ଆଜିର ଯୁଗ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଯୁଗ। କଳା, ସଂସ୍କୃତି, ସାହିତ୍ୟ ସବୁକିଛି ନୂଆ ରୂପ ନେଉଛି। କିନ୍ତୁ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନରେ କ'ଣ ସାହିତ୍ୟ ନିଜର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ହରାଇପକାଉଛି? ସାହିତ୍ୟ ଆଜି କେବଳ ମଞ୍ଚ, ସମ୍ମାନ, ଓ ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ସୀମିତ ହୋଇଗଲାଣି କି? ଏହା ଏକ ଗମ୍ଭୀର ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ।

ସାହିତ୍ୟର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ'ଣ?

ସାହିତ୍ୟର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ମନର ଭାବନାକୁ ପ୍ରକାଶ କରିବା, ସେମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ-ସୁଖ, ଆଶା-ନିରାଶା, ସଂଘର୍ଷ ଓ ସଫଳତାକୁ ଶବ୍ଦରେ ଜୀବନ୍ତ କରିବା। ସାହିତ୍ୟ ହେଉଛି ସମାଜର ଦର୍ପଣ, ଯାହାର ମାଧ୍ୟମରେ ସମାଜ ନିଜକୁ ଦେଖିପାରେ। କିନ୍ତୁ ଆଜି ଏହି ଦର୍ପଣ କେବଳ କିଛି ବିଶେଷ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସୀମିତ ହୋଇଗଲାଣି।

ଆଜି ସାହିତ୍ୟିକଙ୍କ ଯଶଃ ପ୍ରାପ୍ତିର ମାପଦଣ୍ଡ ହେଲା କେତେ ମଞ୍ଚରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କରାଗଲା, କେତେ ପୁରସ୍କାର ପାଇଲେ, କେତେ ସଭା-ସମିତିରେ ତାଙ୍କୁ ବକ୍ତୃତ୍ୱ ଦେବାକୁ ଡକାଗଲା। ସାହିତ୍ୟିକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ସାମିଲ ହୋଇଗଲେଣି। ଲେଖା ଲେଖୁଛନ୍ତି ପୁରସ୍କାର ପାଇବା ପାଇଁ, ସମ୍ମାନ ପାଇବା ପାଇଁ, ମଞ୍ଚରେ ସ୍ଥାନ ପାଇବା ପାଇଁ। ସାଧାରଣ ପାଠକଙ୍କୁ ପସନ୍ଦ ଆସିବା କିମ୍ବା ନ ଆସିବା ଗୌଣ ହୋଇଗଲାଣି।

ଆଜି କୌଣସି ସାହିତ୍ୟିକ ପତ୍ରିକା ବା ଖବରକାଗଜର ସାହିତ୍ୟିକ ପୃଷ୍ଠା ଉଠାଇ ଦେଖନ୍ତୁ। ସେଥିରେ ପ୍ରକାଶିତ ରଚନାଗୁଡିକ ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ସାଧାରଣ ପାଠକଙ୍କ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜଟିଳ ହୋଇଥାଏ। ଭାଷା ଏତେ କଷ୍ଟକର ଯେ ସାଧାରଣ ଲୋକ ତାହା ପଢିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି ନାହିଁ। ଫଳରେ, ଏହି ପତ୍ରିକା ବା ପୃଷ୍ଠାଗୁଡିକ କେବଳ ଲେଖକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଣ୍ଟନ ହୁଏ, ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ହାତରେ ପହଞ୍ଚେ ନାହିଁ।

ଫେସବୁକର ସାହିତ୍ୟିକ ଗୋଷ୍ଠୀଗୁଡିକର ଅବସ୍ଥା ଆହୁରି ଶୋଚନୀୟ। ସେଠାରେ ଲେଖକମାନେ ପରସ୍ପର ରଚନାକୁ ପଢୁଛନ୍ତି, ପ୍ରଶଂସା କରୁଛନ୍ତି, ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଉଛନ୍ତି। ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀଗୁଡିକରେ ଥିବା ସାଧାରଣ ସଭ୍ୟମାନେ ବସ୍ତୁତଃ ନିଷ୍କ୍ରିୟ। ସେମାନେ କିମ୍ବା ତା ଲେଖା ବୁଝିପାରୁ ନାହାନ୍ତି, କିମ୍ବା ଏହି ପରିବେଶରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅସୁବିଧା ଅନୁଭବ ହୁଏ। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ସାହିତ୍ୟ ଏକ ବଂଦୀ ଚକ୍ରରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି, ଯାହାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ କେବଳ ଲେଖକମାନେ ବିରାଜମାନ କରୁଛନ୍ତି।

ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲେଖକଙ୍କ ପାଇଁ ଗର୍ବର ବିଷୟ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ପୁରସ୍କାର ପାଇବା ହିଁ ଲେଖାର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହୋଇଉଠେ, ସେତେବେଳେ ସାହିତ୍ୟର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବିପଥଗାମୀ ହୁଏ। ଲେଖକମାନେ ସେହି ଧରଣର ରଚନା ଲେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି ଯାହା ପୁରସ୍କାର କମିଟିର ସଭ୍ୟଙ୍କୁ ପସନ୍ଦ ଆସିବ। ସାଧାରଣ ପାଠକଙ୍କ ରୁଚି ଓ ଚାହିଦା ଗୌଣ ହୋଇଯାଏ। ଏହାଦ୍ୱାରା ସାହିତ୍ୟ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଜୀବନରୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଦୂରେଇ ଯାଉଛି।

ସାଧାରଣ ପାଠକଙ୍କ ଚାହିଦା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସରଳ। ସେମାନେ ଚାହାଁନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନର କଥା, ସେମାନଙ୍କ ଅନୁଭୂତି, ସେମାନଙ୍କ ସଂଘର୍ଷକୁ ସାହିତ୍ୟରେ ଦେଖିବାକୁ। ସେମାନେ ଚାହାଁନ୍ତି ସରଳ, ସହଜ ଓ ମନୋରଞ୍ଜନ ଭାଷାରେ ରଚିତ ସାହିତ୍ୟ। କିନ୍ତୁ ଆଜିର ସାହିତ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ଏହି ଚାହିଦାକୁ ପୂରଣ କରିପାରୁନାହିଁ। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ସାଧାରଣ ପାଠକ ସାହିତ୍ୟ ପଠନରୁ ବିରକ୍ତ ହୋଇ ଅନ୍ୟ ମାଧ୍ୟମ ଆଡ଼କୁ ଚାଲିଯାଉଛନ୍ତି।

ଆଜି ପ୍ରତିବର୍ଷ ଅନେକ ସାହିତ୍ୟିକ ସମ୍ମିଳନୀ ଓ ମଞ୍ଚ ଆୟୋଜିତ ହୁଏ। ଏଗୁଡିକରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଲେଖକ, ସମାଲୋଚକ ଓ ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଏହି ମଞ୍ଚଗୁଡିକରେ କ'ଣ ସାଧାରଣ ପାଠକଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ଅଛି? ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଏହି ସଭାଗୁଡିକରେ ଯେଉଁ ଆଲୋଚନା ହୁଏ, ତାହା ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଅସୁବିଧା ଜନକ। ଏହି ମଞ୍ଚଗୁଡିକ ପ୍ରାୟତଃ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବର୍ଗର ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ରହିଯାଏ।

ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ଏକା ଲେଖକଙ୍କ ହାତରେ ନାହିଁ। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମିଶି ଚେଷ୍ଟା କରିବାକୁ ପଡିବ:

(୧) ଲେଖକ ମାନେ ସରଳ ଓ ସହଜ ଭାଷାରେ ଲେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ। ଜଟିଳ ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଛାଡି ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଲେଖନ୍ତୁ।

(୨) ପାଠକ ମାନେ ସାହିତ୍ୟ ପଠନ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତୁ। ଘରେ ପୁସ୍ତକ ପଢ଼ିବାର ସଂସ୍କୃତି ଗଢନ୍ତୁ।

(୩) ପ୍ରକାଶକମାନେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପସନ୍ଦ ଓ ରୁଚି ଅନୁସାରେ ପୁସ୍ତକ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତୁ।

(୪) ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସାହିତ୍ୟକୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇ ପିଲାଙ୍କ ମନରେ ଆଗ୍ରହ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଉ।

(୫) ସାମାଜିକ ମାଧ୍ୟମ ସାହିତ୍ୟକୁ ଜନପ୍ରିୟ କରିବାରେ ସକ୍ରିୟ ଭୂମିକା ନିଅନ୍ତୁ।

ସାହିତ୍ୟ କେବଳ ମଞ୍ଚ, ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ନୁହେଁ। ସାହିତ୍ୟ ହେଉଛି ସାଧାରଣ ଜନତାର ମାନସିକ ଖାଦ୍ୟ। ଯେତେବେଳେ ଏହି ଖାଦ୍ୟ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚୁନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ସାହିତ୍ୟର ଅର୍ଥହୀନ ହୋଇଯାଏ। ଆସନ୍ତୁ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ମିଶି ସାହିତ୍ୟକୁ ପୁନର୍ବାର ଜନତାର ମଧ୍ୟକୁ ଫେରାଇ ଆଣିବାର ଚେଷ୍ଟା କରିବା। ସାହିତ୍ୟ ଯେପରି ପୁନର୍ବାର ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟ ସ୍ପର୍ଶ କରିପାରେ, ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନର ଅଂଶ ହୋଇପାରେ।

ସାହିତ୍ୟ ମଞ୍ଚ ଓ ସମ୍ମାନର ସୀମାରେ ଆବଦ୍ଧ ନ ହୋଇ, ମୁକ୍ତ ଆକାଶରେ ଉଡାଣ କରୁ। ସାହିତ୍ୟ ହେଉ ସବୁଙ୍କର, ସବୁଙ୍କ ପାଇଁ।

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

ସାହିତ୍ୟ ଆଜି ମଞ୍ଚ ଓ ସମ୍ମାନରେ ସୀମିତ

ସାହିତ୍ୟ ଆଜି ମଞ୍ଚ ଓ ସମ୍ମାନରେ ସୀମିତ