"ନାରୀ ନିର୍ମାତ୍ରୀ ଓ ନେତ୍ରୀ।ସମାଜର ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ ବିକାଶରେ ନାରୀର ଭୂମିକା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।ନାରୀ ବିନା ଏ ସଂସାର ଅପୂର୍ଣ୍ଣ।ନାରୀଟିଏ ସୁସନ୍ତାନ ଜାତ କରି ରାଷ୍ଟ୍ର ପାଇଁ ସର୍ବୋକୃଷ୍ଟ ତ୍ୟାଗ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିପାରେ।ତାହାରି ଗର୍ଭରୁ ଋଷି,ସମ୍ରାଟ,ସୁରବୀର- ସମସ୍ତ ଙ୍କ ର ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।ତାହାରି ବକ୍ଷରୁ ଅମୃତ ପାନ କରି, ତାହାରି ଯତ୍ନ ରେ ଧରିତ୍ରୀର ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନୁଷ୍ୟ ବାଲ୍ୟ କାଳରେ ଲାଳନ ପାଳନ ହୁଅନ୍ତି।ସେ ନିଜ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କୁ ଯେପରି ଶିଷ୍ଟାଚାର ଓ ସଂସ୍କାର ଶିକ୍ଷାଦାନ କରିଥାଏ,ତାହା ହିଁ ରାଷ୍ଟ୍ର ନିର୍ମାଣର ଭିତ୍ତି ସ୍ବରୂପ ରୁହେ।"

ସେମିତି ଜଣେ ମହିୟସୀ ନାରୀ ଙ୍କ ବିଷୟ ରେ ଆମର ଜାଣିବା ନିହାତି ଜରୁରୀ।ସର୍ବୋଦୟ ନେତ୍ରୀ ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ମହାରଣା ନଭେମ୍ବର ମାସ ୩ ତାରିଖ, ୧୯୧୭ ମସିହା ମସିହାରେ ଗୋପବନ୍ଧୁ ଚୌଧୁରୀ ଏବଂ ରମାଦେବୀ ଚୌଧୁରୀଙ୍କର କନ୍ୟା ଭାବେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।ଯଦିଓ ଅତି ପରିଚିତ ସମାଜସେବୀ ପରିବାରରେ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ କିନ୍ତୁ ନିଜରସାଧନା ବଳରେ ହିଁ ସେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ।ଧୂଳିମାଟିର ସନ୍ଥ ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କର ପିତୃତ୍ୱ ଏବଂ ମା ରମା ଦେବୀଙ୍କର ସମାଜକଲ୍ୟାଣକର ଭୂଦାନ ଯଜ୍ଞ ରେ ପ୍ରବେଶ ଝିଅ ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍କୁ କରିଥିଲା ପ୍ରବୀଣା।ଓଡ଼ିଶାର ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀଯୁକ୍ତ ନବକୃଷ୍ଣ ଚୌଧୁରୀ ଏବଂ ଅଗ୍ନିକନ୍ୟା ବିପ୍ଲବିନି ମାଳତୀ ଚୌଧୁରୀ ଥିଲେ ତାଙ୍କର ଦାଦା ଏବଂ ଖୁଡି।ଅନ୍ୟତମ ସାହିତ୍ୟିକ ମନମୋହନ ଚୌଧୁରୀ ଥିଲେ ସଂପର୍କରେ ତାଙ୍କର ଭାଇ।ଏପରି ଏକ ସଂସ୍କୃତି ସଂପନ୍ନ,ସମାଜସେବି ପରିବାରରେ ଜନ୍ମିତା ଏବଂ ପରିପାଳିତା ସବୁବେଳେ ନିଜ ପରିବାରର ନୀତି ଆଉ ଆଦର୍ଶ ରେ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହେଉଥିଲେ।ଯାହା ଫଳରେ ମାତ୍ର ୧୩ ବର୍ଷ ବୟସରେ ହିଁ ସେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଯୋଗଦାନ ଦେଇଥିଲେ।ସେ ଯୋଗ ଦେବା ସମୟରେ ଲବଣ ସତ୍ୟାଗ୍ରହର ଆରମ୍ଭ ହୋଇସାରିଥିଲା ଅର୍ଥାତ ଆମେ କହିପାରିବା ୧୯୩୦ ମସିହା ରୁ ହିଁ ତାଙ୍କର ସଂଗ୍ରାମୀ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ସାରିଥିଲା।ଏହା ବ୍ୟତୀତ ୧୯୪୨ ମସିହାର ଭାରତଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରି କାରାବରଣ କରିଥିଲେ।

ଭାରତ ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇବା ପରେ, ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ମହାରଣା ମହିଳା ଅଧିକାର, ଗ୍ରାମୀଣ ବିକାଶ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ସମାଜ ସେବାରେ ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଥିଲେ। ବିନୋବା ଭାବେଙ୍କ ଭୂଦାନ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ଯାହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା ଭୂମିହୀନମାନଙ୍କୁ ଜମି ଦାନ କରିବା ପାଇଁ ଜମି ମାଲିକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବାମହିଳାମାନଙ୍କ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଅକ୍ଳାନ୍ତ ଭାବରେ କାମ କରିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ସ୍ୱାବଲମ୍ବନକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥିଲେ।
ଖାଦି, ସ୍ୱାବଲମ୍ବନଶୀଳତା ଏବଂ ଗ୍ରାମୀଣ ବିକାଶ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ସମର୍ପିତ ଏକ ସରଳ ଜୀବନଯାପନ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଜାରି ରଖିଥିଲେ।
ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସମୟରେ, ସେ ସର୍ବଦା ଆଗରେ ଥିଲେ, ପ୍ରଭାବିତ ପ୍ରଚେଷ୍ଟାକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ରିଲିଫ୍ ଆୟୋଜନ କରୁଥିଲେ।
ସେହି ସମୟର ପ୍ରଖ୍ୟାତ ସାହିତ୍ୟିକ ଚନ୍ଦ୍ରମୋହନ ମହାରଣା ଙ୍କ ସୁପୁତ୍ର ଶରତ ମହାରଣାଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ବିବାହ ହୋଇଥିଲା।ତାଙ୍କ ବିବାହ ର ପୁରୋହିତ ଥିଲେ ସତ୍ୟ ର ପୂଜାରୀ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ହରିହର।
ବସ୍ତୁତଃ ଶ୍ରୀମତୀ ଅନ୍ନପୂର୍ଣା ଥିଲେ ଦୁହିତା। ଦୁଇକୁଳକୁ ହିତା। ଡକ୍ଟର ଜ୍ଞାନଦେବ ଓ ଡକ୍ଟର କର୍ମଦେବ – ଦୁଇ ସନ୍ତାନଙ୍କର ଜନନୀ ସେ।

ସମାଜ ସଂସ୍କାର ଥିଲା ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍କର ଜୀବନବ୍ୟାପୀ ସାଧନା। ନିଶା ନିବାରଣ ପାଇଁ ପିକେଟିଂ କରିବାରେ ସେ ସାମିଲ ହେଉଥିଲେ । ଅସ୍ପୃଶ୍ୟତା ନିବାରଣ କରିବାରେ ସେ ଥିଲେ ଆଗୁଆ । ୧୯୫୯ ମସିହା ରେ ସେ ଅଶୂଳ ଭାରତୀୟ ମହିଳା ଶାନ୍ତିସେବା ବିଦ୍ୟାଳୟର ପରିଚାଳନା ଦାୟିତ୍ଵ ନେଇଥିଲେ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ ର ବନାରସରେ । ସନ ୧୯୬୪ରେ ରାଉରକେଲାରେ ଘଟିଥିବା ଦଙ୍ଗାକୁ ପ୍ରଶମିତ କରି ରିବାରେ ତାଙ୍କର ଭୂମିକା ଥିଲା ପ୍ରଶଂସନୀୟ । ଶ୍ରୀମତୀ ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ସେହିବର୍ଷ ବର୍ଷ ହୋଇଥିବା ଛାତ୍ର ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ସମାଧାନ କରିଥିଲେ ।

ରାଜ୍ୟର ଦୈବୀ ଦୁର୍ବିପାକରେ ବିପନ୍ନ ଜନତାକୁ ସହାୟତାର ହାତ ବଢାଇ ଦେବାରେ ଶ୍ରୀମତୀ ମହାରଣା ଥିଲେ ଅନ୍ୟତମ । ଯଥା: କଳାହାଣ୍ଡିର ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ( ୧୯୬୬), ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭୟଙ୍କର ବନ୍ୟା (୧୯୬୯), ପ୍ରଳୟଙ୍କରୀ ବାତ୍ୟା(୧୯୭୧), ମହାବାତ୍ୟା (୧୯୯୯) ରେ ବହୁକଷ୍ଟ କୁ ସହି ସବୁ କିଛି ଅଣଦେଖା କରି ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଯାଇ ପହଂଚୁଥିଲେ।

ରାଜ୍ୟ ବାହାରେ ୧୯୭୧ରେ ବାଂଲାଦେଶ ମୁକ୍ତି ଆନ୍ଦୋଳନ ବେ ବେଳେ ଦେଶ ସୀମାରେ ସେ ସହଯୋଗର ହାତ ବଢାଇ ଦେ ଦେଇଥିଲେ । ସବୁଠୁଁ ଚୂଠୁଁ ଚମତ୍କାର କାମ ଥିଲା ଚମ୍ବଲ ଉପତ୍ୟକାର ଦସ୍ୟୁମାନଙ୍କର ମନ ପରିବର୍ତ୍ତନ । ଜୟପ୍ରକାଶ ନାରାୟଣଙ୍କ ସହ ସାମିଲ ହୋଇ ଦସ୍ୟୁମାନଙ୍କୁ ବୁ ଝାଇ ସେମାନଙ୍କର ଆତ୍ମସମର୍ପଣର ବାଟ ସୁଗମ କରାଇଥିଲେ ଶ୍ରୀମତୀ ମହାରଣା । ‘ଦସ୍ୟୁ ହୃଦୟରେ ଦେବତା’ର ଉପଲବ୍ଧ କରିଥିବା ଆଲୋଚ୍ୟ ମହିଳାଙ୍କର ର ସ୍ଥାନ ବେଶ୍ ଉଚ୍ଚରେ । ସେ ବୁଝିଥିଲେ ଭାଷା–ସଂସ୍କୃତି ଜରିଆରେ ସେବା –ଦେବା କାର୍ଯ୍ୟ ସରଳ ଓ ସହଜ । ତେଣୁ କଲମକୁ ଅସ୍ତ୍ର କରି ସେ ସଂଗ୍ରାମ ଜାରି ରଖିଥିଲେ । ଫଳ ସ୍ଵରୂପ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା ଅନେକ ପୁସ୍ତକ । ଆତ୍ମଜୀବନୀ – ଅମୃତର ଅନୁଭବ, ଦସ୍ୟୁ ହୃଦୟରେ ଦେବତା, ସବୁଲୁଣ ଲୋକଙ୍କର, ସର୍ବୋଦୟ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ, ଗ୍ରାମଦ ଦାନ କ'ଣ କାହିଁକି, ଗ୍ରାମଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ଆରାଧନା, ଶାନ୍ତି ସେନା, ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଯୋଜନାର ମୂଳକଥା, ଆଚାର୍ଯ୍ୟକୁଳ, କାରାଗାର କାହାଣୀ, ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଉତ୍କଳୀୟ ନାରୀ, ଲୁଣର ଗୁଣ, ତରୁଣୀ କନ୍ୟାଙ୍କ ପ୍ରତି, ସ୍ତ୍ରୀ-ପୁରୁଷର ମର୍ଯ୍ୟାଦା, ବୁନିୟାଦ ଶିକ୍ଷା, ଗାନ୍ଧୀ ଚରିତ, ଦକ୍ଷିଣଆଫ୍ରିକା ସତ୍ୟାଗ୍ରହ, ହିନ୍ଦୁ-ସ୍ଵରାଜ୍ୟ, ଅନାସକ୍ତି ଯୋଗ, ଦିବ୍ୟ ଦୀପାବଳି ଆଦି ପୁସ୍ତକ ସେ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଏଥିସହିତ ସେ ଯେଉଁ ଜୀବନୀ ସାହିତ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ, ସେଗୁଡିକ ହେଲେ– ସରଳାଦେବୀ, ମାଳତୀଚୌଧୁରୀ, ସୁନାମଣି ଓ ରମାଦେବୀ । ତାଙ୍କର ଅନୁବାଦ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆସିଯିବ – ଗୀତାପ୍ରବଚନ, ଭାଗବତ ଧର୍ମସାର, ସ୍ଥିତପ୍ରଜ୍ଞ ଦର୍ଶନ, ସପ୍ତଶକ୍ତି, ନାରୀଶକ୍ତି ଓ ଶିକ୍ଷାତତ୍ବ।

ଶୁଭଦିଗରେ ସମାଜ ପରିବର୍ତ୍ତନର ମଙ୍ଗ ଧରିଥିବା ଶ୍ରୀମତୀ ମହାରଣା ଗାନ୍ଧୀ –ବିନୋବା –ହରିହରଙ୍କ ଆଦର୍ଶ ରେ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇ ଅତି ସରଳ ନିରାଡମ୍ବ ଜୀବନଯାପନ କରୁଥିଲେ ।
ଶ୍ରୀମତୀ ମହାରଣାଙ୍କର ଆତ୍ମଜୀବନୀ ‘ଅମୃତର ଅନୁଭବ’ ପାଇଁ ସାରଳା ପୁରସ୍କାର ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି । ଜୀବନବ୍ୟାପୀ ଜନସେବାର ସ୍ୱୀକୃତି ସ୍ୱରୂପ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ବାଣୀବିହାର ଓ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବିଶ୍ବବିଦ୍ୟାଳୟ, କୋରାପୁଟ ତରଫରୁ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନସୂଚକ ଡକ୍ଟରେଟ୍ ଉପାଧି ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଅଛି । ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ ପକ୍ଷରୁ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍କଳରତ୍ନ ଉପାଧି ଓ ରାଧାନାଥ ରଥ ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍‌ ଟ୍ରଷ୍ଟ ପକ୍ଷରୁ ରାଧାନାଥ ରଥ ସେବା ସମ୍ମାନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା । ଏତଦ୍‌ବ୍ୟତୀତ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାଣନାଥ ନାଥ ସମ୍ମାନ ( ଖୋରଧାର ପ୍ରାଣନାଥ ସ୍ଵୟଂଶାସିତ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ପକ୍ଷ ପକ୍ଷରୁ) ହେମଲତା ସମ୍ମାନ, ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ରୋଟାରୀ ସମ୍ମାନ, ଦିୱାନି ବେନ୍ ଚାରିଟେବଲ୍‌ ଟ୍ରଷ୍ଟ ପକ୍ଷରୁ ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ।

ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ଚୌଧୁରୀ ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟଜନିତ ଦୀର୍ଘ ଅସୁସ୍ଥତା ଯୋଗୁଁ ୩୧ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୧୨ରେ ରାତି ୧୦:୩୦ ସମୟରେ ୯୬ ବର୍ଷ ବୟସରେ କଟକର ବାଖରାବାଦସ୍ଥିତ ତାଙ୍କ ବାସଭବନରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ସ୍ୱର୍ଗତ ସ୍ୱାମୀ ଶରତ ମହାରଣା ୨୦୦୯ରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ। ୨ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୧୩ରେ କଟକର ଖାନନଗର ଶ୍ମଶାନରେ ସମ୍ମାନ ସହିତ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର କରାଯାଇଥିଲା।
ରାଜ୍ୟପାଳ ମୁରଲୀଧର ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତ ଭଣ୍ଡାରେ ଏବଂ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଭାରତ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ "ଅପୂରଣୀୟ କ୍ଷତି" ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ

ଅତି ବିଶିଷ୍ଟ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଗାନ୍ଧିବାଦୀ ତଥା ସର୍ବୋଦୟରେ ବିଶ୍ୱାସୀ, ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସୀ ଶ୍ରୀମତୀ ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ମହାରଣାଙ୍କ ପ୍ରତି ଆମ୍ଭର ବିନୀତ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଜ୍ଞାପନ କରୁଛୁ। ବିଶ୍ୱାସୀ, ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସୀ, ଅଭୟଦାତ୍ରୀ ବିଜୟମଣ୍ଡିତା ତାଙ୍କର ତିରୋଧାନରେ ବାରମ୍ବାର ସ୍ମରଣକୁ ଆସେ ଋଗ୍‌ବେଦୀୟ ସୂକ୍ତି,

‘ମନୁର୍ଭବ ଜନୟା ଦୈବ୍ୟଂ ଜନମ୍’

ଅର୍ଥାତ୍ ମନୁଷ୍ୟ ହୁଅ । ଦେବଙ୍କ ହିତକାରୀ ପ୍ରଜା ଉତ୍ପନ୍ନ କର । ପ୍ରଥମେ ଆବଶ୍ୟକ ଉତ୍ତମ ମଣିଷ । ମନୁଷ୍ୟତାର ଜୟଗାନରେ ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ଙ୍କ ଅବଦାନ ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଚିରବନ୍ଦନୀୟ।

ସଂଗ୍ରାମ ଯାହାଙ୍କ ରକ୍ତ ରେ :ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା

ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ମହାରଣା