'ଗୁରୁ' ଶବ୍ଦଟି 'ଗୁ' ଓ 'ରୁ' କୁ ନେଇ ଗଠିତ ହୋଇଥାଏ। 'ଗୁ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ 'ଅନ୍ଧକାର' ହୋଇଥିବା ବେଳେ 'ରୁ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ 'ପ୍ରକାଶ' ହୋଇଥାଏ। ଅତଏବ ଗୁରୁ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, "ଯିଏ ଆମକୁ ଅଜ୍ଞାନ ରୂପୀ ଅନ୍ଧକାର ମଧ୍ୟରୁ କାଢି ପ୍ରକାଶ ଆଡକୁ ଯିବା ନିମନ୍ତେ ପଥ ଦେଖାନ୍ତି।"

ଆର୍ଯ୍ୟବ୍ରତ ଭାରତରେ ଗୁରୁଶିଷ୍ୟର ସମ୍ପର୍କ ଅତି ପ୍ରାଚୀନ ଏବଂ ନିଆରା। ଭାରତୀୟ ସମାଜରେ ଗୁରୁଶିଷ୍ୟର ସମ୍ପର୍କକୁ ଏକ ପବିତ୍ର ସମ୍ପର୍କର ଆଖ୍ୟା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି। ପୁରାଣମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁଶିଷ୍ୟର ସମ୍ପର୍କକୁ ନେଇ ଅନେକ ବର୍ଣ୍ଣନା ରହିଛି।ପୂର୍ବେ ପିଲାମାନେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବୟସରେ ଉପନୀତ ହେଲେ ସେମାନଙ୍କର ପିତାମାତା ସେମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଶିକ୍ଷ୍ୟାଲାଭ ନିମନ୍ତେ ଗୁରୁକୁଳମାନଙ୍କରେ ଛାଡୁଥିଲେ।ସେତେବେଳେ ଗୁରୁଶିଷ୍ୟର ସମ୍ପର୍କ ଏପରି ଥିଲା ଯେ,ଗୁରୁଙ୍କ ପାଇଁ ଶିଷ୍ୟମାନେ ନିଜ ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ଦେବାପାଇଁ ପଛାଉ ନ ଥିଲେ ଏବଂ ଗୁରୁ ମଧ୍ୟ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନିଜ ସନ୍ତାନ ଭଳି ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଥିଲେ।

ତେବେ ଯୁଗ ପରେ ଯୁଗ ବିତି ଚାଲିଛି। ସେ ପୁରାଣବର୍ଣ୍ଣିତ ଯୁଗ ଆଜି ଆଉ ନାହିଁ। ଆଜି ଆମେ ଆସି ଏକବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ପାଦ ଦେଇଛୁ। ଏହା ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ କିଛି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇସାରିଛି। ଏବଂ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ମଧ୍ୟରେ ଗୁରୁଶିଷ୍ୟ ସମ୍ପର୍କର ପରିବର୍ତ୍ତନ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ଅଛି।

ଶିଷ୍ୟମାନେ ଆଉ ଆଗଭଳି ବଣଜଙ୍ଗଲରେ ଥିବା ଗୁରୁକୁଳରେ ରହି ବିଦ୍ୟାର୍ଜନ କରୁନାହାନ୍ତି। ଏବେ "ଗୁରୁକୁଳ" ର ସ୍ଥାନ ନେଇଛି "ବିଦ୍ୟାଳୟ"। କିଛି ଦଶନ୍ଧି ପୂର୍ବେ ବିଦ୍ୟାର୍ଜନ ନିମନ୍ତେ ବିଦ୍ୟାଳୟ ହିଁ ଏକମାତ୍ର ମାଧ୍ୟମ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଶିଷ୍ୟମାନେ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଯାଉଛନ୍ତି ତ ସତ, ହେଲେ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରକୃତ ଗୁରୁ ସାଜିଛି ଇଣ୍ଟରନେଟ। ପୂର୍ବେ 'ଗୁରୁଦିବସ' କିମ୍ବା 'ଗୁରୁପୂର୍ଣ୍ଣିମା' ଆଦି ଗୁରୁମାନଙ୍କ ସମ୍ମାନାର୍ଥେ ପାଳନ କରାଯାଉଥିବା ପର୍ବଗୁଡିକୁ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଗୁରୁମାନଙ୍କ ଗହଣରେ ପାଳନ କରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ, ସମ୍ପ୍ରତି ସେସବୁ ଦିନମାନଙ୍କରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ whatsapp ରେ ଶୁଭେଚ୍ଛା ବାର୍ତ୍ତା ପଠାଯାଉଛି। ପୂର୍ବେ ଶିଷ୍ୟମାନେ ଦୁଷ୍ଟାମୀ କଲେ ତାଙ୍କୁ ଗୁରୁ ଶାସନ କରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ କିଛି ଗୁରୁ ଏହି ଶାସନର ମାତ୍ରାକୁ ଏତେ ବଢ଼େଇ ଦେଲେ ଯେ, ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଜୀବନ ବିପଦରେ ପଡିଲା।ଫଳସ୍ୱରୂପ ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ଦଣ୍ଡମୁକ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ରୂପେ ଘୋଷଣା କରାଗଲା ଏବଂ ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ଦଣ୍ଡମୁକ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ଘୋଷଣା କରାଯିବା ପରେ, ପୂର୍ବେ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଯେଉଁ ଭକ୍ତି ଓ ଭୟ ଥିଲା ତାହା ଏବେ ପରିଲକ୍ଷିତ ହେଉନାହିଁ।

ଯେଉଁ ଭାରତୀୟ ସମାଜରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ "ତ୍ରି ଦେବ" ସହ ତୁଳନା କରାଯାଉଥିଲା, ଆଜି ସେହି ସମାଜରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅଶ୍ଳୀଳ ଇଙ୍ଗିତ କରାଯାଉଛି। ଯଦି ଗୁରୁ ତାହାର ପ୍ରତିବାଦ କରି ପଦେ କହୁଛନ୍ତି ତେବେ ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରଦତ୍ତ helpline ନମ୍ବରରେ କଲ୍ କରାଯାଇ ଗୁରୁଙ୍କ ନାମରେ ମିଥ୍ୟା ଅଭିଯୋଗ ମଧ୍ୟ ଅଣାଯାଉଛି। ଏମିତି ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ହେଉଛି ଏବଂ ଆମେ ସବୁ ସତକଥା ଜାଣି ମଧ୍ୟ ନୀରବଦ୍ରଷ୍ଟା ସାଜିଛୁ।

ତେବେ ସବୁ ସ୍ଥାନରେ କେବଳ ଶିଷ୍ୟର ଭୁଲ ରହୁନାହିଁ। ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଗୁରୁଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଭୁଲ ରହୁଛି। ଶିଷ୍ୟକୁ ସୁନାଗରିକ କରିବା ବଦଳରେ କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଗୁରୁ ନିଜେ "ଗୁରୁଶିଷ୍ୟ" ର ପବିତ୍ର ସମ୍ପର୍କକୁ କଳଙ୍କିତ କରିବାକୁ ପଛାଉନାହାନ୍ତି।

ଅନେକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁ ଓ ଶିଷ୍ୟର ସମ୍ପର୍କକୁ କଳଙ୍କିତ କରି ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଉଛି। ଯାହାର ପ୍ରଭାବ ସିଧାସଳଖ ଆମ ସମାଜ ଉପରେ ପଡୁଛି। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରୁ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇ ସେମାନେ ସେହି ଘଟଣାକୁ ବାସ୍ତବ ଜୀବନରେ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ପଛାଉ ନାହାନ୍ତି। ଏଥିସହିତ ଗୁରୁମାନଙ୍କ ଅସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅନେକ ଗୀତ, ଯାତ୍ରା ଆଦି ବନା ଯାଉଛି।( ଉଦାହରଣ : ସାହିତ୍ୟ ଦିଦି)

ଆଜିକାଲିର ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁସ୍ତକଗତ ଜ୍ଞାନ ତ ଅଛି। କିନ୍ତୁ, ନୈତିକ ଜ୍ଞାନର ଭରପୁର କମି ରହିଛି। ଏବଂ ଏହି ନୈତିକ ଜ୍ଞାନର ଉଦୟ ହେଲେ ହିଁ ଉଭୟ ଗୁରୁ ଓ ଶିଷ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟ୍ୟରେ ଥିବା ସମ୍ପର୍କର ପବିତ୍ରତା, ମହତ୍ୱ ଓ ମଧୁରତା କୁ ବୁଝିପାରିବେ।

ତେଣୁ, ଜଣେ ସଚେତନ ନାଗରିକ ହିସାବରେ ଆମମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି, "ଆମେ ସର୍ବପ୍ରଥମେ ନିଜର ତଥା ନିଜ ପିଲାର ନୈତିକ ଜ୍ଞାନର ବିକାଶ କରିବା। ଏଥିସହିତ, ଗୁରୁଶିଷ୍ୟର ସମ୍ପର୍କକୁ କଳଙ୍କିତ କରି ଉପସ୍ଥାପନ କରୁଥିବା ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର, ସଂଗୀତ ତଥା ଯାତ୍ରା ଆଦିକୁ ବିରୋଧ କରିବା। ଏସବୁ ହୋଇପାରିଲେ ସମସ୍ତେ ଗୁରୁଶିଷ୍ୟ ସମ୍ପର୍କର ମହତ୍ୱକୁ ବୁଝିପାରିବେ ଓ ସମସ୍ତେ ଗୁରୁଶିଷ୍ୟ ସମ୍ପର୍କର ମହତ୍ୱକୁ ବୁଝିଲେ ଆମ ଭାରତୀୟ ସମାଜର ହଜିଲା ଗୌରବ ଫେରିଆସିବ।

ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସମାଜରେ ଗୁରୁ ଓ ଶିଷ୍ୟର ସମ୍ପର୍କ

ଯେପରି ଆଲୋକ ବିନା ଘର ଅନ୍ଧାର, ସେହିପରି ଗୁରୁ ବିନା ଜୀବନ ଅନ୍ଧାର |