ଉତ୍କଳୀୟ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣିମ ଯୁଗର ଆଧିପତ୍ୟ ତଥା ରାଜନୈତିକ ଏବଂ ସୁସ୍ଥ ଜୀବନ ଧାରଣ ସ୍ଥିତିର ସ୍ରଷ୍ଟା ଗଜପତି ରାଜବଂଶ | ଉତ୍କୃଷ୍ଟତାର ପ୍ରତୀକ ଏବଂ ସର୍ବସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଇତିହାସର ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ପୃଷ୍ଠାର ରଚୟିତାମାନେ କଳିଙ୍ଗର ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ ବୀରତ୍ୱର ସହ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ | ଅନେକ ଆଦର୍ଶବାଦୀ ଏବଂ ସର୍ବଗୁଣ ସମ୍ପନ୍ନ ସମ୍ରାଟ ଉତ୍କଳକୁ ଗୌରବାନ୍ୱିତ କରିଛନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗଜପତି କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବ ଜଣେ ଉଜ୍ବଳ ତାରକା |

ଓଡିଶାର ଇତିହାସରେ କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବ ନାମ ଶକ୍ତି, ମହତ୍ତ୍ୱଆକାଂକ୍ଷା ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ପୁନଃରୁଥାନ ରୂପେ ଖୁବ ଉଚ୍ଚରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ | 1500ଶତାବ୍ଦୀରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଗଜପତି ରାଜବଂଶରେ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ | ପିତା ଜଗେଶ୍ୱର ଏବଂ ମାତା ବେଲମାଙ୍କ କୋଳକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ ସେ | ଅର୍ଦ୍ଧାଙ୍ଗିନୀ ରୂପେ ରୂପମ୍ବିକା ଏବଂପାର୍ବତୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ପାଇଥିଲେ | କଳିଙ୍ଗ ସୁର ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ…. (108) ଗଜପତି ଗୌଡେଶ୍ୱର ନବକୋଟି କର୍ଣ୍ଣାଟ କଳବର୍ଗେଶ୍ୱର କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବ 1435ରେ ସିଂହାସନ ଆରୋହଣ କରିଥିଲେ | ଏହାପରେ ଏ ରାଜ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଶକ୍ତିର ନୂଆ ଏକ ଯୁଗ ଆରମ୍ଭ ହେଲା |

କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବଙ୍କ ସମୟରେ ଉଲ୍ଲେଖନିୟ ସୈନ୍ୟକୌଶଳ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରତିଭା ନିହିତ ହେଲା ନିଜ ଶାସନ କାଳର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ, ସେ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାର କରିବାକୁ ଏବଂ ଏକ ଦୁର୍ଯ୍ୟୟ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିବାର ମହତ୍ତ୍ୱ ଆକାଂକ୍ଷା ରଖିଥିଲେ | ସୈନ୍ୟ ଅଭିଯାନ ଏବଂ ବିଜୟର ଶୃଙ୍ଖଳା ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଓଡିଶା, ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ, ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗଳା ଏବଂ ତେଲେଙ୍ଗାନା ସହ ଏକ ବିଶାଳ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଉପରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲେ | ତାଙ୍କ ବିଜୟ କେବଳ ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ନୁହେଁ ବରଂ ରାଜନୈତିକ ଯୁଦ୍ଧଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ପଡୋଶୀ ରାଜ୍ୟ ମାନଙ୍କରେ ସାମ୍ପ୍ରଭୂତା ବଜାୟ ରଖିଥିଲା |

ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରଦର୍ଶନ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ଉପାଧି ମଧ୍ୟ ମିଳିଥିଲା |ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ରଣନୀତିର ବିଶେଷ ବୁଦ୍ଧିମତା ଥିଲା | ସେ ନେତୃତ୍ୱ ଏବଂ ସମରିକ ପ୍ରତିଭା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ | କୁଶଳ ସୈନିକ ଏବଂ କୁଶଳ ସେନାପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ସେନା ଦୁର୍ଯୟ ଶକ୍ତି ହୋଇଯାଇଥିଲା ଯାହା ବିରୋଧୀଙ୍କ ମନରେ ଏକ ଭୟର ଛାଇ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା | ବେଙ୍ଗଲ ସୁଲତାନଙ୍କ ସହ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ହେଉଥିବା ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲେ, ଏହା ତାଙ୍କୁ ସେ ସମୟର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସମ୍ରାଟ ରୂପେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲା |

କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ୱକାଂକ୍ଷା କେବଳ ବିଜୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ ନଥିଲା। ସେ ଜଣେ ଦୂରଦର୍ଶୀ ରାଜାଥିଲେ ଯିଏକି ଗୋଟେ ସମୃଦ୍ଧ ସାଂସ୍କୃତିକ ଆଉ ଧାର୍ମିକ ଅନୁଷ୍ଠାନର ମହତ୍ତ୍ଵକୁ ବୁଝି ପାରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ତତ୍ତ୍ଵାବଧାନରେ ଓଡ଼ିଶା ସାଂସ୍କୃତିକ ପୁନଃ ଜାଗରଣର ଅନୁଭବ କରିଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ସାହିତ୍ୟ ,କଳା ଓ ବାସ୍ତୁକଳା ଆଦି ଚରମ ସୀମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିପାରିବ ।

କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପରମ ଭକ୍ତ | ନିଜର ସୈନ୍ୟ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଦିଗକୁ ଛାଡ଼ି କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବ ଜଣେ ଚତୁର ପ୍ରଶାସକ ଆଉ ଉତ୍ତମ ରାଜନେତା ବି ଥିଲେ । ସେ ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟାପାର, କୃଷି, ଆଦିରେ ଉନ୍ନତ ଧରଣର ବିକାଶ, ଆର୍ଥିକ ସମୃଦ୍ଧି ଆଉ ସ୍ଥିରତା ପାଇଁ ଆଧାର ତିଆରି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପ୍ରଶାସନିକ ସୁଧାର ପ୍ରଚଳିତ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ କୁଶଳ ଶାସନ ହିଁ ତାଙ୍କ ପ୍ରଜାଙ୍କର କଲ୍ୟାଣର କାରଣ ସାଜିଥିଲା। କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ରାଗାରରେ କୂଟନୀତି ଆଉ ଏକ ଉପକରଣ ଥିଲା। ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିକୁ ପରିଭାଷିତ କରୁଥିବା ରାଜଗୋଷ୍ଠୀ ମାନଙ୍କର ଜଟିଳ ପ୍ରତିଦ୍ବନ୍ଦିତାକୁ ସେ କୌଶଳତା ସହ ଖଣ୍ଡିତ କରିଥିଲେ |

ନିଜର ଏତେ ଉପଲବ୍ଧି ପରେ ବି, କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବଙ୍କ ଶାସନକାଳ ସମସ୍ୟାପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା । ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଦ୍ବନ୍ଦି ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ଭୟର ଆଶଙ୍କା, ସବୁବେଳେ ଆନ୍ତରିକ ବିଦ୍ରୋହୀ ଆଉ ଆକ୍ରମଣର ବିପଦର ସାମ୍ନା କରିବାକୁ ପଡ଼ୁଥିଲା। ହେଲେ ବି ସେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପର ସହ ସେନାବାହିନୀର ନେତୃତ୍ୱରେ ସବୁ ବାଧା ବିଘ୍ନକୁ ପାର କରି ନିଜ କ୍ଷେତ୍ରର ସ୍ଥିରତା ଆଉ ସମୃଦ୍ଧି ବଜାୟ ରଖିଥିଲେ।

ଓଡ଼ିଶାର ଇତିହାସରେ ଜଣେ ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ଵ ରୂପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଲାଭକରିଛନ୍ତି ସେ । ତାଙ୍କ ସୈନ୍ୟ ବିଜୟ, ସାଂସ୍କୃତିକ ସଂରକ୍ଷଣ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ସୁଧାର ଉତ୍କଳର ସ୍ବର୍ଣ୍ଣ ଯୁଗର ମୂଳଦୁଆ ରଖିଥିଲା | ତାଙ୍କ ଠାରୁ ପ୍ରାରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣିମ ଯୁଗରେ ନୂତନ ଜୀବନ ସଂଚାର ମିଳିଥିଲା ଯାହା ଉତ୍କଳୀୟ ଭାବାବେଗରେ ଏକ ଭିନ୍ନ ଛାପ ଛାଡିଯାଇଛି |

ଗଜପତିଙ୍କର ଏଇ ବିସ୍ତିନ୍ନ ଇଲାକା, ନଭେ ଉଡ଼ିୟମାନ ଉତ୍କଳ ପତାକା |

ସମ୍ରାଟ କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବ

King Kapilendra dev