ଆଜି ବୈଶାଖ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ବରୁଥିନୀ ଏକାଦଶୀ । ‘ବରୁଥ’ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ସାଞ୍ଜୁ ବା କବଚ। ଯିଏ କବଚ ସଦୃଶ ପ୍ରାଣୀକୁ ସମସ୍ତ ସଙ୍କଟରୁ ରକ୍ଷା କରେ ସେ ‘ବରୁଥିନୀ’। ଏହିପରି ଭାବରେ ବୈଶାଖ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଏକାଦଶୀର ନାମ ‘ବରୁଥିନୀ ଏକାଦଶୀ’। ଅର୍ଥାତ୍ ଏହି ଏକାଦଶୀ ପ୍ରାଣୀକୁ ସମସ୍ତ ସଂକଟରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ। ପୁଣ୍ୟ ମାସ ବୈଶାଖ ଯୋଗୁଁ ଏହାର ମହତ୍ତ୍ୱ ଅଧିକ। ସାଧାରଣତଃ ପୁଣ୍ୟ ଅର୍ଜନ କରିବା ନିମିତ୍ତ ସାଧ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଦାନ କରାଯାଇଥାଏ। ଏହା ଫଳରେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ସ୍ଥାନ ମିଳିଥାଏ।

କିନ୍ତୁ ପୁରାଣର ବର୍ଣ୍ଣନା ଅନୁସାରେ ଏ ସମସ୍ତଠାରୁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ ବରୁଥିନୀ ଏକାଦଶୀ ପାଳନରେ ମିଳେ। ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ ନିମିତ୍ତ ଦଶମୀ ଦିନରୁ ଉପବାସ କରିବାକୁ ହୁଏ। ଏକାଦଶୀ ରାତ୍ରି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆହାର, ନିଦ୍ରା, ମୈଥୁନ ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ନିଶା ଓ ବିଳାସ ପରିହାର କରିବାକୁ ହୋଇଥାଏ। ଭକ୍ତି ସହକାରେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ପୂଜନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟକୁ ସମସ୍ତ ସଙ୍କଟରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିବା ସହିତ ମାନ୍ଧାତା ଓ ଧୁନ୍ଦୁମାର ଆଦିଙ୍କ ପରି ସ୍ୱର୍ଗଲୋକପ୍ରାପ୍ତି ହୋଇଥାଏ।

କଥିତ ଅଛି, ମହାଦାନୀ ମହାରାଜା ମାନ୍ଧାତା ଏକଦା ରାଜ୍ୟ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ନର୍ମଦା ତଟ ଦେଶରେ ଏକ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଭାଲୁ ଆସି ତାଙ୍କ ପାଦକୁ କାମୁଡ଼ି କ୍ଷତାକ୍ତ କରିବାକୁ ଲାଗିଲା। ମାନ୍ଧାତା ତପସ୍ୟା କରୁଥିବାରୁ ତାର ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ବଢ଼ିବାରୁ ସେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ ସେତେବେଳକୁ ମାନ୍ଧାତାଙ୍କର ପାଦ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ନଷ୍ଟ ହୋଇସାରିଥିଲା। ସେ ଦୁଃଖିତ ହେବାରୁ, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଇ କହିଲେ, “ଏହା ତୁମର ପୂର୍ବଜନ୍ମର କୌଣସି ପାପକାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ। ଏଥିରେ ବିଚଳିତ ନହୋଇ ତୁମେ ଏବେ ମଥୁରା ଯାଇ ବରୁଥିନୀ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ କର। ତୁମର ପାଦ ଠିକ୍ ହୋଇଯିବ ଏବଂ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ମିଳିବ।”

କେତେକ ପୁରାଣରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଉଲ୍ଲେଖ ମଧ୍ୟ ମିଳେ ଯେ ଦେବ ଦେବ ମହାଦେବ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମସ୍ତକ ଛେଦନ କରି ଯେଉଁ ପାପ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ, ବରୁଥିନୀ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ପାଳନ ଫଳରେ ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ।

ll ଏକାଦଶୀ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ll

ll ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉବାଚ ll

କହନ୍ତି ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର l ଶୁଣ ହେ ପ୍ରଭୁ ଦାମୋଦର ll

ବୈଶାଖ କୃଷ୍ଣ ଏକାଦଶୀ l କେଉଁ ନାମରେ ତାକୁ ଭାଷିll

ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତୁ ମହିମା l ହେ କୃଷ୍ଣ ମିନତି ଘେନିମା ll

ll ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉବାଚ ll

କୃଷ୍ଣ କହନ୍ତି ପଣ୍ଡୁ ସୁତ l ଶୁଣ କହିବା ଲୋକହିତ ll

ବୈଶାଖ କୃଷ୍ଣ ଏକାଦଶୀ l ନାମରେ ବରୁଥିନୀ ଭାଷି ll

ସୌଭାଗ୍ୟ ଦୁଇ ଲୋକେ କିଏl ସୌଖ୍ୟ ସର୍ବଦା ଉପୁଯାଏ ll

ସୌଭାଗ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ପାପହାନୀ l କରଇ ଏହି ବରୁଥିନୀ ll

ଦୁର୍ଭାଗା ଯେଉଁ ବ୍ରତ କରି l ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଏ ମନସରି ll

ସମସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କର l ଦାଢ୍ୟ ଏ ଭକ୍ତିର ମୁକ୍ତିର ll

ସମସ୍ତ ପାତକ ନାଶନ୍ତି l ଗର୍ଭବାସକୁ ନିକୃତନ୍ତି ll

ଏ ବରୁଥିନୀ ବ୍ରତ କରି l ମାନ୍ଧାତ ଗଲା ସ୍ୱର୍ଗ ପୁରୀ ll

ନିକୃତ୍ସ ଧୂନ୍ଦୂମାର ଆଦି l କେତେ କହିବା ନୃପ ଭେଦି ll

ଯେଉଁ ବ୍ରତକୁ କରି ଦକ୍ଷ l ବ୍ରରୁ କପାଳୁ ହେଲା ମୋକ୍ଷ ll

ଦଶ ସହସ୍ର ସମ୍ବତ୍ସର l ତପସ୍ୟା କରେ ଯେଉଁ ନର ll

ଏ ବରୁଥିନୀ ବ୍ରତ କରେ l ଦୁହିଁଙ୍କୁ ତୁଲ୍ୟ ଫଳ ମିଳେ ll

ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ବରୁଥିନୀ ବରି l ଦୁଇ ଲୋକରେ ବାଞ୍ଛା ପୂରି ll

ହେ ମହାରାଜା ବରୁଥିନୀ l ମହାପାତକ ବିନାଶିନୀ ll

ସେ ଦିଏ ଭକ୍ତି ମୁକ୍ତି ଦୁଇ l ପାପୀଙ୍କି ପବିତ୍ର କରଇ ll

ଅଶ୍ୱ ଦାନରୁ ଗଜ ଦାନ l ଅଧିକ ଜାଣ ହେ ରାଜନ ll

ତିଳ ଦାନରୁ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଦାନ l ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଦାନରୁ ଅନ୍ନ ଦାନ ll

କନ୍ୟା ନୁହଁଇ ସାଧାରଣ l ସେ କୁଳ ସ୍ଥିତିର କାରଣ ll

ତତ୍ସମ ଧେନୁ ଦାନ କହି l ଯେ ଯଜ୍ଞ ସାଧନ ହୁଅଇ ll

ଉକ୍ତ ଏ ହେଲେ ଯେତେ ଦାନ l ଏଥୁ ଅଧିକ ବିଦ୍ୟା ଦାନ ll

ଯେ ଜୀବ ଆତ୍ମା ଜ୍ଞାନ ହେତୁ l ଯେଣେ କୃତାର୍ଥ ହୋଏ ଜନ୍ତୁ ll

କରି ଏସବୁ ଦାନମାନ l ଅର୍ଜଇ ଯେଉଁ ଫଳ ଜନ ll

ସେ ଫଳ ବରୁଥିନୀ ବ୍ରତ l ଦିଅନ୍ତି ଜନଙ୍କୁ ନିୟତ ll

ଯେ କନ୍ୟା ବିକ୍ରି ବୃତ୍ତି କରେ l ସେ ପଡେ ଘୋର ନରକରେ ll

ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କନ୍ୟା ଧନ ଜାଣ l ପୁଣ୍ୟରେ କନ୍ୟା ଦାନ ଗଣ ll

କନ୍ୟାକୁ ଅଳଂକୃତ କରି l ଯେ ବିପ୍ର ପାତ୍ର ଅନୁସରି ll

ତା ପୁଣ୍ୟ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ହେଲେ l କହି ପାରିବ ନାହିଁ ଭଲେ ll

କନ୍ୟା ଦାନର ସମଫଳ l ପ୍ରାୟ ସେ ଜାଣେ ନରପାଳ ll

ଯେ କରେ ବରୁଥିନୀ ବ୍ରତ l ବୈଶାଖ ମାସରେ ବିଦିତ ll

ମାଂସ ମଧୁର ମଧୁଶାକ l ପଲାନ୍ନ କୋଦ୍ରବ୍ୟ ଚଣକ ll

ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୋଜନ କାଂସ୍ୟପାତ୍ର l ସ୍ତ୍ରୀ ସଙ୍ଗ ଯେବା ଅପବିତ୍ର ll

ଏ ଦଶ ଯତ୍ନେ ଦଶମୀରେ l ବୌଷ୍ଣବ ବ୍ରତ ଦୂର କରେ ll

ପୈଶୁନ ପରେ ଅପମାନ l ତୁମୁଳ ଯେ ଦନ୍ତଧାବନ ll

କ୍ରୀଡା ଯେ ନିଦ୍ରା ଦ୍ୟୁତ ହିଂସା l ସ୍ତ୍ରେୟ କାମାଦି ମିଥ୍ୟାଭାଷା ll

ଏକାଦଶୀରେ ଏ ଏଗାର l ବ୍ରତର ନୁହଇ ଆଚାର ll

ଯେ ପୁଣ୍ୟ ଭୋଜନ ମୈଥୁନ l ପିଷ୍ଟ ପ୍ରେକ୍ଷତି ମସୁମନ୍ନ ll

ଏମାନ ଦ୍ୱାଦଶରେ ଛାଡି l ବ୍ରତର ଫଳ ଯେବେ ଲୋଡି ll

ବିଧିରେ ବରୁଥିନୀ କର l ରାତ୍ରରେ ହୋଇ ଉଜାଗର ll

ଜାଗର ଦେବ ଯେଉଁ ବ୍ରତୀ l ପାଳଇ ମଧୂ ଧ୍ୱଂସିମୂର୍ତ୍ତି ll

ସେ ସର୍ବ ପାପୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ l ପରମଗତିକୁ ଲଭଇ ll

ତେଣୁ ଯତ୍ନରେ ବରୁଥିନୀ l କରିବ ପୁଣ୍ୟମାନ ଘେନି ll

ଯେବେ ଯମକୁ ଭୟ ଥିବ l ଏ ବରୁଥିନୀକି କରିବ ll

କରି ବା ନକରି ଏ ବ୍ରତ l ଶୁଣେ ବା ପଢେ ଯେ ଚରିତ ll

ସେ ଗୋ ସହସ୍ର ଫଳପାଇ l ସମସ୍ତ ପାପୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ll

ବ୍ରତର ପ୍ରଭାବ ଏମନ୍ତ l ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ହୋଇ ସ୍ଥିତ ll

ଇତି ଶ୍ରୀ ଭବିଷ୍ଯୋତ୍ତର ବୈଶାଖ କୃଷ୍ଣ ବରୁଥିନୀ ନାମୈକାଦଶୀ ମାହାତ୍ମ୍ୟେ ଏକାଦଶୋଽଧ୍ୟାୟ lll

ସର୍ବସମ୍ମତ ବୈଶାଖ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ବରୁଥିନୀ ଏକାଦଶୀ