ମୃତ୍ୟୁ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଛଟପଟ ହୋଇ ବାଳି କହିଲେ.. 'ରାମଚନ୍ଦ୍ର'ନାମର ଅର୍ଥ "ନିର୍ମଳ ଚନ୍ଦ୍ର"; କିନ୍ତୁ ମୋ ଭଳି ଏକ ନିରପରାଧ ବାନରକୁ ଛଳ କପଟରେ ହତ୍ୟାକରି ତୁମେ କଳଙ୍କିତ ଚନ୍ଦ୍ରମାରେ ପରିଣତ ହୋଇଛ ରଘୁବଂଶୀ।ସତ୍ୟାନୁରାଗୀ,ଦୟାଳୁ,ଜୀବମିତ୍ର,ପରାକ୍ରମୀ ଇତ୍ୟାଦି ଅନେକ ବିଶେଷଣ ତୁମ ନାମ ପଛରେ ରହିଛି।ଏହାର କିଛି ଅର୍ଥ ଅଛି ଶ୍ରୀରାମ ? କେଉଁ ଅପରାଧ ମୁଁ କରିଥିଲି ତୁମର? ଯୁଦ୍ଧପାଇଁ ତୁମକୁ ମୁଁ ତ ଆହ୍ବାନ ଦେଇନଥିଲି;କାହିଁକି ତା'ହେଲେ ଘୃଣ୍ୟ ବ୍ୟାଧ ଭଳି ବୃକ୍ଷ ଅନ୍ତରାଳରେ ରହି ମୋ ଉପରେ ବାଣ ପ୍ରହାର କଲ? ଏହା ଭୀରୁତାର ଚରମ ଉଦାହରଣ ରାମଚନ୍ଦ୍ର !ରାଜପୁତ୍ର ତୁମେ,ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ରକ୍ଷଣ ତୁମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।ଏକ ନିରୀହ ପ୍ରାଣୀକୁ ହତ୍ୟା କରିବା କେଉଁ ନ୍ୟାୟ ଦାଶରଥି !

ତୁମେ ତ ରାଜା ହେବାପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଯୋଗ୍ୟ।ସୀତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରି ତୁମେ ପୃଥିବୀର ଜାମାତା ବୋଲାଉଛ।ମାତା ଧରିତ୍ରୀ ତୁମର ଏ ନୀଚ କର୍ମ ପାଇଁ ତୁମକୁ ଘୃଣା କରିବେ।ମୋର ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଯେ ତୁମପରି ଜଣେ ଭୀରୁ କାପୁରୁଷ ହାତରେ ମୋର ପ୍ରାଣ ଯାଉଛି।ମହାବୀର ବୋଲାଉଥିବା କାପୁରୁଷ ରାମ ! ଯଦି ମୋ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ଥିଲା ସମ୍ମୁଖ ଯୁଦ୍ଧପାଇଁ ମୋତେ ଆହ୍ବାନ କଲନାହିଁ କାହିଁକି ? ତାହା ହୋଇଥିଲେ ବର୍ତ୍ତମାନର ମୋ ଅବସ୍ଥା ତୁମେ ଭୋଗ କରୁଥାନ୍ତ ?ମୋ ଭଳି ଏକ ନିରପରାଧକୁ ହତ୍ୟାକରି ତୁମେ ଇହକାଳ ଏବଂ ପରକାଳରେ ନିନ୍ଦିତ ହେବ।ତୁମ ପିତା ଦଶରଥ ଦେବଲୋକରେ କାହାକୁ ମୁହଁ ଦେଖାଇ ପାରିବେ ନାହିଁ।

ମୋ ଭଳି ଗୋଟାଏ ମର୍କଟକୁ ତୁମେ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ହତ୍ୟା କଲ ରାମ !ମର୍କଟ ମାନଙ୍କର ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ,ଚର୍ମ ମଧ୍ୟ ଆସନ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।ମୋର ମନେହୁଏ ସୁଗ୍ରୀବର ସହାୟତା ନେଇ ତୁମେ ପତ୍ନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଏପରି ଘୃଣ୍ୟ କର୍ମ କରିଛ। ମୋତେ ହତ୍ୟା ନକରି ତୁମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ମୋ ଆଗରେ ବ୍ୟକ୍ତ କରିପାରିଥାନ୍ତ ରାମ !ରାବଣକୁ ବିନାଶ କରି ସୀତାଙ୍କୁ ଅଚିରେ ତୁମ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚାଇ ଦେଇଥାନ୍ତି।ଥରେ ସାଗର ତଟରେ ବସି ସନ୍ଧ୍ୟା କରିବା ସମୟରେ ରାବଣ ଆସି ମୋତେ ବିରକ୍ତ କରିବାରୁ ତାକୁ କାଖରେ ଜାକି ସପ୍ତସିନ୍ଧୁ ପରିକ୍ରମଣ ପରେ ତଳେ ଫିଙ୍ଗି ଦେଇଥିଲି। ଚେତନା ହରାଇ ତଳେ ପଡ଼ିଯାଇଥିଲା ଲଙ୍କପତି।ସାଷ୍ଟାମ ହେବାପରେ ଗର୍ଦ୍ଧଭ ମୁଣ୍ଡର ଶିଙ୍ଗ ପରି ଏପରି ଉଭାନ ହୋଇ ଯାଇଥିଲା ଯେ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କିଷ୍କିନ୍ଧ୍ୟା ନିକଟକୁ ଆସିବାର ସାହସ ଜୁଟାଇ ପାରିନାହିଁ।ସୀତାଙ୍କୁ ଜଳ ସ୍ଥଳ ଆକାଶ ପାତାଳ ଯେଉଁଠାରେ ଲୁଚାଇ ରଖିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅତି ଶୀଘ୍ର ଠାବ କରି ତୁମକୁ ସମର୍ପଣ କରିଥାନ୍ତି।ସୁଗ୍ରୀବ ତୁମକୁ ମୋ'ଠାରୁ ଅଧିକ କଣ ସହାୟତା ଦେବ ଶ୍ରୀରାମ ?

ଜନ୍ମ ମାତ୍ରେ ମୃତ୍ୟୁ ଅବଶ୍ୟମ୍ଭାବୀ। ମୃତ୍ୟୁକୁ ମୋର ଭୟ ନାହିଁ ରାମ ! କିନ୍ତୁ ଏପରି ଛଳନାରେ ମୋତେ ହତ୍ୟା କରି ତୁମେ ଗର୍ହିତ ପାପ ଅର୍ଜନ କଲ; ପାପୀ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ମୋ ମନରେ ଯାହା ଦୁଃଖ।

ଅବିଚଳିତ କଣ୍ଠରେ ରାମଚନ୍ଦ୍ର କହିଲେ.. ତୁମେ ଅଯଥା ମୋତେ ଦୋଷ ଦେଉଛ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନନ୍ଦନ।ବୃକ୍ଷ ଅନ୍ତରାଳରେ ଲୁଚି ରହି ତୁମ ଉପରକୁ ବାଣ ପ୍ରହାର କରିବା ଭୀରୁତା ନୁହେଁ, ବରଂ କିଷ୍କିନ୍ଧ୍ୟାର ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରମୁଖ ଆବଶ୍ୟକତା ଥିଲା। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବର ପାଇ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଦତ୍ତ ମାଳା ଗଳାରେ ଧାରଣ କରି ତୁମେ ଅଜେୟ ଥିଲ। ତୁମକୁ ସମ୍ମୁଖ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାସ୍ତ କରିବା ଅସମ୍ଭବ ଥିଲା।ଦେବତାଙ୍କ ବର ଲାଭକରି ଯେତେବେଳେ ପ୍ରାଣୀ ଅହଂକାରରେ ପ୍ରମତ୍ତ ହୋଇ ଅନ୍ୟାୟ ଓ ଅନାଚାରରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ,ସେତେବେଳେ ତାକୁ କଳେ ବଳେ କୌଶଳେ ବଧ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପଡେ।

ଧର୍ମ ଓ ନ୍ୟାୟର ଯେଉଁ ପ୍ରବଚନ ତୁମେ ଦେଉଛ ତାହା ତୁମ ମୁଖରେ ଶୋଭା ପାଏ ନାହିଁ ବାଳି !ନିଜ ଅନୁଜର ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ହରଣ କରି ଏବଂ ଧର୍ଷଣ କରି ତୁମେ ପରିବାରର ଶାଶ୍ଵତ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଲଂଘନ କରିଛ। ଯେଉଁ ଭ୍ରାତୃପତ୍ନୀକୁ ତୁମେ କନ୍ୟା ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଵାକଥା,ତାର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ବିମୋହିତ ହୋଇ ତା'ପ୍ରତି ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଚାଲିଛ।ଶାସକ ହୋଇ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ତୁମେ କେଉଁ ଆଦର୍ଶ ଶିଖାଉଛ ବାଳି ? କିଷ୍କିନ୍ଧ୍ୟାର ଘରେ ଘରେ ଯେବେ ଏପରି ଘଟେ ସେଥିପାଇଁ କିଏ ଦାୟୀ ହେବ ବାନର ରାଜ ?

ତୁମ୍ଭ ଅନୁଜ ସୁଗ୍ରୀବ ତୁମ ପୁତ୍ର ସମାନ।ବଳବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ବୁଦ୍ଧିମତାରେ ସେ ତୁମଠାରୁ କୌଣସି ଗୁଣରେ କମ୍ ନୁହନ୍ତି ।ବରଦାନ ପାଇ ତୁମେ ଅଧିକ ବଳୀୟାନ ,ଏହାହିଁ ତୁମ ଦୁହିଁଙ୍କ ଭିତରେ ପ୍ରଭେଦ ଥିଲା। ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ରର ଅଧିକାର ହେତୁ ତୁମେ ସିଂହାସନରେ ଆସୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କନିଷ୍ଠକୁ ପିତାଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତିରୁ ବଞ୍ଚିତକରି,ମାଡମାରି ରାଜପ୍ରାସାଦରୁ ବିତାଡିତ କରିବା ତୁମ ପକ୍ଷରେ ଘୋର ଅନ୍ୟାୟ। କନିଷ୍ଠ ପ୍ରତି ତୁମର ଏ ଅସୂୟା ଭ୍ରାତୃଜାୟା ପ୍ରତି ପାଶବିକ ମୋହ'ର କାରଣ।ତୁମର ଏ ଘୃଣ୍ୟ କର୍ମ ରାଜୋଚିତ ନୁହେଁ ବାଳି।

ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହିତ ଯେଉଁ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ରହିଛନ୍ତି ସେମାନେ ବଳ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ବିବେକରେ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ହୀରା। ରାଜସଭାରେ ସେମାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି କିଷ୍କିନ୍ଧ୍ୟା ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ଦାୟକ।ଅରଣ୍ୟରେ ସେମାନେ ନିର୍ବାସନ ଦଣ୍ଡ ଭୋଗ କରିବା ହେତୁ କିଷ୍କିନ୍ଧ୍ୟାର ପ୍ରଜାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଅବଦାନରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେଉଥିଲେ।ସେମାନଙ୍କୁ ଯାଯାବର ଜୀବନ ବିତାଇବା ପାଇଁ ବାଧ୍ୟକରି ତୁମେ କେଉଁ ରାଜଧର୍ମ ପାଳନ କରୁଥିଲ ବାଳି ?

ସୀତା ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମର ସାହାଯ୍ୟ ଭିକ୍ଷା କରିଥିଲେ,କେଉଁ ଉପକାର ବିନିମୟରେ ତୁମେ ମୋତେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାନ୍ତ ବାନରରାଜ ? ତୁମେ ତ ମୋ ଦୁଃଖର ଭୁକ୍ତଭୋଗୀ ନୁହଁ,ରାଜ୍ୟ ଓ ପତ୍ନୀ ହରାଇବା ଦୁଃଖ କେବଳ ମିତ୍ର ସୁଗ୍ରୀବ ଜାଣନ୍ତି।ଭୁକ୍ତଭୋଗୀ ପର ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିପାରେ। ସେଥିପାଇଁ କବନ୍ଧର ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ତା ଶରୀରରୁ ବହିର୍ଗତ ଯକ୍ଷ ମୋତେ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ ଯେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହିତ ମିତ୍ରତା କଲେ ସୀତାଙ୍କ ସନ୍ଧାନ ମିଳିପାରିବ।"

ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଛଟପଟ ହେଉଥିଲେ ବାଳି।ପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦ ସହିତ ପତ୍ନୀ ତାରା ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।ଶୋକାକୁଳ ହୋଇଗଲା ପରିବେଶ।ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଆଖିରେ ଲୁହ,ବୁକୁରେ କୋହ;ମୁଖରେ ଭାଷା ନଥିଲା। ମାତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ମହାଯାତ୍ରା ପଥଗାମୀ ପିତାଙ୍କ ଚରଣ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ଅଙ୍ଗଦ।ଅଶ୍ରୁଳ ନେତ୍ରରେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ମଥାରେ ହାତ ବୁଲାଇଲେ ବାଳି।ପିତା ପୁତ୍ର ଉଭୟଙ୍କ ପାଟିରେ ଭାଷା ନଥିଲା।

ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଛଟପଟ ହୋଇ ବାଳି କହିଲେ..ସବୁ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି ଦାଶରଥି। ମୁଁ ଆଉ ଆପଣଙ୍କୁ ଅଧିକ ଦୋଷ ଦେଉନାହିଁ।ମୋ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦ ଆଜିଠାରୁ ପିତୃହୀନ ହୋଇଗଲା।ସୁଗ୍ରୀବ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଦାୟିତ୍ବରେ ମୁଁ ତାକୁ ଛାଡି ଯାଉଛି। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ କହିବେ ରଘୁପତି ଯେ ତା'ପ୍ରତି ମୋର ଅସୂୟା ଭାବ ପାଇଁ ମୋର ପତ୍ନୀ ତାରା କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଦାୟୀ ନୁହଁନ୍ତି।ମୋ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ସୁଗ୍ରୀବ ସ୍ନେହ ଓ ସମ୍ମାନ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିବ।ମୋ ପାଇଁ ଏତିକି ମାତ୍ର ସୁନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତୁ ଦାଶରଥି, ମୁଁ ଅଧିକ କିଛି ମାଗୁ ନାହିଁ।

କ୍ରମଶଃ....

ରାମାୟଣର ଅମର କଥା ଗଦ୍ୟ ରାମାୟଣ ୮୪ ଚରିତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରରେ କଳଙ୍କ

ରାମାୟଣର ଅମର କଥା ଗଦ୍ୟ ରାମାୟଣ ୮୪ ଚରିତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରରେ କଳଙ୍କ