ଇତିହାସରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ଅନେକ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସାରଳା ଦେବୀ ଅନ୍ୟତମ | ତାଙ୍କ ଦେଶଭକ୍ତି, କଠିନ ପରିଶ୍ରମ, ପରୋପକାରିତା ଆମ ମାନଙ୍କ ମନରେ ଏକ ସୁନେଲି ଚିହ୍ନ ଥାପି ଦେଇଯାଇଛି | ସମାଜ ଯେବେ ନାରୀ କୁ ଅବଳା ବୋଲି ମନେ କରୁଥାଏ ସେତେବେଳେ ନିଜର ନାରିତ୍ୱକୁ ଢାଲ ବନାଇ ସେ ଗୁରୁ ଦାୟିତ୍ବ ପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ତୁଲେଇଛନ୍ତି |ସେଥିପାଇଁ ସେ ଆଜିବି ଅବିସ୍ମରଣୀୟ |

ସାରଳା ଦେବୀ - ୧୮୦୪ ମସିହା ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ସାରଳା ଦେବୀ, ଅସହଯୋଗ ଆନ୍ଦୋଳନ ରେ ଭାଗ ନେଇଥିବା ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ମହିଳା ପାର୍ଥୀ ଥିଲେ | ଏବଂ ସେ ପ୍ରଥମ ମହିଳା ଓଡ଼ିଆ ଯିଏକି ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ର ପାର୍ଟି ଥିଲେ | ପୁଣି ସେ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ବିଧାନ ସଭା ପ୍ରାର୍ଥୀ ଥିଲେ | ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ହବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଙ୍କ ଠାରୁ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇ ଅନେକ ଅହିଂସା ମୂଳକ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ନିଜର ସକ୍ରିୟ ଯୋଗଦାନ ଦେଇଛନ୍ତି |

ଜୀବନୀ - ସାରଳା ଦେବୀ ୧୯୦୪ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ୨ ତାରିଖ ବାଲିକୁଦ ଠାରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ | ତାଙ୍କ ପିତା ଦେଵାନ୍ ବାସୁଦେବ କାନୁନଗୋ ଏବଂ ମାତା ପଦ୍ମାବତୀ ଦେବୀ ଏକ ଉଚ୍ଚ ଆୟକାରୀ ଜମିଦାର ହୋଇଥିବା ବେଳେ ସେ ତାଙ୍କ ବଡବାପା ଉପ ଜିଲ୍ଲାପାଳ ବାଳମୁକୁନ୍ଦ କାନୁନଗୋ ଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ପାଳିତ ଥିଲେ | ତାଙ୍କ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ବଙ୍କି ଅଞ୍ଚଳରେ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ସେ ଏକ ଘରୋଇ ଶିକ୍ଷା ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ବିଦ୍ୟା ଲାଭ କରୁଥିଲେ | ସେ ଓଡ଼ିଆ, ବଙ୍ଗଳା ଏବଂ ସଂସ୍କୃତ ରେ ଉଚ୍ଚ ଶିକ୍ଷିତ ଥିଲେ | ଏହା ବ୍ୟତୀତ ସେ କିଛିକାଂଶରେ ଇଂରାଜୀ ଶିକ୍ଷା ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ |

ବଙ୍କି ର ରାଣୀ ଶୁକ ଦେବୀ ଙ୍କ ସଂଘର୍ଷମୟ ଯିବନି ଦ୍ଵାରା ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇ ସାରଳା ଦେଶର ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ଦିଗରେ ପାଦ ବଢାଇଲେ ଏବଂ ଦେଶର ସ୍ଵାଧୀନତା ସକାଶେ ନିଜକୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରଣ ନେଲେ | ନିଜର ସମସ୍ତ ଧନ ସମ୍ପତ୍ତି, ନିଜ ଭାଗର ଭୂମି ସବୁ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ଉପଲକ୍ଷେ ଉତ୍ସର୍ଗ କରି ଦେଇଥିଲେ | ୧୯୧୭ ମସିହାରେ ଜଣେ ସୁନାମ ଧାରୀ ଓକିଲ ଭାଗିରଥି ମହାପାତ୍ରଙ୍କୁ ବିବାହ କରି ମାତ୍ର ୧୭ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର ଜଣେ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବରେ ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କଲେ | ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଶା ଗମନ ସମୟରେ ସେ ନିଜର ନିଜର ସକ୍ରିୟ ଯୋଗଦାନ ଦେଇଥିଲେ | ଏହା ଛଡ଼ା ସେ ଓଡ଼ିଶାରୁ ପ୍ରଥମ ମହିଳା ବିଧାନସଭା ସାଂସଦ ମଧ୍ୟ ହେଲେ |

ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ନିଜ ବହୁମୂଲ୍ୟ ଯୋଗଦାନ ଦେଇଥିଲେ |

ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ସେ ଜୱାହର ଲାଲ୍ ବେହେରୁ, ଦୁର୍ଗାବାଇ ଦେଶ୍ ମୂଖ୍, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ କ୍ରିପାଲାନି, କମଲାଦେବି ଚୋଟପାଧ୍ୟାୟ ଏବଂ ସରୋଜିନୀ ନାଇଡୁଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଅନୁପ୍ରାଣିତ ଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସହ ବିଭିନ୍ନ ସଂଗ୍ରାମରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ | ୧୯୪୩ ରୁ ୧୯୪୬ ମଧ୍ୟରେ ସେ କଟକ ସ୍ଥିତ ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜର ସେକ୍ରେଟାରୀ ଥିଲେ | ଏହା ଛଡ଼ା ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ରମା ଦେବୀ ଙ୍କ ସହ ମିଳିତ ଯୋଗଦାନ ଦ୍ଵାରା ଅନେକ ସଂଗ୍ରାମରେ ଭାଗ ନେଇ ଜେଲ୍ ମଧ୍ୟ ଯାଇଥିଲେ |

ଏକ ସଂଗ୍ରାମୀ ହବା ସହ ଏକ ଲେଖିକା ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରିଚିତ | କେବଳ ଲଢେଇ ନୁହେଁ ବରଂ ନିଜ ଲେଖନୀ ବଳରେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ସେ ଭାଗୀଦାର ହୋଇଥିଲେ | ପ୍ରାୟ ୩୦ ରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ ପୁସ୍ତକ ଏବଂ ଏବଂ ୩୦୦ ରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ ରଚନା ର ଲେଖିକା ଭାବରେ ସେ ପରିଚିତ | ତାଙ୍କ ଲିଖିତ ପୁସ୍ତକ ମଧ୍ୟରୁ

• ବିଶ୍ଵ ବିପ୍ଲାବିନି,୧୯୩୦

• ଉତ୍କଳ ନାରୀ ସମସ୍ୟା ,୧୯୩୪

• ନାରୀର ଦାବି, ୧୯୩୪

• ଭାରତୀୟ ମହିଳା ପ୍ରସଙ୍ଗ, ୧୯୩୫

• ରବୀନ୍ଦ୍ର ପୂଜା, ୧୯୩୫

• ବୀର ରମଣୀ, ୧୯୪୯

• ଦେବୀ ସାରଳା, ରାୟା ରାମାନନ୍ଦ (ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ)

• ନାରୀ ଜଗତ

ଏହିପରି ଅନେକ ଲେଖା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା |

ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଭାବରେ ସେ କେବଳ ନାରୀ ମାନଙ୍କୁ ନୁହେଁ ବରଂ ସମଗ୍ର ମଣିଷ ସମାଜକୁ ପ୍ରେରଣା ଦବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଆଗକୁ ବାଢ଼ିବା, ସଂଗ୍ରାମ କରିବା ତଥା ଅନ୍ୟାୟ ବିପକ୍ଷରେ ଲଢ଼ିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଛନ୍ତି ଜଣେ ଲେଖିକା ହିସାବରେ ଆମକୁ ତାଙ୍କଠାରୁ ଅନେକ ପ୍ରେରଣା ମିଳିବା ସହ ଲେଖନୀ ର ତାକତ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଅବଗତ ହୁଏ |

ସୁସ୍ମିତା ଜେନା

ବିଶାଖାପାଟଣା

Sarala devi'life and role in the National Movement

ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ସାରଳା ଦେବୀ