୱଶୁର ଘରୁ ଆସି ଥାଆନ୍ତି । ସେମାନେ ବାପ ଘରେ ରହି ଶ୍ୱଶୁର ଘରକୁ ଯିବା ବେଳେ ଆମ୍ବ, ପଣସ ଇତ୍ୟାଦି ନେଇ ଯାଆନ୍ତି ଓ ନୂତନ ବସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ପରିଧାନ କରିଥାଆନ୍ତି । ରଜ ପର୍ବରେ ଓଡ଼ିଆଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ଖାଦ୍ୟ ହେଲା ପିଠା ।

ଓଡ଼ିଆ ଘରେ ରଜ ପର୍ବରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପିଠା ଯଥା- ଆରିଶା ପିଠା, ଏଣ୍ଡୁରୀ ପିଠା, ଚକୁଳି ପିଠା, ଖିଲ ପିଠା, ପୋଡ଼ ପିଠା, ମଣ୍ଡା ପିଠା ଇତ୍ୟାଦି ଅନ୍ୟତମ । ପିଠା ବ୍ୟତତୀତ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ତରକାରୀ । ମିଠା ଇତ୍ୟାଦି ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ପଡୋଶୀ ମାନଙ୍କୁ ବଣ୍ଟନ କରାଯାଏ । ରଜ ପର୍ବ ଏକ ଭାଇଚାରା ପର୍ବ ଭାବରେ ସର୍ବଜନ ବିଦିତ । ବାଗୁଡ଼ି, ଖୋ ଖୋ ଖେଳ ଓ ରଜଦୋଳି ଖେଳ ଏବଂ ଗୁଡ଼ି ଉଡା ପର୍ବରେ ସମସ୍ତ ଗ୍ରାମବାସୀ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଖେଳିବା, ଭଜନ ସଂକୀର୍ତ୍ତନ କରିବା ଫଳରେ ଗ୍ରାମ ଲୋକ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲାଗି ରହିଥିବା ଶତ୍ରୁତା ହ୍ରାସ ପାଇଥାଏ । ସବୁଠାରୁ ଖୁସିର ବିଷୟ ଠାକୁର ଆଣିବା ସମୟରେ ଭଜନ ସଂକୀର୍ତ୍ତନ ସହିତ ଭାଲୁ, ବାଘ, ସିଂହ, ମାଙ୍କଡ଼ ମୁଖା ଖେଳ କୌତୁକ ଦେଖଣାହାରୀ ମାନଙ୍କ ହୃଦୟର ଖୁବ୍ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ । ରାତି ଅନିଦ୍ରା ହୋଇ ଯାନି ଯାତ୍ରା ଦେଖି ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ଖୁବ୍ ଆନନ୍ଦ, ଉତ୍ସାହ ସହିତ ରଜ ଉତ୍ସବ ପାଳନ କରୁଥିବାର ପ୍ରତୀୟମାନ ହୁଏ ।

ରଜ ସଜ ସବୁ ରଙ୍ଗିନ ସାଜିଛି

ମଉଜ ଲାଗୁଛି ଭିନ୍ନ,

ରଜଦୋଳି ପାନଖିଲ ପୋଡ଼ପିଠା

ସାଙ୍ଗସାଥି ସବୁ ଶୂନ୍ଯ.

ଦୋଳି ବାନ୍ଧିବାକୁ ବରଡ଼ାଳ ଶୂନ୍ଯ

କଇଁଆ ଗଛତ ଛାଡ଼,

ପାନ ଦୋକାନରେ ପୁଡ଼ିଆ ର ମାଳ

ପାନ ପାଇଁ ନାହିଁ ଭିଡ଼.

ବଣ ବୁଦା ଆଉ କିଛି ନାହିଁ ଦେଖ

କେମିତି ତୋଳିବା କୋଳି,

କୃତିମ ବୃକ୍ଷର ନବରଙ୍ଗେ ଶୋଭା

ଡ଼ାଳ ନ ପାରଇ ମେଲି.

କତା ଦଉଡ଼ିର ପତା ନାହିଁ ଆଉ

ଲଇ ଓହଳତ ନାହିଁ,

ଦୋଳି ଖେଳି ବୁଲି କୋଳି ଖାଇବାକୁ

ସାଥୀ ନ ମିଳନ୍ତି କେହି.

ଏଣ୍ଡୁରି ଚକୁଳି ଚିତଉ ପିଠାକୁ

ଆଉ ଅବା କେ ପଚାରେ,

ଚାଟ୍ ଚଉମିନ୍ ଗୁପଚୁପ ଖାଇ

ଦାଣ୍ଡେ ବୁଲି ହେଣ୍ଡି ମାରେ.

ସାଇଭାଇ ମେଳେ ସାଙ୍ଗସାଥି ମିଶି

ଗୀତ ବା ଶୁଣୁଛି କିଏ,

ହାତେ ମୋବାଇଲ କାନେ ଇୟରଫୋନ୍

(ଗାଡ଼ି)ମାଡ଼ିଲେ ନ ଜଣାଯାଏ.

ବୁଡ଼ିତ ଗଲାଣି ସଂସ୍କାର ସଂସ୍କୃତି

ରୀତୀ ନୀତି ସଜ୍ଞା ଲୀନ,

ସଭ୍ୟତା ସମାଜେ ଭବ୍ୟ ଲୁପ୍ତ ଭାବ

ସଂସ୍କାରକ ଏଠି ପୂର୍ଣ୍ଣ.

ଅତୀତକୁ ହୁଡ଼ି ଆତ୍ମଗର୍ବେ ଜଡ଼ି

ବିଜ୍ଞାନର ବାହାନାରେ,

ଜ୍ଞାନ ବଡ଼ିମାର ଆହରଣ ଛଳେ

ଜାତି ନୀତି ବୁଡ଼ାଇଲେ.

ରଜ ନୁହଁ ରୋଜ ରୋମାଣ୍ଟିକ ମୋଡ଼

ରାଜି ରାଜିନାମା ଛାଡ଼ି,

ବାଜିଉଠେ ଡ଼ି:ଜେ ପାର୍କ ସଜବାଜେ

ଚଢ଼ନ୍ତି ମୋଟର ଗାଡ଼ି.

ଯେ" ଯାହା ବାଟରେ ନିଜ ଖୁସିଭରେ

ନାହିଁ ରଜ ମଉଜଟା

ରଜରେ ଧରଣୀ ମନ ଦୁଃଖ ଜାଣି

ହସି ଉଠେ ପ୍ରକୃତିଟା.

ବିକୃତ ମାନବେ ବିଦୃପ ପ୍ରହାର

ପଞ୍ଚଭୂତ ଅଣାୟତ୍ତେ,

ପ୍ରକୃତି ନୈରାଶ୍ୟେ ଷଢ଼ଋତୁ କ୍ଷୀଣ

ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ କ୍ଷେତ୍ରେ.

ଫେରାଇ ଆଣରେ ପୁରୁବ ସଂସ୍କୃତି

ସଂସ୍କାରର ଆଭିଜାତ୍ୟ

ଖୁସିରେ ପ୍ରକୃତି ଉଠିଲେ ରେ ନାଚି

(ହେବେ) ପଞ୍ଚଭୂତେ ଆନନ୍ଦିତ.

ରଜ ଖେଳ:-

ରଜ ର ବିଭନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖେଳ ଖେଳା ଯାଇଥାଏ, ଗାଁ ଗହଳି ରେ ସାଧାରଣତଃ ଏଭଳି ଖେଳ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ଯେମିତି ପୁଅ ମାନେ ରଜ ପାନ ଖଣ୍ଡେ କଳେ ଜାକି ଦେଇ ଗାଁ ରେ ବଡ଼ ପିଣ୍ଡି ଦେଖି ଖେଳନ୍ତି ତାସ ଖେଳ ଆଉ ଲୁଡୁ ଖେଳ ଆଉ ତ ସହ ଦୋଳି ରେ ମଧ୍ଯ ଖେଳନ୍ତି ଆଉ ରାଜା ରେ ଯେପରି ସବୁଠି ଖୁସି ର ମହୋଲ ଖେଳି ହେଇଯାଏ, ଝିଅ ମାନେ ପୁଚି ଦୌଡ଼ି ଦିଅଁ , ଦୋଳି ନାନା ପ୍ରକାର ଖେଳ ଖେଳି ରଜ କୁ ଉଲ୍ଲାସ କରନ୍ତି, ହଁ ମାନୁଛି ଆଜିକାଲି ଆଉ ଏତେ ବାଦୁଡ଼ି ଆଉ କବାଡି, ବୋହୁଚୋରି ଖେଳ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନି କିଛି ଜଣ ଙ୍କୁ ଏ ଖେଳ ନୂଆ ଲାଗୁଥାଏ ପାରେ

କିନ୍ତୁ ଗାଁ ଗହଳି ରେ ଏ ଖେଳ ବେଶ ଲୋକପ୍ରିୟ ।

ଆଉ ଗାଁ ରେ ଏ ଖେଳ ଖେଳି ବେଶ ଧୂମଧମ୍ ରେ ପାଳନ କରନ୍ତି ରଜ ମଉଜ ।

ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରଜ ଉପଲକ୍ଷେ ଢେର ସାରା ଅଭିନନ୍ଦନ ଓ ଶୁଭେଚ୍ଛା 😊 । ଘର ର ପ୍ରତିଟି ସଦ୍ୟାସ ଙ୍କ ସହ ମିଶି ଧୂମଧାମ୍ ରେ ରଜ ପାଳନ କରନ୍ତୁ ❤️।

Raja Paan, Poda Pitha, and Fun Play | ରଜପାନ, ପୋଡ଼ପିଠା ଏବଂ ଖେଳ - ରଜ ସମୟର ଆସର❤️

ରଜ ସବୁ ଓଡ଼ିଆ ପାଇଁ ଏକ ପର୍ବ ହୋଇ ନଥାଏ, ରଜ ହଉଛି ସବୁ ଓଡ଼ିଆ ଙ୍କ ପ୍ରାଣ ର କେନ୍ଦ୍ର ବିନ୍ଦୁ 😊