ବଗ ପକ୍ଷୀକୁ ବରଦାନ

==============================

ତାମିଲ୍ ରାମାୟଣର ରଚୟିତା କମ୍ବନ୍'ଙ୍କ ତାରା ଏବଂ ଆଦିକବି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ତାରାଙ୍କ ଚରିତାୟନ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ପ୍ରଭେଦ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଏ। କମ୍ବନ୍'ଙ୍କ ତାରା,ପତି ବାଳିଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କିଷ୍କିନ୍ଧ୍ୟାର ରାଜପ୍ରାସାଦରେ ସାଧ୍ବୀ ବିଧବା ଭାବରେ ପବିତ୍ର ଜୀବନ ଯାପନ କରି ଆବଶ୍ୟକ ସମୟରେ ଦେବର ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟରେ ମନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଆଦିକବିଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା ଅନୁଯାୟୀ ବାଳିଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଏବଂ ଅନୁରୋଧ ଅନୁଯାୟୀ ତାରା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପାଣିଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। କ୍ଷେତ୍ରମୋହନଙ୍କ ଦ୍ବାରା ଅନୁସୃଜିତ ରାମାୟଣରେ ମଧ୍ୟ ତାରା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବା କଥା ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।ଆମ କବିସମ୍ରାଟ ଉପେନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ ମଧ୍ୟ ଲାବଣ୍ୟବତୀ କାବ୍ୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି..

"ହେ ରାମ ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର ଅଛ ଦତ୍ତ କରି,

ସୁଗ୍ରୀବରେ ତାରା,ବିଭିଷଣେ ମନ୍ଦୋଦରୀ।"

ବାଳିଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତାରା ମାନସିକ ସ୍ତରରେ ଭାଙ୍ଗି ପଡିଥିଲେ।ସ୍ବାମୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର ଯେଉଁ ଗଭୀର ଆଘାତ ତାଙ୍କ ମନ ଏବଂ ଭାବନାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା ତାହା ଶ୍ରୀରାମ ବେସ୍ ହୃଦୟଙ୍ଗମ କରିପାରିଥିଲେ। ଯୌବନରେ ବୈଧବ୍ୟର ଗୁରୁଭାରକୁ ଲାଘବ କରିବାପାଇଁ ତାରାଙ୍କ ପାଖକୁ ଏକ ପତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବା ପ୍ରସ୍ତାବ ଶ୍ରୀରାମ ପ୍ରେରଣ କରିଥିଲେ। ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଦ୍ବାରା ନିଜ ପତି ବାଳିଙ୍କ ନିଧନ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାରା ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ଦେଉଥିଲେ।ଆଗତ ଭବିଷ୍ୟତ ଜ୍ଞାତା ହୋଇଥିବାରୁ ତାରା ଜାଣିଥିଲେ ଯେ ଶ୍ରୀରାମ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂର୍ଣ୍ଣବ୍ରହ୍ମ ଅବତାର ଏବଂ ପୃଥିବୀର ଦୁଷ୍କୃତ ବିନାଶ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଧରାବତରଣ। ଏହି ଭକ୍ତିଭାବ ତାରାଙ୍କୁ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଉପରେ ସକାରାତ୍ମକ ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରିବାପାଇଁ ପ୍ରରୋଚିତ କରିଥିଲା ଏବଂ ପରିଶେଷରେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତାବ ଗ୍ରହଣ କରି ସେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବାକୁ ସମ୍ମତ ହୋଇଥିଲେ।ମହା ଆଡ଼ମ୍ବରରେ ତାରାଙ୍କ ସହିତ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କର ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ଏଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିବା କଥା ରାମାୟଣ ଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରୀରାମ ବିଧବା ବିବାହ ସପକ୍ଷରେ ଥିଲେ।ତାରାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା କୌଣସି ବାଧ୍ୟବାଧକତା ନଥିଲା।ତାରା ଏବଂ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସମ୍ମତି ପରେ ହିଁ ଶ୍ରୀରାମ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିଥିଲେ। ଆଧୁନିକ ଯୁଗରେ ଜଣେ ରାମଙ୍କୁ(ରାଜା ରାମମୋହନ ରାୟ)କସରତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥିବା ବେଳେ ତ୍ରେତୟା ଯୁଗରେ ଶ୍ରୀରାମ ଏହି ସମାଜ ସୁଧାର କାମଟି କିଷ୍କିନ୍ଧ୍ୟାରେ ଅତି ସହଜରେ କରିପାରିଥିଲେ।

ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନବବିବାହ ଓ ସିଂହାସନ ଆରୋହଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଶେଷ ହେଲା ବେଳକୁ ବର୍ଷା ଋତୁ ଆସିଯାଇଥାଏ। ସୁଗ୍ରୀବ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ କହିଲେ..ମିତ୍ର ! ବର୍ଷାକାଳରେ ମାତା ସୀତାଙ୍କର ସନ୍ଧାନ ନେବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁରୁହ ବ୍ୟାପାର।ଘଞ୍ଚ ଅରଣ୍ୟରେ ଘୋର ବର୍ଷା ଯୋଗୁଁ କିଷ୍କିନ୍ଧ୍ୟାର ଦୂତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସନ୍ଧାନ କାର୍ଯ୍ୟ ସହଜ ହେବନାହିଁ।ମୋ ମତରେ ବର୍ଷାକାଳ ପରେ ବିଭିନ୍ନ ଦିଗକୁ ଦୂତ ପ୍ରେରଣ କରି ଆମେ ମାତା ସୀତାଙ୍କ ସନ୍ଧାନ ନେବା। ଏହି ବର୍ଷାକାଳ ଆପଣ କିଷ୍କିନ୍ଧ୍ୟାର ରାଜପ୍ରାସାଦରେ ବିତାଇ ଦିଅନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କ ସେବାରେ ତିଳେମାତ୍ର କାର୍ପଣ୍ୟ ହେବନାହିଁ।

ବିନମ୍ରତା ସହିତ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରି ଶ୍ରୀରାମ କହିଲେ...ମିତ୍ର ! ପିତୃସତ୍ୟ ପାଳନର ସର୍ତ୍ତ ଅନୁଯାୟୀ ମୁଁ ବନୌକା ବେଶରେ ଚଉଦବର୍ଷ ଅରଣ୍ୟରେ ହିଁ ଭ୍ରମଣ କରିବି।ନଗ୍ର ଭିତରେ ବା ପ୍ରାସାଦ ଭିତରେ ନିବାସ କରିବା ମୋ ପାଇଁ ମନା।ଅନୁଜ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସର୍ତ୍ତ ଲାଗୁ ନହେଲେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଛାଡ଼ି ସେ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରାସାଦରେ ରହିବେ ନାହିଁ।ପ୍ରସ୍ରବଣ ଗିରିରେ କୁଟୀରଟିଏ ନିର୍ମାଣ କରି ଆମେ ଦୁଇଭାଇ ଅବସ୍ଥାନ କରିବୁ।ଆପଣ କିଷ୍କିନ୍ଧ୍ୟାର ସିଂହାସନରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହୋଇ ଶାନ୍ତିରେ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କରନ୍ତୁ।ବର୍ଷାକାଳ ପରେ, ବିନା ବିଳମ୍ବରେ ସୀତାଙ୍କ ଅନୁସନ୍ଧାନ ପାଇଁ ଆପଣ କପିସୈନ୍ୟ ମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଦିଗରେ ପ୍ରେରଣ କରିବେ।"

ଅତୀବ ମନୋରମ ଥିଲା ପ୍ରସ୍ରବଣ ଶୈଳର ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ।ଗିରିପାଦରେ ପୁଣ୍ୟତୋୟା ଗୋଦାବରୀ କଳ କଳ ନାଦରେ ବହି ଯାଉଥିଲେ।ପର୍ବତ ଶିଖରରେ କଳାହାଣ୍ଡିଆ ମେଘ ଦେଖାଗଲେ ମୟୂରମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଭଙ୍ଗିରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ।ଘୋର ବର୍ଷା ସମୟରେ ଶିରାଳ ଗିରିଝର ଭୟଙ୍କର ପ୍ରପାତର ରୂପନେଇ ପର୍ବତ ଶିଖରରୁ ଭୀମ ଗର୍ଜନକରି ଲମ୍ଫ ଦେଉଥିଲେ। ସବୁଜିମାର ପ୍ରାଣପ୍ରାଚୁଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇଥିଲା ଅରଣ୍ୟ ପ୍ରକୃତି।ଦର୍ଦୁର ମାନଙ୍କର ରାବ,ମୟୂରମାନଙ୍କର ନୃତ୍ୟ, ବିଦ୍ୟୁତ ସହିତ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଘଡଘଡି,ରିମଝିମ୍ ଅବାରିତ ବାରିଧାରା ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ବିରହକୁ ଶତଗୁଣିତ କଲା।ବିଦଗ୍ଧ ହୃଦୟ ଏବଂ ଅଶ୍ରୁଳ ନେତ୍ରରେ ଶ୍ରୀରାମ ସୀତାଙ୍କୁ ଅବିରତ ଝୁରି ହେଲେ।ମନେପଡିଗଲା ଘନ କାଳରେ କିପରି ବିଦ୍ୟୂଲ୍ଲତା ଭଳି ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଶ୍ୟାମଳ ବପୁରେ ବିଜଡିତା ହୋଇ ଯାଉଥିଲେ ସୀତା।ଏବେ ସୀତା କେଉଁଠି କିପରି କାଳାତିପାତ କରୁଥିବେ ଭାବି ଅଶ୍ରୁମୋଚନ କଲେ ଦାଶରଥି।ଅଗ୍ରଜଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ୍ବନା ଦେବାରେ ଅସଫଳ ହୋଇ ମାନସିକ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ରହୁଥିଲେ ସୁମିତ୍ରା ନନ୍ଦନ।

ଦିନେ କୁଟୀର ନିକଟରେ ବୃକ୍ଷ ଡାଳରେ ବସିଥିବା ବକ ପକ୍ଷୀକୁ ଚାହିଁ ଶ୍ରୀରାମ ପଚାରିଲେ...ଜଳ ସ୍ଥଳ ଓ ଆକାଶରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ହେ ବକ ପକ୍ଷୀ ! ତୁମେ ମୋ ପ୍ରିୟତମା ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଛ କି ?ଜାଣିଛ କେଉଁଠି ଅଛି ମୋ ଯୋଜନଗନ୍ଧା ଜାନକୀ ? ତାର ବିରହରେ ଏ ଘନକାଳ ମୋ ପାଇଁ ଦୁର୍ବିସହ ହୋଇ ପଡ଼ିଛି। ଯଦି ଜାଣିଥାଅ ମୋତେ ଦୟାକରି କହ। କେତେ ଦୁଃଖରେ ମୋ ବିରହରେ ଅଶ୍ରୁ ମୋଚନ କରୁଥିବ ମୋ ପ୍ରାଣପ୍ରିୟା।"

ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ବିରହ ଦେଖି ବକପକ୍ଷୀ କହିଲା.. ହଁ ରାଜୀବ ଲୋଚନ, ଏହି ବୃକ୍ଷ ଉପରେ ବସିଥିବା ସମୟରେ ଦିନେ ମୁଁ ଏକ କରୁଣ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲି। ଲଙ୍କାର ରାକ୍ଷସରାଜା ରାବଣ ତାର ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ଜଣେ ଅପରୂପା ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀଙ୍କୁ ବଳାତ୍କାରେ ନେଇଯାଉଥିଲା।ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ପଦ୍ମଗନ୍ଧ ଚହଟି ଯାଉଥିଲା। ସେହି ବାସ୍ନାରେ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ ଭ୍ରମରମାନେ ତାଙ୍କ ଚାରିପିଖରେ ଘୁରି ବୁଲୁଥିଲେ।ବର୍ଣ୍ଣିବିଭା କଥା କ'ଣ କହିବି ! ବିଜୁଳିରେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଝଲକ ନଥିବ। ବୀଣାଜିଣା କଣ୍ଠରେ 'ହେ ରାମ ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ' ବୋଲି କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିଲେ ସେ ସୁନ୍ଦରୀ।ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ଦକ୍ଷିଣ ମୁଖା ହୋଇ ଉଡିଗଲା ସେ ବିମାନ।ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଆପଣଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସୀତା।ଆପଣ ଅବିଳମ୍ବେ ଲଙ୍କା ଆକ୍ରମଣ କରି ପତ୍ନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ।"

ବକ ପକ୍ଷୀଠାରୁ ସୀତାଙ୍କ ଉଦନ୍ତ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଦାଶରଥି କହିଲେ...ମୋ ସୀତା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇ ମୋ କର୍ଣ୍ଣ ପବିତ୍ର କରିଦେଇଛ ବକ ପକ୍ଷୀ। ମୁଁ ତୁମ ଉପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରୀତ। କେଉଁ ବର ମାଗି ନେଉଛ ମାଗି ନିଅ।"

ବିନୀତ ହୋଇ ବକ କହିଲା.. ମୁଁ ଜାଣି ପାରିଛି ଆପଣ ନରରୂପୀ ନାରାୟଣ।ମୋ ଉପରେ କୃପା କରି ଯେବେ ବରଦାନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ତାହେଲେ ଏତିକି କରନ୍ତୁ ଯେ ଘୋର ବର୍ଷା କାଳରେ ମୋତେ ଆହାର ଖୋଜିବାକୁ ନ'ପଡୁ। ବସାରେ ଥାଇ ମୋତେ ଆହାର ମିଳୁ।"

ତଥାସ୍ତୁ କହି ଶ୍ରୀରାମ କହିଲେ.. ବର୍ଷା କାଳରେ ତୁମକୁ ନିଜ ବସାରେ ହିଁ ଆହାର ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।ତୁମ ବକୀ (ବଗୁଲୀ) ତୁମପାଇଁ ଆହାର ସଂଗ୍ରହ କରି ଆଣି ବର୍ଷାଋତୁରେ ତୁମକୁ ବସାରେ ଯୋଗାଇଦେବ।"

ଏହା ଶୁଣି ଟିକିଏ ଲାଜେଇ ଯାଇ ବକପକ୍ଷୀ କହିଲା... ପ୍ରଭୁ ! ପତ୍ନୀର ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ମୁଁ କିପରି ଖାଦ୍ୟ ରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରିବ ?"ଅଳ୍ପ ହସି ଶ୍ରୀରାମ କହିଲେ.. ପ୍ରୀତି ଆଦାନ ପ୍ରଦାନ/ରମଣ ସମୟରେ ତୁମେ ତ ପୁଣି ଓଷ୍ଠ ପାନ କରୁଛ; ଚିନ୍ତା କରନାହିଁ, ଖାଦ୍ୟରେ ଜିହ୍ୱା ଲାଗିଲେ ହିଁ ତାହା ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟରେ ପରିଣତ ହୁଏ।"

ସେହି ଦିନ ଠାରୁ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ବରଦାନ ଫଳବତୀ ହୋଇଛି। ବର୍ଷା ଋତୁରେ ବକ ପକ୍ଷୀକୁ ତା'ର ଯୋଡ଼ି ବକୀ ହିଁ ଖାଦ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରି ଆଣି ବସାରେ ଖୁଆଇ ଥାଏ।

ଏଣେ କିଷ୍କିନ୍ଧ୍ୟାରେ ମହା ଆଡ଼ମ୍ବରରେ କାଳାତିପାତ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ ବାନରରାଜ ସୁଗ୍ରୀବ। ଆଗରୁ ରାଜ୍ୟବିଚ୍ୟୁତ ହୋଇ ଘୋର କଷ୍ଟରେ ଯାଯାବର ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିଲେ। ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ସହାୟତା ଯୋଗୁଁ କେବଳ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ଓ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ନୁହେଁ, ସୁନ୍ଦରୀ ଗୁଣବତୀ ତାରାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅଙ୍କଲକ୍ଷ୍ମୀ ଭାବରେ ପାଇଲେ ସୁଗ୍ରୀବ।ରୋମା ଏବଂ ତାରାଙ୍କ ସହିତ ଏଭଳି ପ୍ରେମରେ ମଜ୍ଜିଗଲେ ସୁଗ୍ରୀବ ଯେ ଦିବାନିଶି ତାଙ୍କୁ ଏକାକାର ମନେହେଲା। ଯୌବନ,ଧନସମ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ରାଜସିଂହାସନର ପ୍ରଭୁତ୍ବ ହସ୍ତଗତ ହେବାପରେ ଅବିବେକିତା ତାଙ୍କ ମାନସିକତାକୁ କବଳିତ କରିବା ପାଇଁ ଅଧିକ ସମୟ ନେଲାନାହିଁ।ସେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ଦେଇଥିବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଭୁଲିଗଲେ। ଘୋର ବର୍ଷାକାଳ ବିତିଗଲେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ, ସୀତାଙ୍କ ଅନୁସନ୍ଧାନ ପାଇଁ ଦେଇଥିବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୁଲିଗଲେ ସୁଗ୍ରୀବ।ଆପ୍ତ ବାକ୍ୟ ଅଛି "ହସି ଖେଳି ଯେହୁ ଗମନ୍ତି ସମୟ/ଜୀବନ ମଣନ୍ତି ମହୋତ୍ସବମୟ।"ସେମାନଙ୍କୁ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ ଚେତାବନୀ ଦେବାପାଇଁ ପଡେ। ସେହି ଚେତାବନୀ ଦେବାପାଇଁ ଦିନେ ରାମଭକ୍ତ ହନୁମାନ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ।

କ୍ରମଶଃ.....

ରାମାୟଣର ଅମର କଥା ଗଦ୍ୟ ରାମାୟଣ ୮୬ ବଗ ପକ୍ଷୀକୁ ବରଦାନ

ରାମାୟଣର ଅମର କଥା ଗଦ୍ୟ ରାମାୟଣ ୮୬ ବଗ ପକ୍ଷୀକୁ ବରଦାନ