ଉପକ୍ରମ: ଜଗତର ନାଥ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବାର ମାସରେ ତେର ପର୍ବ ପାଳିତ ହୁଏ । ପ୍ରତିବର୍ଷ ଆଷାଢ଼ ମାସ ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱିତୀୟା ତିଥିରେ ପବିତ୍ର ରଥଯାତ୍ରା ପର୍ବ ପାଳନ କରାଯାଏ।

ଏହାକୁ ଗୁଣ୍ଡିଚା ଯାତ୍ରା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ଏହିଦିନ ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ,ବଳଭଦ୍ର, ଓ ଦେବୀ ସୁଭଦ୍ରା ତିନୋଟି ରଥରେ ବସି ଶ୍ରୀଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ।

ରଥଯାତ୍ରା ବର୍ଣ୍ଣନା:- ରଥଯାତ୍ରା ବିଶ୍ଵ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହା ଓଡ଼ିଶା ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ଵ ସାରା ଭାରତ ଓ ପୃଥିବୀ ଅଧିକାଂଶ ଦେଶରେ ଏହି ପର୍ବ ପାଳନ କରାଯାଏ। ପ୍ରତିବର୍ଷ ବୈଶାଖ ଶୁକ୍ଳ ତୃତୀୟା ( ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟା) ଠାରୁ ରଥ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ। ରଥଯାତ୍ରା ପୂର୍ବ ସନ୍ଧ୍ୟା ରେ ରଥ ସାଜ ସଜା ହୋଇଥାଏ । ବଡ଼ ଦାଣ୍ଡରେ ରଖାଯାଏ। ଗୁଣ୍ଡିଚା ଯାତ୍ରା ଦିନ ରଥ ସବୁ ସଜାଯାଏ। ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ରଥର ନାମ ନନ୍ଦିଘୋଷ, ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ରଥର ନାମ ତାଳଧୋଜ୍ୟ , ଦେବୀ ସୁଭଦ୍ରା ରଥର ନାମ ଦେବ ଦଳନ। ସକାଳୁ ପହଣ୍ଡି ବିଜେ ହୋଇ ଦେବତା ମନକୁ ରଥରେ ବସାଯାଏ। ଏହାପରେ ଗଜପତି ମହାରାଜା ଚେର ପହଁରା କରନ୍ତି । ଏହା ପରେ ଦଉଡ଼ି ସବୁ ଲଗାଯାଏ । ଲକ୍ଷ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଲୋକ ଦଉଡ଼ି ଧରି ରଥ ଟାଣିଥାନ୍ତି । ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂର୍ବରୁ ସବୁ ରଥ ଯାଏ ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିର ଆଗରେ ପହଞ୍ଚିଥାଏ। ଘଣ୍ଟ , ମୂର୍ଦଙ୍ଗ, କାହାଳୀ ଶବ୍ଦ ରେ ସାରା ବଡ଼ ଦାଣ୍ଡ ଖୁସିରେ ନଚିଓଠେ। କାଲିଆକୁ ଦେଖିବାକୁ ବଡ଼ ଦାଣ୍ଡରେ ସତେ ଯେମିତି ଜନ ସମୁଦ୍ର ଓଠିଆସେ , ସେହି ପରି ପରିବେଶ ଖୁସିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ। ଦେବତା ମାନେ ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରରେ ନଅ ଦିନ ଧରି ରୁହନ୍ତୁ । ଓ ଦଶମୀ ଦିନ ଫେରିଆସାନ୍ତି। ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ ସୁନାବେଶ କରାଯାଏ। ଏହା ପରେ ଦେବତା ମାନଙ୍କୁ ମନ୍ଦିର ଭିତରକୁ ନିଆଯାଏ।

ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏହି ଯାତ୍ରା ଦେଖିବା ପାଇଁ ଭାରତବର୍ଷ ଏବଂ ବିଦେଶରୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭକ୍ତଙ୍କ ସମାଗମ ହୁଏ। ଶାନ୍ତି ଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବହୁସଂଖ୍ୟାରେ ପୋଲିସ ବାହିନୀକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥାଏ। ଏହାଛଡ଼ା ବିଭିନ୍ନ ସରକାରୀ ଓ ବେସରକାରୀ ଅନୁଷ୍ଠାନଗୁଡିକରୁ ସେବକ ବାହିନୀ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଶାନ୍ତିଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା କରିବା ସହିତ , ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମାଗଣା ପାନୀୟ ଓ ଭୋଜନର ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି ।

ଶେଷ କଥା: ରଥଯାତ୍ରା ଆମ ଓଡ଼ିଶାରେ ଏକ ଜାତୀୟ ପର୍ବ। ବିଭିନ୍ନ ଜାତି ଓ ଧର୍ମର ଲୋକମାନେ ମିଳିମିଶି ଏହି ପର୍ବ ପାଳନ କରନ୍ତି। ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଘୋଷଯାତ୍ରାକୁ ସଫଳ କରନ୍ତି

ହିନ୍ଦୁ ମାନଙ୍କର ଗର୍ବ ଓ ଗୌରବର ଦେବତା ହେଉଛନ୍ତି ଜଗତର ନାଥ ଜଗନ୍ନାଥ । ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ରଥଯାତ୍ରା ର ଆଦର୍ଶ ହେଉଛି ଆକାଶ ପରି ଅନନ୍ତ ଓ ସାଗର ପରି ଗଭୀର। ରଥଯାତ୍ରା ହେଉଛି ଉତ୍କଲୀୟ ସଂସ୍କୃତି ର ଗର୍ବ ଗୌରବ ର ପ୍ରତୀକ ଜଗନ୍ନାଥ ଭାଇ ବଳଭଦ୍ର ଓ ଭଉଣୀ ସୁଭଦ୍ରା ଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି।

ରଥଯାତ୍ରା

ସାରାଂଶ