ରଥଯାତ୍ରା, ଜଗନ୍ନାଥ ଦର୍ଶନ ଓ ଦର୍ଶନୀ ବନ୍ତ

# ଜ୍ଞାନ ରଞ୍ଜନ ବିଶ୍ଵାଳ

ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଅର୍କକ୍ଷେତ୍ର କୋଣାର୍କ ନିକଟ ଗୋଧନପଡ଼ା ନାମକ ଏକ ଗ୍ରାମ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ଗ୍ରାମରେ ଏକ ବିଶାଳ ସୁଦୀର୍ଘ ବାଲିବନ୍ତ ରହିଅଛି। ଯାହାର ନାମ ଦର୍ଶନୀ ବନ୍ତ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ଦର୍ଶନୀ ବନ୍ତ ଏକ ଐତିହାସିକ ସ୍ଥାନ ଅଟେ। ଏହାର ନାମ କରଣ ଏକ ଖାସ କାରଣରୁ ହୋଇଛି। ଐତିହାସିକ ଓ ଗବେଷକ ତଥା ବୟସ୍କ ଲୋକ ମାନଙ୍କ କଥା ଅନୁସାରେ ସେତେବେଳେ ରାଜା ରାଜୁତି ଶାସନ ଚାଲୁଥାଏ। ପୁରୀ ରେ ଗଜପତି ମହାରାଜାଙ୍କ ଶାସନ ସମୟରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ଗଡ ମାନଙ୍କରେ ସାମନ୍ତ ରାଜା ମାନଙ୍କୁ ନିୟୋଜିତ କରିଥିଲେ। ଗଡ ମଧ୍ୟରେ କୋଣାର୍କ ନିକଟ ଗୋଲରାଗଡ ଅନ୍ୟତମ। ଗୋଲରାଗଡ ରେ ସାମନ୍ତ ରାଜା ରାଜୁତି କରୁଥିଲେ। ପୁରୀ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଓ କୋଣାର୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣରେ ସେମାନଙ୍କ ନିଷ୍ଠାପର ଓ ଅତୁଳନୀୟ ଅବଦାନ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ଵ ବହନ କରିଥିବା ଐତିହାସିକ ମାନେ ମତ ଦିଅନ୍ତି। ପ୍ରତି ବର୍ଷ ରଥଯାତ୍ରା ଓ ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରାରେ ସାମନ୍ତ ରାଜା ଘୋଡ଼ା ସାହାର୍ଯ୍ୟରେ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଅନେକ ଭୋଗ ଭାର ଆଦି ନେଇ ଯାଇଥାନ୍ତି। କୌଣସି ଏକ ବର୍ଷ ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରା ଦେଖିବାକୁ ଗୋଲରାଗଡରୁ ଘୋଡ଼ା ସାହାର୍ଯ୍ୟରେ ପୁରୀ ଯିବା ସମୟରେ ଗୋଧନପଡା ନିକଟରେ ବର୍ଷା ଝଡ ତୋଫାନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଗଲା। ଯାହାଦ୍ବାରା ରାଜା ପୁରୀ ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରା ଦେଖିବା ଅସମ୍ଭବ ହେଲା। ସେ ସେଠାରୁ ଗୋଲରା ଫେରିଗଲେ। ରାତିସାରା ନିର୍ଜଳ ଉପବାସ ରହି ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ଶୋଇ ପଡିଲେ। ରାତିରେ ତାଙ୍କୁ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କର ସ୍ୱପ୍ନାଦେଶ ହେଲା। ତୁମେ ଯାଉଥିବା ବାଟରେ ଯେଉଁଠି ଏକ ଶୈବ ମନ୍ଦିର ଅଛି। ଯାହା ମୁକ୍ତେଶ୍ଵର ମହାଦେବ ନାମରେ ପୁଜା ପାଉଥିଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ବାଘଡିଆଁ ପୋଖରୀ ଓ ଏକ ବାଲି କୁଦ ଅଛି। ସେହି କୁଦ ଉପରୁ ତୁମେ ମୋର ନୀଳଚକ୍ର କୁ ଦର୍ଶନ କରି ମୋତେ ଦର୍ଶନ କରିବା ସହ ସୌଭାଗ୍ୟ ଅର୍ଜନ କରିପାରିବ। ତା ପରଦିନ ଅର୍ଥାତ୍ ସୁନାବେଶ ଦିନ ରାଜା ଉକ୍ତ କୁଦକୁ ଯାଇ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ଚକ୍ରରାଜ ନୀଳଚକ୍ର ଦର୍ଶନ କରି ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା ଓ ଭୋଗ କରି ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ କୃପା ଲାଭ କଲେ। ଉକ୍ତ ଦିନଠାରୁ ସେହି ବାଲି କୁଦ ଦର୍ଶନୀ ବନ୍ତ ଭାବେ ପ୍ରଖ୍ୟାତ। ପ୍ରତିବର୍ଷ ବାହୁଡ଼ା ଏକାଦଶୀ ଓ ସୁନାବେଶ ଦିନ ଏହି ବନ୍ତ ଉପରେ ନିକଟ ଅଞ୍ଚଳର ସମସ୍ତ ପରିବାର ଭୋଗ କରିବା ସହିତ ନଡ଼ିଆ ବାଡେଇ ଥାଆନ୍ତି। ଯାହା ଅମୁଣିହା ଭୋଗ ଭାବେ ଜଣା। ଏବେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରଥା ଚାଲିଆସୁଅଛି। ସ୍ଥାନୀୟ ଗ୍ରାମର ଲୋକମାନେ ଭୋଗ ଆଣି ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଭୋଗ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି। କେବଳ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ନୁହେଁ କୋଣାର୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ଓ ଧଉଳି ଶାନ୍ତିସ୍ତୁପ ମଧ୍ଯ ଏହି ବନ୍ତ ଶିର୍ଷରୁ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ। କାଳକ୍ରମେ ବାଲୁଖଣ୍ଡ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ବୃକ୍ଷ ରାଜିର ବୃଦ୍ଧି ଓ ବାଲୁ ବନ୍ତ କ୍ଷୟ ଯୋଗୁଁ ଚକ୍ରରାଜଙ୍କ ଦର୍ଶନ ହୋଇ ପାରୁନଥିଲା। ୧୯୯୯ ମହାବାତ୍ୟା କରାଳ ରୂପ ପରେ କିଛି ଦିନ ପାଇଁ ପୁଣି ନୀଳଚକ୍ର ଦର୍ଶନ ମିଳିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ପରେ ବୃକ୍ଷ ବୃଦ୍ଧି ଯୋଗୁଁ ଆଉ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉନାହିଁ।

ଐତିହାସିକ ମାନଙ୍କ ମତରୁ ଜଣାଯାଇଛି ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ରାଜାଙ୍କ ଅମଳରେ ୪ପ୍ରକାର ଦୁର୍ଗ ରହିଥିଲା, ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ବାଲି ଦୁର୍ଗ ଅନ୍ୟତମ। ଏହି ଦର୍ଶନି ବନ୍ତ ବାଲି ଦୁର୍ଗରେ କୋଣାର୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ ସମୟରେ ୩୦୦ ମହାରଣା ରହୁଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଦେଖାଶୁଣା ପାଇଁ ଗୋଲରାଗଡ ସାମନ୍ତ ରାଜା ଦାୟିତ୍ୱରେ ଥିଲେ। ଏଥି ସହିତ ଏହି ବିଶାଳ ବାଲି ଦୂର୍ଗରୁ ବଙ୍ଗୋପ ସାଗର ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା। ତେଣୁ ସୌର ଉପାସକ, ଯୋଗୀ, ଉପାସକ ଓ ସାଧୁସନ୍ଥ ମାନେ ଏଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପାସନା କରୁଥିଲେ।

ବର୍ତ୍ତମାନ ଦର୍ଶନୀ ବନ୍ତ ରେ ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ କଳକୀ ଯୋଗାଶ୍ରମ ନାମରେ ଏକ ଆଶ୍ରମ ଅବସ୍ଥିତ। ଯାହା ବାନା ବାବାଙ୍କ ତତ୍ତ୍ଵାବଧାନରେ ରହିଅଛି। ଏହା ଏକ ଐତିହାସିକ ଓ ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ ଭାବରେ ବେଶ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିଛି। ଏଠାରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟାରେ ୫ଦିନିଆ ବିଶ୍ଵଶାନ୍ତି ମହାଯଜ୍ଞ, ଗୁରୁ ପୁର୍ଣିମା, ନବ ଦିନ ବ୍ୟାପି ହରିନାମ ସଙ୍କୀର୍ତ୍ତନ ସହ ବାର ମାସର ତେର ପର୍ବ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଶହ ଶହ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ମାନେ ଏଠାକୁ ଆସି ଆଶ୍ରମରେ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ସହିତ ପ୍ରାକୃତିକ ସବୁଜିମା ପରିବେଶକୁ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଏଠାକୁ ଯିବାକୁ ଚାହିଁବେ ସେମାନେ ଭୁବନେଶ୍ଵର, ପୁରୀ କିମ୍ବା କଟକ ଦିଗରୁ ଆସି ନିକଟ କୋଣାର୍କ ଠାରେ ପହଞ୍ଚି କାକଟପୁର ରାସ୍ତାରେ ଗଲେ କୋଣାର୍କରୁ ୭କିମି ଦୂର ଗୋଧନପଡ଼ା ଗ୍ରାମ ଛକରେ ଓହ୍ଲାଇ ଦର୍ଶନି ବନ୍ତକୁ ଯାଇ ଦର୍ଶନ କରିବା ସହିତ ଏଠାର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ଉପଭୋଗ କରିପାରିବେ।

ସାମ୍ବାଦିକ

ଜମରା, କୋଣାର୍କ।

ମୋ- ୭୦୦୮୮୫୧୧୮୮

ରଥଯାତ୍ରା, ଜଗନ୍ନାଥ ଦର୍ଶନ ଓ ଦର୍ଶନୀ ବନ୍ତ

ଦର୍ଶନୀ ବନ୍ତ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ