ଭାଇ ହାତରେ ରାକ୍ଷୀ ବାନ୍ଧିବା ଏକ ପରମ୍ପରା ହେବା ସହ ଏକ ନିବିଡ଼ ବନ୍ଧନ ମଧ୍ୟ । ରକ୍ଷାବନ୍ଧନର ପର୍ବ ଭାଇଭଉଣୀର ପବିତ୍ର ସମ୍ପର୍କକୁ ଆହୁରି ମଜଭୁତ କରେ । ଏହି ଦିନ ଭଉଣୀ, ଭାଇ ହାତରେ ରାକ୍ଷୀ ବାନ୍ଧିଥାଏ ଓ ତାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥାଏ । ଆଉ ଭଉଣୀର ଆଜୀବନ ସୁରକ୍ଷାର ଦାୟିତ୍ୱ ଭାଇ ନିଜ ଉପରକୁ ନେଇଥାଏ । ତେବେ ରାକ୍ଷୀ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାକୁ ନେଇ ଅନେକ ପୌରାଣିକ କାହାଣୀ ରହିଛି ।

ପୌରାଣିକ ଅନୁସାରେ

ଦାନବୀର ରାଜା ବଳି ଅଶ୍ୱିମେଧ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ସମୟରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ବାମନ ଅବତାର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଆଉ ଛଳ କରି ରାଜା ବଳି ଠାରୁ ତିନୋଟି ବଚନରେ ସବୁ କିଛି ମାଗି ନେଇଥିଲେ । ଦାନବୀର ତଥା ପରୋପକାରୀ ହୋଇଥିବାରୁ କିଛି ଚିନ୍ତା ନକରି ରାଜା ବଳି ସବୁକିଛି ଦାନ କରିଦେଇଥିଲେ । ଫଳସ୍ୱରୂପ ଭଗବାନ୍, ବାଳି ରାଜାଙ୍କୁ ରହିବା ପାଇଁ ପାତାଳ ରାଜ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ । ପାତାଳରେ ରହିବା ପାଇଁ ରାଜା ବଳି ହଁ ଭରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଭଗବାନଙ୍କ ନିକଟରେ ଗୋଟିଏ ସର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ରଖିଥିଲେ । ହେଲେ ବଳି ଜାଣନ୍ତି, ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ କିପିରି ଛଳିଆ । ତେଣୁ ଚତୁରତାର ସହ ବଳି ରାଜା କହିଲେ, ପ୍ରଭୁ ବଚନ ଦେଲେ ହିଁ ମୁଁ ବର ମାଗିବି । ତୁମେ କପଟୀ, ତୁମେ ଛଳିଆ, ତୁମ କଥା ବା କିଏ ନଜାଣେ । ବଚନ ନେଦେଲେ ମୁଁ କୌଣସି ବର ମାଗିବି ନାହିଁ । ଆଉ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ତ୍ରିବାର ସତ୍ୟ କଲା ପରେ ବର ମାଗିଥିଲେ ବଳି । ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ଉଠିବି, ସେତେବେଳ ତୁମକୁ ପାଇବି ସେମିତି ବର ଦିଅ । ଭଗବାନ୍ ବୁଝିଗଲେ ରାଜା ବାଳି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରହରୀ କରି ରଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି । ହେଲେ ବଚନ ତ ଦେଇ ସାରିଛନ୍ତି ଓହରି ବେ ବା କିପରି ?

ବଚନ ଅନୁସାରେ ରାଜା ବଳି ବାଳି ଉଠିବା ମାତ୍ରେ ସେଠାରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଯାଉଥିଲେ ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ । ଆଉ ଏଥିପାଇଁ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଅଧିକାଂଶ ସମୟ ପାତାଳ ଲୋକରେ ବିତୁଥିଲା । ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ବୈକୁଣ୍ଡରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବିନା ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ମନ ଲାଗୁନଥିଲା । ତେବେ ଏହି ସମୟରେ ନାରଦଙ୍କୁ ଦେଖି ଦେବୀ ନିଜର ମନର ଦୁଃଖ ଜଣାଇଥିଲେ । ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନାରଦଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, ତୁମେ ତିନି ଲୋକରେ ବୁଲୁଛ, ମୋ ପ୍ରଭୁ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି ଟିକିଏ କୁହ । ଆଉ ନାରଦ କହିଥିଲେ ରାଜା ବଳିଙ୍କ ଘରେ ଭଗବାନ କିପରି ପ୍ରହରୀ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି । ତେବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିବାକୁ ଉପାୟ ବତାଇଥିଲେ ନାରଦ ।

ନାରଦଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଅନୁସାରେ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଜଣେ ସାଧାରଣ ମହିଳାର ରୂପ ନେଇ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ବଳି ରାଜାଙ୍କ ମହଲରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ । ମହିଳା ଜଣକ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖି ରାଜା ବାଳି ପଚାରିଲେ, ତୁମେ କାହିଁକି କାନ୍ଦୁଛ ? ରାଣୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ କହିଲେ ମୋର କେହି ଭାଇ ନାହାନ୍ତି । ରାଜା ବଳି ତାଙ୍କ କାନ୍ଦ ବନ୍ଦ କରି କହିଲେ, ଆଜି ଠାରୁ ତୁମେ ମୋର ଧର୍ମର ଭଉଣୀ । ଏହାର ସୁଯୋଗ ନେଇ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଠାକୁରାଣୀ ଭାଇ ହାତରେ ରାକ୍ଷୀ ବାନ୍ଧି ଉପହାର ମାଗିଥିଲେ । କ’ଣ ଦରକାର କହିବାକୁ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପ୍ରହରୀ ଥିବା ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମାଗିଥିଲେ । ଆଉ ସେବେଠାରୁ ପାଳନ ହେଉଛି ରାକ୍ଷୀପୂର୍ଣ୍ଣିମା ।

ସେହିପରି ମହାଭାରତରେ ମଧ୍ୟ ରାକ୍ଷୀପୂର୍ଣ୍ଣିମାକୁ ନେଇ ଏକ କାହାଣୀ ରହିଛି । କୃଷ୍ଣ ଓ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ନେଇ ରାକ୍ଷୀପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ଏ କାହାଣୀ । ଅତ୍ୟାଚାରୀ ଶିଶୁପାଳକୁ ବଧ କରିବା ବେଳେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣର ଅଙ୍ଗୁଳି କଟିଯାଇଥିଲା । ଏହାସହ ଦେଖି ଦ୍ରୌପଦୀ ନିଜ ପିନ୍ଧା ଶାଢ଼ୀ ଚିରି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣର ଅଙ୍ଗୁଳିରେ ଗୁଡ଼ାଇ ଦେଇଥିଲେ, ଫଳରେ ରକ୍ତ ବନ୍ଦ ହେଇଯାଇଥିଲା । ଯେତେବେଳେ କୁରୁସଭାରେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ କୌରବମାନେ ବିବସନା କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ ରାକ୍ଷୀର ମାନ ରକ୍ଷା କରି ଶ୍ୟାମ କୋଟି ବସ୍ତ୍ର ଦେଇଥିଲ । କୁରୁ ସଭାରେ ଭଉଣୀର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ରଖିଲେ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ । ସେହି ଦିନଠାରୁ ଏ ରକ୍ଷା ବନ୍ଧନ ଭାରତରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ରାକ୍ଷୀ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପରମ୍ପରା ।

ରାକ୍ଷୀ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର କଣ ରହିଛି ମହତ୍ବ

ରକ୍ଷା କବଚକୁ କୁହାଯାଏ ରାକ୍ଷୀ। ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ବନ୍ଧାଯାଉଥିବା ପବିତ୍ର ସୂତାକୁ କୁହାଯାଏ ରାକ୍ଷୀ। ଶ୍ରାବଣ ମାସର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ତିଥିରେ ଏହି ଶୁଭ ଦିନର ଅୟ୍ୟଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପର୍ବକୁ କେବଳ ଓଡିଶା ନୁହେଁ ବରଂ ସାରା ଦେଶରେ ବେଶ୍‌ ଉତ୍ସୁକୁତାର ସହ ପାଳନ କରାଯାଏ । ଏହି ଦିନ ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଓଡିଆ ଏହାକୁ ପ୍ରଭୁ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କର ଜନ୍ମ ତିଥି ଭାବରେ ପାଳନ କରନ୍ତି, ଏହାସହ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନୀତିକାନ୍ତିର ମଧ୍ୟ ଆୟୋଜନ ହୋଇଥାଏ। ବଡ଼ ଦେଉଳରେ ଜଗନ୍ନାଥ ଓ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ହାତରେ ଭଉଣୀ ସୁଭଦ୍ରା ରାକ୍ଷୀ ବାନ୍ଧନ୍ତି । ପରମ୍ପର ଅନୁସାରେ ଭଉଣୀର ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଭାଇ ହାତରେ ଭଉଣୀ ବାନ୍ଧିଥାଏ ରାକ୍ଷୀ । ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ସକାଳୁ ସକାଳୁ ଭଉଣୀମାନେ ଗାଧୋଇ ନିଜ ଘରର ଇଷ୍ଟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ସହ ଭାଇମାନଙ୍କ ହାତରେ ବାନ୍ଧନ୍ତି ରାକ୍ଷୀ। ଏହି ପବିତ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଅବସରରେ ଭଉଣୀମାନେ ଭାଇମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରିଥାଆନ୍ତି ।

ରାକ୍ଷୀ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାକୁ ନେଇ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଅନେକ କଥା କୁହାଯାଇଛି। ପୂରାଣ ଅନୁସାରେ, ଦ୍ରୌପଦୀ ନିଜ ପିନ୍ଧା ଶାଢୀର ଛୋଟ କନା ଖଣ୍ଡେ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ଥିଲେ, ଆଉ ତାଙ୍କୁ ଭାଇ କରିଥିଲେ। ସେବେଠାରୁ ଏହି ପର୍ବ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଜଣାଯାଏ। କେବଳ ଏତିକି ନୁହେଁ ବରଂ ଏହି ଦିନ ବ୍ରାହ୍ଣଣମାନେ ବେଦ ଧ୍ୱନୀ କରନ୍ତି, ତେଣୁ ଏହି ପବିତ୍ର ଦିନରେ ପାଠ ପଢ଼ା ଆରମ୍ଭ କଲେ ପାଠ ଭଲ ହେଉଥିବା କୁହାଯାଏ।

ବୈଦିକ ନୀତି ଅନୁସାରେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ କାମ ପୂର୍ବ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରାଯାଇ ମାଙ୍ଗଳିକ କାମ କରାଯାଏ । ତେଣୁ ଏହି ପବିତ୍ର ବନ୍ଧନରେ ମଧ୍ୟ ଭଭଣୀ ଭାଇକୁ ଉତ୍ତର କିମ୍ବା ପୂର୍ବ ମୁଖା କରି ବସାଇ ସେମାନଙ୍କ ଡାହାଣ ହାତରେ ରାକ୍ଷୀ ବାନ୍ଧିଥାଏ । ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ଅବକାଶ, ସକାଳ ଧୂପ,ସୂର୍ଯ୍ୟପୂଜା, ମଇଲମ, ସକାଳ ଧୂପ ପରେ ଏହି ପର୍ବ ଆୟୋଜନ କରାଯାଇଥାଏ । ସେ ଯାହାହେଉ ଚଳିତ ମାସ

୧୯ ତାରିଖ ଅର୍ଥାତ୍ ସୋମବାର ପଡୁଛି ଏହି ଆମର

ରାକ୍ଷୀ ପୂର୍ଣିମା ।

ପରିଶେଷରେ

ରକ୍ଷାବନ୍ଧନ୍ କେବଳ ପୌରାଣିକ ଧାରଣା ନୁହେଁ ବରଂ ଏକ ଗଭୀର ମହତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଭ୍ୟାସ ଯାହା ସନ୍ତୁଳନ, ନମ୍ରତା ଏବଂ ଦାୟିତ୍ବର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ସୂଚିତ କରେ | ଏହାର ପୁରାଣ ମାନବ ସ୍ଥିତିକୁ ସମୃଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବାବେଳେ ଏହାର ପ୍ରତୀକ ସମସାମୟିକ ଜୀବନ ପାଇଁ ମୂଲ୍ୟବାନ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ | ଯେହେତୁ ଆମେ ଆଧୁନିକ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ଜଟିଳତାକୁ ନେଭିଗେଟ୍ କରିବା ଜାରି ରଖିଛୁ, ରକ୍ଷାବନ୍ଧନ ପ୍ରାଚୀନ ଜ୍ଞାନ ଏକ ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ଆଲୋକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ଯାହା ଆମକୁ ପରସ୍ପର ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ସହିତ ବାନ୍ଧୁଥିବା ବନ୍ଧନକୁ ମନେ ପକାଇଥାଏ ।

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

ରକ୍ଷାବନ୍ଧନ ପଛରେ ଥିବା ପୌରାଣିକ (Mythology behind raksha Bandhan)

ରକ୍ଷାବନ୍ଧନ ପଛରେ ଥିବା ପୌରାଣିକ କାହାଣୀ ଏବଂ ଏହାର ମହତ୍ବ (Mythology behind raksha Bandhan and its significance)