ଜନ୍ମ-୧୮୬୧ ମସିହା ମେ ୭ ତାରିଖ, କୋଲକାତା ର ଜୋର ସାଙ୍କୋ ଠାକୁରବାରୀ। ପିତା-ଦେବେନ୍ଦ୍ର ନାଥ ଠାକୁର, ମାତା-ଶାରଦା ଦେବୀ। ସେଣ୍ଟ ଜାଭିୟର୍ସ ସ୍କୁଲରେ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା, ଇଂଲଣ୍ଡର ବ୍ରିଜେଷ୍ଟୋନ୍ ପବ୍ଲିକ ସ୍କୁଲରେ ୧୮୭୮ ମସିହାରେ ନାମ ପଞ୍ଜିକରଣ କିନ୍ତୁ ୧୮୮୦ ମସିହାରେ ଡିଗ୍ରୀ ବିନା ଫେରି ଆସିଲେ।୧୮୮୩ ମସିହାରେ ସେ ନଲିନୀ ଦେବୀ ଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ।

ତାଙ୍କୁ ଗୁରୁଦେବ କୁହାଯାଏ। ତାଙ୍କର କବିତା ଭାରତର ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ। ତାଙ୍କର କବିତା ମଧ୍ୟ ବାଂଲାଦେଶ ର ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ।

୧୯୧୩ ମସିହାରେ ସାହିତ୍ୟରେ ନୋବେଲ ପୁରସ୍କାର ପାଇବାରେ ସେ ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ ଓ ପ୍ରଥମ ଅଣ ଇଉରୋପୀୟ।

ସେ ଗୀତାଞ୍ଜଳି ପୁସ୍ତକ ପାଇଁ ନୋବେଲ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ।

ସାହିତ୍ୟ ସର୍ଜନା-ମାତ୍ର ୮ ବର୍ଷ ବୟସରେ କବିତା ଲେଖା ଆରମ୍ଭ,୧୬ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଛଦ୍ମନାମ ରେ 'ଭାନୁସିଂହ' କବିତା ପୁସ୍ତକ ପ୍ରକାଶିତ।ସେ ପ୍ରାୟ ୨୨୩୦ ଟି କବିତା ରଚନା କରିଥିଲେ।

୧୯୦୧ ମସିହାରେ ଶାନ୍ତି ନିକେତନ ରେ ପାଇଲଟ୍ ସ୍କୁଲ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ।

ଶାନ୍ତି ନିକେତନ ରେ ବିଶ୍ଵ ଭାରତୀ ନାମରେ ଆଦର୍ଶ ବିଶ୍ଵ ବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା।

ତାଙ୍କର କବିତା ଚିତ୍ତୋ ଜେଠା ଭୟଶୂନ୍ଯୋ ଓ ଏକଲା ଚଲୋରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଛି।

ସେ କବି, ସାହିତ୍ୟିକ, ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞ, ସମାଜସେବକ ଓ ଦାର୍ଶନିକ ଥିଲେ ।

ଚିନ୍ତାଧାରା ମାଧ୍ୟମରେ ଏକ ନୂତନ ସମାଜ

ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଟାଗୋର କେବଳ ଜଣେ ମହାନ କବି ଏବଂ ଲେଖକ ନଥିଲେ, ବରଂ ଜଣେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାନାୟକ, ଶିକ୍ଷାବିତ୍ ଏବଂ ସମାଜ ସଂସ୍କାରକ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତାଧାରା ତାଙ୍କ ସମୟଠାରୁ ବହୁତ ଆଗକୁ ଥିଲା। ସେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ ଯେ ସମାଜର ପ୍ରକୃତ ପ୍ରଗତି କେବଳ ବିଜ୍ଞାନ, ଟଙ୍କା କିମ୍ବା ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ନୁହେଁ - ଏହା ମାନବତା, ଶାନ୍ତି ଏବଂ ଶିକ୍ଷା ବିଷୟରେ। ଏକ ନୂତନ ଏବଂ ଉନ୍ନତ ସମାଜ ଗଠନରେ ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତାଧାରା ଏବେ ବି ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ।

(୧) ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଶିକ୍ଷା

ଟାଗୋର ଶିକ୍ଷାରେ ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ - କେବଳ ପୁସ୍ତକୀୟ ଶିକ୍ଷା ନୁହେଁ ବରଂ ସୃଜନଶୀଳ, ନୈତିକ ଏବଂ ମୁକ୍ତ ଶିକ୍ଷା। ଶିକ୍ଷା କିପରି ପୂର୍ବ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ, ପରମ୍ପରା ଏବଂ ଆଧୁନିକତାକୁ ସଂଯୋଗ କରିପାରିବ ତାହା ଦେଖାଇବା ପାଇଁ ସେ ବିଶ୍ୱଭାରତୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ।

ଆଜିର ସମାଜରେ, ଅନେକ ପିଲା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୁକ୍ତ ଶିକ୍ଷା ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ଟାଗୋରଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନ ଥିଲା ଏକ ଏପରି ଦୁନିଆ ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପିଲା, ଧନୀ କିମ୍ବା ଗରିବ, ପୁଅ କିମ୍ବା ଝିଅ, ପ୍ରକୃତି, ସଙ୍ଗୀତ, କାହାଣୀ ଏବଂ ବ୍ୟବହାରିକ ଅଭିଜ୍ଞତା ମାଧ୍ୟମରେ ଶିଖିବାର ସୁଯୋଗ ପାଆନ୍ତି। ଯଦି ଆମେ ଏକ ଉନ୍ନତ ସମାଜ ଗଠନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ, ତେବେ ଆମକୁ ଶିକ୍ଷାକୁ ସୃଜନଶୀଳ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଖୋଲା କରିବାକୁ ପଡିବ।

(୨) ଧର୍ମ ଏବଂ ଜାତିଠାରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ମାନବିକତା

ଧର୍ମ, ବର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଜାତି ନାମରେ ବିଭାଜନ ଦ୍ୱାରା ଟାଗୋର ଗଭୀର ଭାବରେ ଆଘାତ ପାଇଥିଲେ। ସେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ ଯେ ସମସ୍ତ ମଣିଷ ସମାନ। ସେ ଥରେ କହିଥିଲେ, "ପରମେଶ୍ୱର ଆମକୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକ କରିଛନ୍ତି; ଆମେ ହିଁ ନିଜକୁ ବିଭାଜିତ କରିଛୁ।"

ଧର୍ମ ନାମରେ ହିଂସା ଏବଂ ଘୃଣାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ବିଶ୍ୱରେ, ତାଙ୍କର ବାର୍ତ୍ତା ଆମକୁ ଅଧିକ ପ୍ରେମପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମ୍ମାନଜନକ ଏବଂ ସହିଷ୍ଣୁ ହେବାକୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ। ବିଭାଜନ ନୁହେଁ, ଏକତା ଉପରେ ଏକ ନୂତନ ସମାଜ ଗଠନ ହେବା ଉଚିତ। ଟାଗୋରଙ୍କ ଚିନ୍ତାଧାରା ଆମକୁ ମନେ ପକାଇ ଦିଏ ଯେ ଆମେ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ପରିଚୟରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠି ପ୍ରଥମେ ମଣିଷ ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ।

(୩) ସ୍ୱାଧୀନତା ଏବଂ ଦାୟିତ୍ୱ

ଟାଗୋର ସ୍ୱାଧୀନତାକୁ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ ଯେ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦାୟିତ୍ୱ ସହିତ ଆସିବା ଉଚିତ। ସେ ଅନ୍ଧ ଜାତୀୟତାବାଦ କିମ୍ବା ହିଂସାରେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁନଥିଲେ। ସେ ଚାହୁଁଥିଲେ ଯେ ଲୋକମାନେ ମନ, ଶରୀର ଏବଂ ଆତ୍ମାରେ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତୁ।

ଏକ ସୁସ୍ଥ ସମାଜ ଲୋକଙ୍କୁ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବରେ ନିଜକୁ ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେବା ଉଚିତ। କିନ୍ତୁ ସେହି ସମୟରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକ ଦାୟୀ ହେବା ଉଚିତ - ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା, ପରିବେଶକୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ ରଖିବା ଏବଂ ସଚ୍ଚୋଟ ହେବା। ଟାଗୋର କହିଥିଲେ, "ସ୍ୱାଧୀନତା ନିୟମର ଅନୁପସ୍ଥିତି ନୁହେଁ, ବରଂ ଆତ୍ମ-ନିୟନ୍ତ୍ରଣର ଉପସ୍ଥିତି।"

୪. ପ୍ରକୃତି ଏବଂ ସରଳତା

ଟାଗୋର ପ୍ରକୃତିକୁ ଗଭୀର ଭାବରେ ଭଲ ପାଉଥିଲେ। ସେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ ଯେ ପ୍ରକୃତି ନିକଟରେ ରହିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦୟାଳୁ ଏବଂ ଶାନ୍ତିପ୍ରିୟ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଶାନ୍ତିନିକେତନରେ ତାଙ୍କ ସ୍କୁଲରେ ଛାତ୍ରମାନେ ଗଛ ତଳେ ପାଠପଢ଼ିଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ପରିବେଶରୁ ଶିଖିଥିଲେ।

ଆଜିର ପ୍ରଦୂଷଣ ଏବଂ ବିନାଶର ଦୁନିଆରେ, ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତାଧାରା ଆମକୁ ଜଙ୍ଗଲ, ନଦୀ ଏବଂ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରେ। ସେ ଏକ ସରଳ ଜୀବନର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଥିଲେ, ଲୋଭ କିମ୍ବା ସ୍ୱାର୍ଥରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ନୁହେଁ। ଯଦି ସମାଜ ପ୍ରକୃତିକୁ ସମ୍ମାନ କରେ ଏବଂ ସରଳ ଭାବରେ ଜୀବନଯାପନ କରେ, ତେବେ ଜୀବନ ଅଧିକ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ।

୫. ମହିଳା ସଶକ୍ତିକରଣ

ଟାଗୋର ମହିଳାଙ୍କ ସ୍ୱାଧୀନତା ଏବଂ ମର୍ଯ୍ୟାଦାକୁ ବହୁତ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ। "ଚୋଖେର ବାଲି", "ଘର ଏବଂ ବିଶ୍ୱ", ଏବଂ "ସ୍ତ୍ରୀର ପାତ୍ର" ଭଳି ତାଙ୍କର ଅନେକ କାହାଣୀରେ ବଳିଷ୍ଠ ମହିଳା ଚରିତ୍ର ଦେଖାଯାଇଛି ଯେଉଁମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଅଧିକାର ପାଇଁ ଲଢ଼ନ୍ତି।

ଏକ ଉନ୍ନତ ସମାଜ ପାଇଁ, ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷିତ, ସମ୍ମାନିତ ଏବଂ ନିଜ ପସନ୍ଦ କରିବାକୁ ମୁକ୍ତ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ। ଟାଗୋରଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଆମକୁ ଏପରି ଏକ ଦୁନିଆ ଆଡକୁ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ କରିପାରିବ ଯେଉଁଠାରେ ମହିଳାମାନେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ସହିତ ସମାନ ଭାବରେ, ସମ୍ମାନ ଏବଂ ଗର୍ବର ସହିତ ଚାଲିବେ।

(୬) କଳା, ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ଶାନ୍ତି

ଟାଗୋର ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ ଯେ କଳା, ସଙ୍ଗୀତ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତିରେ ଲୋକଙ୍କୁ ଏକାଠି କରିବାର ଶକ୍ତି ଅଛି। ତାଙ୍କର ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ, ନାଟକ ଏବଂ ଚିତ୍ରକଳା କେବଳ ମନୋରଞ୍ଜନ ପାଇଁ ନୁହେଁ - ଏଗୁଡ଼ିକ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ବିକାଶ ଏବଂ ସାମାଜିକ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଉପକରଣ ଥିଲା।

ଏକ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଜ ପାଇଁ ଆଇନ ଏବଂ ନିୟମ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଆବଶ୍ୟକ। ଏହାକୁ ଅନୁଭବ କରୁଥିବା ହୃଦୟ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଆଖି ଏବଂ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ହାତ ଆବଶ୍ୟକ। ଟାଗୋରଙ୍କ ସମାଜର ଧାରଣା କେବଳ ଟଙ୍କାରେ ସମୃଦ୍ଧ ନୁହେଁ ବରଂ ଆତ୍ମା ଏବଂ ସୃଜନଶୀଳତାରେ ମଧ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧ।

ଉପସଂହାର

ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଟାଗୋରଙ୍କ ଚିନ୍ତାଧାରା ଆଜିର ଅଶାନ୍ତ ସମୟରେ ଏକ ଆଲୋକ ପରି। ଏହା ଶିକ୍ଷା, ଶାନ୍ତି, ମହିଳା ଅଧିକାର, କିମ୍ବା ପ୍ରକୃତି ପ୍ରତି ପ୍ରେମ ହେଉ - ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଆମକୁ ଏକ ଉତ୍ତମ, ସୁଖୀ ଏବଂ ଅଧିକ ସଂହତ ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ ଏକ ପଥ ପ୍ରଦାନ କରେ।

ଏକ ନୂତନ ସମାଜ ଗଠନ କରିବାକୁ, ଆମକୁ କେବଳ ମେସିନ କିମ୍ବା ନୀତି ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ - ଆମକୁ ମୂଲ୍ୟବୋଧ, ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ପ୍ରେମ ଆବଶ୍ୟକ। ଟାଗୋରଙ୍କ ଚିନ୍ତାଧାରା ଆମକୁ ଦର୍ଶାଏ ଯେ ଏକ ସୁସ୍ଥ ସମାଜର ମୂଳଦୁଆ ହେଉଛି ସ୍ୱାଧୀନତା, ସୃଜନଶୀଳତା, ସମ୍ମାନ ଏବଂ ଦୟା। ଆସନ୍ତୁ ଆମେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସ୍ୱର ଶୁଣିବା ଏବଂ ଆଶା ଏବଂ ସମନ୍ୱୟର ଏକ ନୂତନ ପ୍ରଭାତ ଆଡକୁ ଚାଲିବା।

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

ରବିନ୍ଦ୍ରନାଥ ଟାଗୋରଙ୍କ ଚିନ୍ତାଧାରା ମାଧ୍ୟମରେ ଏକ ନୂତନ ସମାଜ ଗଠନର ମୂଳଦୂଆ

ରବିନ୍ଦ୍ରନାଥ ଟାଗୋରଙ୍କ ଚିନ୍ତାଧାରା ମାଧ୍ୟମରେ ଏକ ନୂତନ ସମାଜ ଗଠନର ମୂଳଦୂଆ