ଆମ ଦେଶର ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ସମୟରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିବା ଅନେକ ସଂଗ୍ରାମୀଙ୍କ ନାମ ଇତିହାସର ସୁନେଲି ପୋଥିରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇ ରହି ଯାଇଛି | ପରାଧିନତା ଯେବେ ନାରୀ ଓ ପୁରୁଷର ପ୍ରଭେଦ କରି ନଥିଲା ତେବେ ସଂଗ୍ରାମୀ କାହିଁକି ସେ ପ୍ରଭେଦ କୁ ତାଙ୍କର ଏବଂ ତାଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ୟ ମଝିକୁ ଆଣିଥାନ୍ତେ | ଅନେକ ମହିଳା ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ସେହି ସମୟ ରେ ନିଜ ଜୀବନକୁ ବାଜିରେ ଲଗେଇ ଲଢି ଚାଲିଥିଲେ | ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ରମା ଦେବୀ ହେଉଚନ୍ତି ଜଣେ | ଯିଏକି ନିଜେ ଜଣେ ସଂଗ୍ରାମୀ ହବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଅନ୍ୟ ମାନଙ୍କୁ ଦେଶ ପାଇଁ ସଂଗ୍ରାମ କରିବା ନିମନ୍ତେ ଆଗକୁ ଆସିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି ପାରିଥିଲେ |

ରମା ଦେବୀ -

୧୫୯୯ ମସିହାରେ ଗୋପାଳ ବଲ୍ଲଭ ଦାସ ଏବଂ ବସନ୍ତ କୁମାରୀ ଦେବୀ ଙ୍କ କୋଳେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ରମା ଦେବୀ, ଖୁବ୍ କମ୍ ବୟସରୁ ହିଁ ଜଣେ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ରୂପରେ ନିଜକୁ ଗଢ଼ିତୋଳି ଥିଲେ | ସେ ପିଲା ବେଳୁ ହିଁ ନିଜ ଦାଦା ଉତ୍କଳ ଗୌରବ ମଧୁସୂଦନ ଦାସ ଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରଭାବିତ ଥିଲେ | ପନ୍ଦର ବର୍ଷ ବୟସରେ ଗୋପବନ୍ଧୁ ଚୌଧୁରୀ ଙ୍କୁ ବିବାହ କରି ସେ ରମା ଦେବୀ ଚୌଧୁରୀ ନାମରେ ନାମିତ ହେଲେ | ମାତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ବାସି ତାଙ୍କୁ ରମା ଦେବୀ ବୋଲି ମାନେ ରଖିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ "ମା" ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରୁଥିଲେ |

ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଅତ୍ୟଧିକ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ସେ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ | ପିନି ୧୯୨୧ ରେ "ଅସହଯୋଗ ଆନ୍ଦୋଳନ"ରେ ସକ୍ରିୟ ଭାବେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ | ସେହି ବର୍ଷ ପୁଣି "ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ୍" ରେ ଯୋଗଦାନ କରି ଆଜୀବନ "ଖଦି ଲୁଗା" ପିନ୍ଧିବାର ପ୍ରାରମ୍ଭ କରିଥିଲେ |

ଗ୍ରାମ ଗ୍ରାମ ବୁଲି ମହିଳା ମନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରୁଥିଲେ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ପାଇଁ | ୧୯୩୦ ରେ ଲବଣ ସତ୍ୟାଗ୍ରହରେ ଖୁବ୍ ସକ୍ରିୟ ଥିବା ବେଳେ ଇଞ୍ଚୁଡ଼ି ଏବଂ ଶ୍ରୀଜଙ୍ଗ ଯାଇ ଆନ୍ଦୋଳନ ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ | ଯାହାଦ୍ଵାରା ସେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହକର୍ମୀ କିରଣ ବାଳା ସେନ୍, ମାଳତୀ ଦେବୀ, ସାରଳା ଦେବୀ, ପ୍ରାଣକୃଷ୍ଣ ପଢ଼ିଆରୀ ଭଳି ସଂଗ୍ରାମୀ ମାନେ ଇଂରେଜ ମାଆଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଗିରଫ ହୋଇ ଜେଲ୍ ଯାଇଥିଲେ |

ସେ ୧୯୨୧, ୧୯୩୦, ୧୯୬୩, ୧୯୪୨ ଏହିପରି ଅନେକ ଥର ନିଜ ସହକର୍ମୀଙ୍କ ସହ ଜେଲ୍ ଯାଇଛନ୍ତି | ୧୯୩୨ ରେ ହଜାରୀବାଗ ଜେଲରୁ ମୁକୁଳି "ହରିଜନ କଲ୍ୟାଣ ଯୋଜନା" ନିମନ୍ତେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ତତ୍ତ୍ଵାବଧାନରେ "ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ନିବାରଣ ସମିତି" ରେ ଯୋଗଦାନ ଦେଲେ | ଯାହାକି ପରବର୍ତ୍ତୀ ବେଳରେ "ହରିଜନ ସେଵା ସଂଘ" ନାମରେ ନାମିତ ହେଲା |

ସେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଙ୍କ ସହିତ, ଜୈ ପ୍ରକାଶ ନାରାୟଣ, ଭିନୋଭା ଭାବେ ଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ ଥିଲେ | ୧୯୩୨ ଏବଂ ୧୯୩୪ ରେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଙ୍କ ଓଡ଼ିଶା ଭ୍ରମଣରେ ସେ ସକ୍ରିୟ ଯୋଗଦାନ ଦେଇଥିଲେ | ଏହାଛଡ଼ା କସ୍ତୁରବା, ସର୍ଦାର ପଟେଲ୍, ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦ, ମାଉଳନ ଆଜାଦ୍, ଜୱାହାର୍ଲାଲ ନେହେରୁ ଙ୍କ ଓଡ଼ିଶା ଆଗମନରେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ|

ଓଡ଼ିଶାର ବାଣୀ ଠାରେ ଏକ ଆଶ୍ରମ ସଂଗଠନ କରିବା ବେଳେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ତାର ନାମ ସେୱାଘର ବୋଲି ନାମିତ କରିଥିଲେ | ପୁଣି ୧୯୪୨ ମସିହା "ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନ" ସମୟରେ ରମା ଦେବୀଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବାର ଗିରଫ ହୋଇ ଜେଲ୍ ଯାଇଥିଲା | ତାଙ୍କର ଏହିପରି ଅନେକ ଅବଦାନ ଆମ ଇତିହାସରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇ ରହିଛି |

କସ୍ତୁରବା ଗାନ୍ଧୀ ଙ୍କ ସ୍ଵର୍ଗବାସ ପରେ କସ୍ତୁରବା ସମିତିର ପ୍ରତିନିଧି ରୂପେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଚୟନ ହେଇଥିଲେ |

ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ପରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଅନେକ ଅବଦାନ ଆମ ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ ଭାରତ ପାଇଁ ରହିଥିଲା |

୧୯୫୦ ରେ ଡୁମ୍ବୁରୁଗେଡ଼ା ପୁରାତନ ଜାତି କଲ୍ୟାଣ ସମିତି ଗଠନ କରିଥିଲେ | ପୁଣି ୧୯୫୧ ରେ କୋରାପୁଟ ରେ ମାଳତୀ ଦେବୀ ଙ୍କ ସହ ନାରୀ ମାଆଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ନିମନ୍ତେ ସାଗଠାନ ଗଢିଥିଲେ | ଏହା ଛଡ଼ା ଉତ୍କଳ ଖଦି ମଣ୍ଡଳର ନିର୍ମାଣ ନିମନ୍ତେ ପାଦ ବଢ଼ାଇଥିଲେ |

୧୯୫୨ ରେ ନିଜ ସ୍ଵାମୀଙ୍କ ସହ ୪୦୦୦ କିଲୋମିଟର ପାଦରେ ଚାଲି ଚାଲି ଭୂଦାନ ଏବଂ ଗ୍ରାମଦାନ ନିମନ୍ତେ ପ୍ରଚାର ଏବଂ ପ୍ରସାର କରିଥିଲେ | ଗରିବଙ୍କୁ ଅର୍ଥ ଏବଂ ଭୂମି ହିନ ଙ୍କୁ ଭୂମି ଦାନ ନିମନ୍ତେ ତାଙ୍କର ଏହି ଯାତ୍ରା ଉସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଥିଲା |

ଭାରତୀୟ ଆପତ୍କାଳ ପରିସ୍ଥିତି ସମୟରେ ନିଜର ତଥା ହରେକୃଷ୍ଣ ମହତାବ ଏବଂ ନୀଳମଣି ରାଉତରାୟ ଙ୍କ ଖବର କାଗଜ କୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଥିବା ବେଳେ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଗିରଫ ମଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ |

ଏହାଛଡ଼ା ପିଲାଙ୍କ ପାଇଁ ଶିଶୁ ବିହାର ନାମକ ଏକ ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଗଠନ କରିଥିଲେ | ଏକ କ୍ୟାନ୍ସର ହସପିଟାଲ ମଧ୍ୟ ଖୋଲିଥିଲେ | ଭୁବନେଶ୍ୱର ସ୍ଥିତ ରମାଦେବୀ ମହିଳା ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟ ତାଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ |

ନିଜ କର୍ମ, ଦେଶପ୍ରେମ ଏବଂ ଆନ୍ଦୋଳନ ଦ୍ଵାରା ଅନେକ ଦେଶବାସୀଙ୍କୁ ଆହ୍ବାନ ତଥା ଉତ୍ସାହିତ କରିବା ସହିତ ମାତୃଭୂମି କୁ ରକ୍ଷା ନିମନ୍ତେ ଆପ୍ରାଣ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ହେତୁ ରମା ଦେବୀ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ମରଣୀୟ ଏବଂ ପୂଜ୍ୟ ହୋଇ ଆସିଛନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅବଦାନ ଚିରକାଳ ସ୍ମାରୀୟ ହୋଇ ରହିବ |

ସୁସ୍ମିତା ଜେନା

ବିଶାଖାପାଟଣା

Rama devi: The great Freedom Fighter of Odisha

ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ରମା ଦେବୀ