ସେବାର ଅନ୍ୟ ନାମ ତ୍ୟାଗ, ଏହା ଏକ ମନୋବୃତ୍ତି । ପୁରାଣ ସାହିତ୍ୟକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କଲେ ଜଣାଯାଏ, ମହାଦେବ ହେଉଛନ୍ତି ଦେବତା ଶ୍ରେଷ୍ଠ । ତେଣୁ ସେ ମହାନ୍ ଦେବ, ମହାଦେବ , ଶିବଙ୍କର ନାମ ମହାଦେବ । ଶିବ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏକ ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ ଉପାଖ୍ୟାନ ହେଲା, ଯେତେବେଳେ ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ସମୁଦ୍ରରୁ ଅମୃତ ଲାଭ ଆଶାରେ ବାସୁକୀନାଗକୁ ଦଉଡ଼ି ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରି, ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ସେତେବେଳେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବହୁ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭ ବସ୍ତୁ ପାଇଁ ଦେବାସୁରଙ୍କ କନ୍ଦଳ ଲାଗିଲା l କିନ୍ତୁ ବାସୁକୀନାଗରୁ ଉଦ୍ଗୀରଣ ହୋଇଥିବା ବିଷ ପାଇଁ ସମସ୍ତେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ । ଏହା ଏକ ସମସ୍ୟା ରୂପେ ଦେବାସୁରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପଗତ ହେଲା l ସେତିକିବେଳେ ସମଗ୍ର ସୃଷ୍ଟିକୁ ହଳାହଳରୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ପାଇଁ ଆକଣ୍ଠ ବିଷପାନ କରି ନୀଳକଣ୍ଠ ହେଲେ ଶିବ । ଏହା ହିଁ ଥିଲା ଶିବଙ୍କର ସେବା ମନୋବୃତ୍ତି । ଆକଣ୍ଠ ବିଷପାନର ଭୟାବହ ପରିଣତି ସମ୍ପର୍କରେ ଜ୍ଞାତ ଥିଲେ ହେଁ ସମଗ୍ର ସୃଷ୍ଟିର ସୁରକ୍ଷା ନିମିତ୍ତ ସେ ଏହା କଲେ । ଏହା ହିଁ ତ୍ୟାଗ l ଏ ତ୍ଯାଗ ସମଗ୍ର ସୃଷ୍ଟିର ଏକ ମାଙ୍ଗଳିକ ସେବା । ସେଥିପାଇଁ ଶିବ ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ତ୍ରାଣକର୍ତ୍ତା ରୂପେ ପୂଜିତ । ଏହି ପ୍ରକାର ମନୋବୃତ୍ତିର ଅଧିକାରୀ ମଣିଷ ମାନବଶ୍ରେଷୁ ଓ ତା’ ଦ୍ବାରା ନିର୍ମିତ ପୃଥିବୀ ଧରାସ୍ୱର୍ଗ ।

ଆନନ୍ଦ ପୃଥିବୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମ୍ପଦ, ଏହାର କୌଣସି ବିକଳ୍ପ ନାହିଁ । ଏ ଆନନ୍ଦ କୌଣସି ବିଷୟଗତ ବସ୍ତୁରୁ ଲାଭ ହୁଏ ନାହିଁ । ଏହା ସେବା ଦ୍ୱାରା ଲବ୍ଧ ଏକ ସନାତନ ଉପଲବ୍ଧି । ଆନନ୍ଦ ଉପଲବ୍ଧି କରିହୁଏ , ହେଲେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଅସମ୍ଭବ, ଏହା ଅନୁଭବୀର ଅନୁଭବ । ସେବକ ମାତ୍ରେ ଏହା ଆସ୍ବାଦନ କରିପାରେ ଓ ପୁନଃପୁନଃ ସେଥିପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ହୁଏ । ଭଗବାନ ମଙ୍ଗଳମୟ ଶିବଙ୍କ ଏକାଦଶ ଅବତାର, ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର , ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେବକ ହନୁମାନନ୍ଦୁ ଯଦି ପଚାରନ୍ତି, ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ସେବା ଲବ୍ଧ ଲାଭ ବିଷୟକ ପ୍ରଶ୍ନ । ତେବେ ତା’ର ଏକ ମାତ୍ର ଉତ୍ତର ହେବ ପରମାନନ୍ଦ । ତେଣୁ ସେବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଲାଭର ଅପେକ୍ଷା ରଖେ ନାହିଁ l

ସେବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରତ । ମାତ୍ର ଏ ବ୍ରତରେ କୌଣସି ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତିର ଆକାଂକ୍ଷା ନ ଥାଏ l ଏହା କାମନା ରହିତ ବ୍ରତ ହେଲେ ହେଁ ପରମ ନିଷ୍ଠାର ସହ ଏହାକୁ ପାଳନ କରାଯାଏ । ନିଷ୍ଠାର ଅନ୍ୟ ନାମ ଶିବ । ସେବାର ପଥ ଦୁର୍ଗମ, ସେଠି କୌଣସି ବିଳାସବ୍ୟସନର ସ୍ଥାନ ନାହିଁ l ଅନୁରୂପ ଭାବେ ଶିବଲୋକ, ଶିବଙ୍କ ନିବାସ ସ୍ଥଳୀର ବର୍ଣ୍ଣନା ପୁରାଣ ପ୍ରସଙ୍ଗେରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ । ବାସନା ରହିତ ସେବା ତେଣୁ ଶିବଙ୍କ ପରି ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ତ୍ୟାଗପୂତ । ଶିବ ଏକାଧାରରେ ପଶୁପତି ନାଥ ଓ ବିଶ୍ଵନାଥ ଭାବେ ପୂଜିତ । କୀଟପତଙ୍ଗଠୁଁ ଆରମ୍ଭ କରି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ଵର ସେ ଅଧିପତି, ନିୟନ୍ତା ଓ ତ୍ରାଣକର୍ତ୍ତା । ତଥାପି ଦୁର୍ଲ୍ଲଭ ବସ୍ତୁର କାମନା ତାଙ୍କର ନାହିଁ । ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟବସ୍ତୁର ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ ଏହାର ସାକ୍ଷ୍ୟ । ଗୟସ, ଦୁଦୁରା, ଅରଖ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ପୁଷ୍କ । ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଓ ସର୍ପ ତାଙ୍କର ଅଳଙ୍କାର । ଶ୍ରାବଣାର ବାରିଧାରାରେ ଜଳକୁମ୍ଭ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ । ଏହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେବକର ମନୋବୃତ୍ତି l ସେ ପ୍ରତିଦାନର ଅପେକ୍ଷା ରଖନ୍ତି ନାହିଁ । କେବଳ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପାଦନରେ ସେ ବିଶ୍ଵାସୀ । ତେଣୁ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବାଦେବୀ ସତ୍ୟ, ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟମୟ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଥିଲେ ହେଁ “ସତ୍ୟ-ଶିବ-ସୁନ୍ଦର” ର ପରିକଳ୍ପନା ଦର୍ଶନରେ କରାଯାଇଛି ।

ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ମୁକ୍ତ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ, ସମ୍ବଲପୁର

ବିଭାଗୀୟ ମୁଖ୍ୟ (ଓଡ଼ିଆ)

କୁଲିତାପଡ଼ା,ମୋଦିପଡ଼ା

ସମ୍ବଲପୁର

ପିନ୍ କୋଡ଼-୭୬୮୦୦୨

ଯୋଗାଯୋଗ -୭୯୭୮୮୬୪୬୧୨

ସେବା-ସତ୍ୟ ଶିବ ସୁନ୍ଦର Seva - Satya Shiva Sundara

ଡ.ସଙ୍ଗୀତା ନାଏକ ପୁରୋହିତ Dr Sangita Naik Purohit