ସଞ୍ଜୁକ୍ତା ପାଣିଗ୍ରାହୀ(୨୪ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୪୪-୨୪ ଜୁନ୍ ୧୯୯୭)ଭାରତର ଜଣେ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଥିଲେ,ଯିଏକି ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରଦର୍ଶନକାରୀ ଥିଲେ।ସଞ୍ଜୁକ୍ତା ପ୍ରଥମ ଓଡିଆ ମହିଳା ଯିଏକି ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟକୁ ଅଳ୍ପ ବୟସରେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏହାର ମହାନ ପୁନର୍ଜୀବନକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିଥିଲେ।ନୃତ୍ୟ ଏବଂ ଆନୁଷଙ୍ଗିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ତାଙ୍କର ଅବଦାନକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଗରିକ ପୁରସ୍କାର ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ୧୯୭୫ ରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା।ସେ ୧୯୭୬ ରେ ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ମଧ୍ୟ ପାଇଛନ୍ତି।ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଓଡ଼ିଶୀ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ବ୍ୟତୀତ ସଞ୍ଜୁକତା ପାଣିଗ୍ରାହୀ ଆମେରିକା ଏବଂ ଫିଲିପାଇନ୍ସ (୧୯୬୯), ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟ (୧୯୮୩),ଇସ୍ରାଏଲ୍,ଗ୍ରୀସ୍ ରେ ଡେଲଫି ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମହୋତ୍ସବ ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶକୁ ସରକାରଙ୍କ ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରତିନିଧୀଙ୍କ ଏକ ଅଂଶ ହୋଇପାରିଛନ୍ତି।୧୯୮୯ରେ ସେ ଏକାଦଶ ସପ୍ତାହ ପାଇଁ ଫ୍ରାନ୍ସରେ ମଧ୍ୟ ଅଭିନୟ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ୟାରିସରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସଂଗୀତ ମହୋତ୍ସବରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି।

ପାଣିଗ୍ରାହୀ ଓଡିଶା ରାଜ୍ୟ ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ବରହମପୁରରେ ଅଭିରାମ ମିଶ୍ର ଏବଂ ଶକୁନ୍ତଳା ମିଶ୍ରଙ୍କ ପାରମ୍ପାରିକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।ଯେତେବେଳେ ସେ ଏକ ଛୋଟ ପିଲା ଥିଲେ,ସେ ପନିପରିବା କାଟିବା କିମ୍ବା ଜାଳେଣି କାଠର ଶବ୍ଦ ପରି ଯେକୌଣସି ଥିମିକ୍ ଧ୍ୱନିରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଭାବରେ ନାଚିବା ଆରମ୍ଭ କରିବେ,ତାଙ୍କ ମା ବରିପଡା ସହରର ଥିଲେ ଏବଂ ଏମିତି ଏକ ପରିବାରର ଥିଲେ, ଯାହାକି ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଚାଉ ଲୋକ ନୃତ୍ୟର ପୃଷ୍ଠପୋଷକତା କରିଆସୁଥିଲେ।ସେ ତାଙ୍କ ଝିଅର ପ୍ରତିଭାକୁ ଚିହ୍ନିଥିଲେ ଏବଂ ସଞ୍ଜୁକ୍ତାଙ୍କ ପିତା ଅଭିରାମ ମିଶ୍ରଙ୍କ ଠାରୁ କିଛି ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପ୍ରତିରୋଧ ସତ୍ତ୍ୱେ ସେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥିଲେ।ପ୍ରତିରୋଧର କାରଣ ଏହା ଥିଲା ଯେ,ସେହି ଦିନ ନୃତ୍ୟର ଏହି ରୂପ ସାଧାରଣତଃ ମହାରଥୀ ନାମକ ମନ୍ଦିର ନୃତ୍ୟ ଯାହାକି ଝିଅମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଏ।ପୁରୁଷ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀଙ୍କୁ ଗୋଟିପୁଆ କୁହାଯାଏ।ଏହି ଝିଅମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ମନ୍ଦିରରେ ଦେବଦାସୀଙ୍କ ପରି ଥିଲେ।ତାଙ୍କ ମାଙ୍କ ଉଦ୍ୟମରେ ସେ ଚାରି ବର୍ଷ ବୟସରେ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ରଙ୍କଠାରୁ ନୃତ୍ୟ ଶିଖିବାକୁ ଲାଗିଲେ।ସେ ୧୯୫୦–୧୯୫୩ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରମାଗତ ତିନି ବର୍ଷ ପାଇଁ ବିସୁବା ମିଲାନ୍ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଶିଶୁ କଳାକାର ଭାବରେ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ହୋଇଥିଲେ।ଛଅ ବର୍ଷର ଝିଅ ଭାବରେ ତାଙ୍କର ଗୋଟିଏ ଅଭିନୟରେ ସେ ମଞ୍ଚ ଛାଡିବାକୁ ମନା କରିଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ସମୟ ସରିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଉତ୍ସାହର ସହିତ ଅଭିନୟ ଜାରି ରଖିଥିଲେ।ନାଚିବା ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ତାଙ୍କ ମାଙ୍କୁ ପାଟି କରି ତାଗିଦ୍ କରିବାକୁ ପଡିଲା।ନଅ ବର୍ଷରେ ସେ କଲିକତାର ଶିଶୁ ଲିଟିଲ ଥିଏଟରର ବାର୍ଷିକ ଉତ୍ସବରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ।ସେ ୧୯୫୨ ମସିହାରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଶିଶୁ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ମହୋତ୍ସବରେ ପ୍ରଥମ ପୁରସ୍କାର ଜିତିଥିଲେ।

ତାଙ୍କ ସଫଳତାରେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ପିତାମାତା ତାଙ୍କୁ ଚେନ୍ନାଇର କାଲାକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଉନ୍ନତ ନୃତ୍ୟ ତାଲିମ ପାଇଁ ପଠାଇବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ।ସେଠାରେ ସେ ରୁକ୍ମିଣୀ ଦେବୀ ଅରୁଣ୍ଡଲେଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ତାଙ୍କର ପାଠପଢା ଜାରି ରଖିଥିଲେ।ପରବର୍ତ୍ତୀ ବର୍ଷ ପାଇଁ ସେ ସେଠାରେ ରହିଲେ ଏବଂ ଶେଷରେ ଭରତନାଟ୍ୟମରେ ଏକ ନିତ୍ୟପ୍ରଭିନ ଡିପ୍ଲୋମା ସହିତ କଥକଲି ସହିତ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଷୟ ଭାବରେ ସ୍ନାତକ ହାସଲ କଲେ।ଏହା ପରେ ସେ 'କାଲାକ୍ଷେତ୍ର ବାଲେଟ୍ ଟ୍ରୁପ୍'ର ସଦସ୍ୟ ଭାବରେ ଭାରତ ତଥା ବିଦେଶର ଅନେକ ସ୍ଥାନ ବୁଲି ଦେଖିଥିଲେ।୧୪ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ ଓଡିଶା ଫେରିଥିଲେ।ମୁମ୍ବାଇର ଭାରତ ବିଦ୍ୟା ଭବନରେ ଗୁରୁ ହଜାରିଲାଲଙ୍କଠାରୁ କଥକ ଶିଖିବା ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ତାଙ୍କୁ ଛାତ୍ରବୃତ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ।ତେବେ ସେ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଛାଡି ଓଡ଼ିଶାରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶାକୁ ଫେରିଥିଲେ।ସଞ୍ଜୁକ୍ତା ଏବଂ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ବର୍ଷଗୁଡିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆହ୍ୱାନପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା,ଯାହାକି ଅନ୍ୟ ଜିନିଷ ଅପେକ୍ଷା ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରିବାରେ ଅଧିକ ଥିଲା।ଯଦିଓ ଜିନିଷଗୁଡିକ ଭଲରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା,ଯେତେବେଳେ ୧୯୬୬ ମସିହାରେ ତାଙ୍କ ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ରଙ୍କୁ ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ପୁରସ୍କାର ବିତରଣ ଉତ୍ସବରେ ଏକ ଓଡ଼ିଶୀ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ।

ତାଙ୍କ ଅଭିନୟ ଦ୍ୱାରା ଦର୍ଶକ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇଥିଲେ।ସେ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ନିଜର ପରିଚୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେହି ଦିନଠାରୁ ସେ ପଛକୁ ଚାହିଁ ନଥିଲେ।ଏହି ସମୟରେ,ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଜଣେ ଭଲ କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ ଭାବରେ ଉଭା ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅଭିନୟ ପାଇଁ ସଙ୍ଗୀତ ପରିବେଷଣ କରିବା ମଧ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।ଆଗାମୀ ଦଶନ୍ଧିରେ,ସଞ୍ଜୁକତା-ରଘୁନାଥ ଯୋଡି ଦର୍ଶକଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଥିଲେ,ଏପରିକି ୟାମିନୀ-ଜ୍ୟୋତିସ୍ମାଥୀ ଯୋଡିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବାଦ ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ୧୯୭୬ ମସିହାରେ ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ।ସଞ୍ଜୁକ୍ତା ପରେ ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିଷ୍ୟ ଭାବରେ ପରିଚିତ ହେଲେ,ଏବଂ ସେମାନେ ଭାରତର ଦୀର୍ଘ୍ୟ ଏବଂ ନିଶ୍ୱାସକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ, ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାୟ ହଜିଯାଇଥିବା ନୃତ୍ୟ ରୂପକୁ ଲୋକପ୍ରିୟ କଲେ,ଯାହା ଦ୍ବାରା ଆଜି ଉଭୟ ସମାନ ପୁନର୍ଜୀବନକାରୀ ଭାବରେ ପରିଗଣିତ ହେଲେ।ସଞ୍ଜୁକ୍ତା ପାଣିଗ୍ରାହୀ ୧୯୮୬,୧୯୯୦ ଏବଂ ୧୯୯୨ ରେ ଇଟାଲୀର ବୋଲଗନା ସ୍ଥିତ ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ୍ ସ୍କୁଲ୍ ଅଫ୍ ଥିଏଟର ଆନ୍ଥ୍ରୋପୋଲୋଜିରେ କିଛି ସମୟ ଅତିବାହିତ କରି କ୍ଷୁଦ୍ର ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଶିକ୍ଷା କରିଥିଲେ ଏବଂ ବିଦେଶୀ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ଏହାର ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଲୋକପ୍ରିୟତାକୁ ଆହୁରି ଯୋଡିଥିଲେ।ସଞ୍ଜୁକ୍ତାଙ୍କ ଦୁର୍ଗ ଥିଲା ତାଙ୍କର ନ୍ରିତା,କିମ୍ବା ଶୁଦ୍ଧ ନୃତ୍ୟ,ଯେଉଁଥିରେ ସେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଥିଲେ।ତାଙ୍କର ବଡ଼ ସୁବିଧା ଥିଲା ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତକାର ସ୍ୱାମୀ,ଯାହାର ନିରନ୍ତର ଉପସ୍ଥିତି ତାଙ୍କୁ ଏହି ଶୈଳୀରେ ନିଜର ଦକ୍ଷତାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କଲା।ଅଭିନୟରେ(କବିତାର ବ୍ୟାଖ୍ୟା),ସଂଯୋଜକ ଏବଂ ସମାଲୋଚକମାନେ ଏକମତ ହୋଇଥିଲେ ଯେ ସେ ପ୍ରାୟତଃ ଯାତ୍ରା ଏବଂ ମେଲୋଡ୍ରାମା ପ୍ରତି ଦୃଷ୍ଟିପାତ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

ସଞ୍ଜୁକ୍ତା ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହ ମିଶି ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟର ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ସଂଗୀତ ଛାଡିଛନ୍ତି,ଯାହା ଆଧୁନିକ ତଥା ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଅଟେ,ଜୟଦେବଙ୍କ ଗୀତା ଗୋବିନ୍ଦ ଉପରେ ଆଧାରିତ ପାରମ୍ପାରିକ ସଂଖ୍ୟା ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସୁରଦାସର ପ୍ୟାଡାବାଲି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ,ତୁଳସୀଦାସଙ୍କ ରାମଚରିତମାନସ ଠାରୁ ଚଉପାଇସ୍ ଏବଂ ବିଦ୍ୟାପତି ଏବଂ ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଟାଗୋରଙ୍କ ଗୀତ,ଖଣ୍ଡ-ପ୍ରତିରୋଧ ସହିତ,ଅଭିନବ ଯୁଗମା-ଦୁୱଣ୍ଡା : ରାଗା ବାଗେଶ୍ରୀରେ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଏବଂ ସଂଗୀତକାରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପ୍ରକାର ଜୁଗାଲବାଣ୍ଡି,ପଣ୍ଡିତ ରଘୁନାଥ ପାଣିଗ୍ରାହୀ ଏବଂ ଉଚ୍ଚକୋଟୀର,ମୋକ୍ଷ ମଙ୍ଗଲମ୍ ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚନା କରାଯାଇଥିଲା।ତାଙ୍କର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାକ୍ଷର ହେଲା, ଯାହା ସେ ନିଜ ପ୍ରଦର୍ଶନକୁ ଶେଷ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ,ଏକ ଇଥେରାଲ୍ ନୋଟ୍ ଉପରେ।ବିଶିଷ୍ଟ ନୃତ୍ୟ ସମାଲୋଚକ ଡକ୍ଟର ସୁନୀଲ କୋଥାରୀଙ୍କ କଥାରେ କହିଛନ୍ତି,ସଞ୍ଜୁକ୍ତା ଭାରତନାଟ୍ୟମ ତ୍ୟାଗ କରି ନିଜ ଦସ୍ତଖତକୁ ଫର୍ମରେ ରଖି ଓଡ଼ିଶୀକୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଥିଲେ।ସେ ରାଜ୍ୟର ଅଧିକାଂଶ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଭିନୟ ଜାରି ରଖିଥିଲେ।ତାଙ୍କର ଅଗ୍ରଗାମୀ ଉଦ୍ୟମ ସହିତ ସେ ଭାରତର ନୃତ୍ୟ ସଂଗୀତରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନକୁ ନୃତ୍ୟର ପ୍ରାୟ ଭୁଲିଯାଇଥିବା ଓଡ଼ିଶୀ ଶୈଳୀ ଆଣିଥିଲେ।

ଚେନ୍ନାଇର କାଲକ୍ଷେତ୍ରରେ ସେ ମାତ୍ର ଦଶ ବର୍ଷ ବୟସ୍କା ହୋଇଥିବା ବେଳେ ରଘୁନାଥ ପାଣିଗ୍ରାହୀ ଏବଂ ଚେନ୍ନାଇରେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ସଙ୍ଗୀତରେ ଏକ ପ୍ରତିଜ୍ଞାକାରୀ କ୍ୟାରିଅର୍ ଛାଡିଥିବା ଗୀତା ଗୋବିନ୍ଦା ଯିଏକି ଜଣେ ଭଲ କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ ତାଙ୍କୁ ଭଲ ପାଉଥିଲେ।ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ୧୬ ବର୍ଷ ହୋଇଥିଲା,ସେମାନେ ବିବାହ କରିଥିଲେ ଏବଂ କିଛି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇ ପୁଅ ହୋଇଥିଲେ।ସଞ୍ଜୁକ୍ତା ,ନିତ୍ୟାଲାୟା (ପୋଟୋମାକର ଏକ ଓଡ଼ିଶୀ ବିଦ୍ୟାଳୟ) ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଡକ୍ଟର ଚିତ୍ରା କୃଷ୍ଣମୂର୍ତ୍ତି ଏବଂ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆର ଜଣେ ଭକ୍ତ ଶିଷ୍ୟ,ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ କଳା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ତଥା କାଲାମାଣ୍ଡିର ସ୍କୁଲର ଶିକ୍ଷକ। ନୃତ୍ୟ,ସଞ୍ଜୁକ୍ତା ଙ୍କ ଓଡ଼ିଶୀ ଶୈଳୀର ନିରନ୍ତରତା ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ।ସଞ୍ଜୁକ୍ତା ପାଣିଗ୍ରାହୀ ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ କଳାର ଏକ ପ୍ରତୀକ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ।ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ୨୪ ଜୁନ୍ ୧୯୯୭ ମସିହା ରେ କର୍କଟ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ମାତ୍ର ୫୨ ବର୍ଷ ବୟସରେ ହୋଇଥିଲା।ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ,ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ରଘୁନାଥ ପାଣିଗ୍ରାହୀ ୧୯୯୯ ମସିହାରେ ଓଡିଆ ନୃତ୍ୟର କାରଣକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ନାମ 'ସଞ୍ଜୁକତା ପାଣିଗ୍ରାହୀ ମେମୋରିଆଲ୍ ଟ୍ରଷ୍ଟ'ରେ ଏକ ଟ୍ରଷ୍ଟ ଗଠନ କରିଥିଲେ।୨୦୦୧ ମସିହାରୁ,ପ୍ରତିବର୍ଷ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ବାର୍ଷିକୀରେ, ଟ୍ରଷ୍ଟ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀମାନଙ୍କୁ ଛାତ୍ରବୃତ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରୁଛି ଏବଂ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉତ୍କର୍ଷତା ପ୍ରଦାନ କରୁଛି।

ସେ କୁହନ୍ତି:- "ମୋର ଦୁଇଟି ଗୁରୁ ଥିଲେ,ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ପରସ୍ପର ବିରୋଧୀ ମତ ରଖିଥିଲେ।ରୁକ୍ମିଣୀ ଦେବୀ ଅରୁଣ୍ଡଲେ କୌଶଳ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଥିବାବେଳେ ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର କୌଶଳ ଭୁଲିଯିବାକୁ ଜୋର ଦେଇଥିଲେ।ମୁଁ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ପଡ଼ିଥିଲି। ଅନେକ ସମୟ ପରେ ମୁଁ ଅନୁଭବ କଲି ଯେ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ଏବଂ ପରିଶ୍ରମ ସହିତ କୌଶଳ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଭାବରେ ଅନୁସରଣ କରିବ।"ଯେପରି ଜଣେ ଶିଷ୍ୟ,ଜ୍ୟୋତି ଦାସ।

:-"ଶକ୍ତି ଯାହାକି ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ ନୁହଁନ୍ତି।କୌଣସି ଲିଙ୍ଗ ର କର୍ତ୍ତାଧର୍ତ୍ତା ସବୁବେଳେ ଶକ୍ତି,ଉର୍ଜା ହୋଇଥାଏ ଯାହା ସୃଜନ କରେ।ସଞ୍ଜୁକ୍ତା ପାଣିଗ୍ରାହୀ ଙ୍କ ଉପରେ ଏକ ସିନେମା ମଧ୍ୟ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା ଯାହାର ନାମ:-"ଭଗବାନଙ୍କ ସହ ସାକ୍ଷାତ:-ସଞ୍ଜୁକତା ପାଣିଗ୍ରାହୀଙ୍କ ସହିତ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ"।ଏହା ୧୯୯୯ ମସିହାରେ ହୋଇଥିଲା।

ସଞ୍ଜୁକ୍ତା ପାଣିଗ୍ରାହୀ/Sanjukta panigrahi

ଓଡିଶୀ ନୃତ୍ୟର ଏକ ଦୀପ୍ତିବନ୍ତ ପ୍ରତିଭା/A shining star of odissi dance