ଦେଶର ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଯୋଗ ଦେଇ କେତେ ନେତା, କେତେ କର୍ମୀ ଜେଲ ଗଲେ, ଜରିମାନା ଦେଲେ, ଗୁଳିମାଡ଼ ଖାଇଲେ ଆଉ ଫାଶିଖୁଣ୍ଟରେ ବି ଝୁଲିଲେ । ସେମାନେ ହସି ହସି ମାଟି ମାଆ ପାଇଁ ନିଜକୁ ବଳି ଦେଲେ ।

ସେମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଆମରି ମାଟିର ଅମର ଶହୀଦ । ସେମାନେ ଆମର ଚିରସ୍ମରଣୀୟ ଆଉ ଚିର ବନ୍ଦନୀୟ । ସେମାନଙ୍କର ଜୀବନ ଓ କାର୍ଯ୍ଯ ସବୁଦିନ ପାଇଁ ଆମଙ୍କୁ ନୂଆ ସାହସ ଓ ନୂଆ ପ୍ରେରଣା ଯୋଗାଇବ ।

ଆମ ଦେଶର କୋଟି କୋଟି ନାଗରିକ ତଥା ନବ ସାକ୍ଷରମାନଙ୍କ ମନଲାଖି ସରଳ ତରଳ ଭାଷା ଓ ଭଙ୍ଗୀରେ ସେହି ଶହୀଦମାଙ୍କ ଅଭୁଲା ଜୀବନ-କଥା ରୂପ ଦେବା ପାଇଁ ମୁଁ ଉଦ୍ଯମ କରି ଆସୁଅଛି ---

ସହୀଦ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକ ୨୨ ନଭେମ୍ବର ୧୮୯୯ ମସିହାରେ କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାର ତେନ୍ତୁଲିଗୁମ୍ମା ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୨୯ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୪୩ ମସିହାରେ ତାଙ୍କର ତିରୋଧାନ ଘଟିଥିଲା ।

ପିତା ପଦଲାମ ନାୟକ ଓ ମାତା ସମାରି ନାୟକ ଥିଲେ । ସହୀଦ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକ ଥିଲେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସନ୍ତାନ, ବଡଭାଇ ସନିଆ ନାୟକ ଓ ସାନଭାଇ ଧନ ନାୟକ । ତାଙ୍କ ପିତା ପଦଲାମ ନାୟକ ନାୟକ ଜାତିରେ ବୀର ଭୁମିୟା ଓ ଚାଷ ଥିଲା ସେମାନଙ୍କ ଜୀବିକା । ସମୟ କ୍ରମେ ପ୍ରଜାଙ୍କ ସେବା ମନ ଭାବନା ଦେଖି ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ମନୋନୟନ ଅନୁଯାୟୀ ତାଙ୍କୁ କୋରାପୁଟ ରାଜା ତୃତୀୟ ବିକ୍ରମଦେବ (ରାଜଗାଦୀ ୧୮୮୯ରୁ ୧୯୨୦) ମୁସ୍ତାଦାର ବା ନାୟକ ପଦରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ । ଦାୟିତ୍ୱ ଥିଲା ତେନ୍ତୁଲିଗୁମା, ସାନଗୁମ୍ମା, ବେଜୁଣୀଗୁଡା, ଲେକିଗୁଡା, ଅଅଁଳାଗୁଡାର ଖଜଣା ଆଦାୟ କରିବା ।

ସେ ଥିଲେ ଓଡ଼ିଶାର ଜଣେ ଅଗ୍ରଣି ଆଦିବାସୀ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ । ତେନ୍ତୁଲିଗୁମ୍ମା ଆଦିବାସୀଙ୍କ ଇଲାକା ହୋଇଥିବାରୁ ଆଦିବାସୀ ପାଇଁ ସେ ମାଲକାନାଗିରି ଅବା ଅବିଭକ୍ତ କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାର ଗାନ୍ଧି ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ । ସେ ରହୁଥିବା ନିକଟରେ କୌଣସି ବିଦ୍ୟାଳୟ ନ ଥିବାରୁ କୋଲାବ ନଦୀ କୁଳର ବାଲିପଠାକୁ ସିଲଟ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରି ପିତା ପଦଲାମ ନାୟକଙ୍କଠାରୁ ଅକ୍ଷର ଶିକ୍ଷା କରିଥିଲେ ସହୀଦ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକ । ତେନ୍ତୁଲିଗୁମ୍ମାର ଲୋକମାନେ ଓଡ଼ିଆ, ଦେଶିଆ, ପରଜା, ଗାଦବା ଭାଷା ମିଶାମିଶି ଭାଷା କହୁଥିଲେ । ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକ ଉଭୟ ଓଡ଼ିଆ, ଦେଶିଆ ଓ ପରଜା ଭାଷା କହିପାରୁଥିଲେ ।

ସଂଗ୍ରାମୀ ଜୀବନରେ

ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକ କୋରାପୁଟରେ ଖଦୀ ଓ ଅହିଂସାର ପ୍ରଚାର ଓ ପ୍ରସାରରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ପଶୁବଳିକୁ ବିରୋଧ କରିବା ସହ ନିଜର ତିଶାରି ବୃତ୍ତିରେ ଆଉ ପଶୁବଳି ଦେଇନଥିଲେ । ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଗାଁକୁ ଗାଁ ବୁଲି ଲୋକଙ୍କୁ ନିର୍ଭିକ ହେବା ସହ ସରକାରଙ୍କୁ ଟିକସ ନ ଦେବା ଅହିଂସା ମାର୍ଗରେ ପରିଚାଳିତ ହେବା ମଦ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ସହ ଏକ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଜୀବନ ଧାରଣ ନିମନ୍ତେ ବାର୍ତ୍ତା ପ୍ରଚାର କରୁଥିଲେ

ଗିରଫ ମାମଲା

ଆନ୍ଦୋଳନ ଭିତରେ ନିଜ ଲୋକଙ୍କ ଚୁଗୁଲୀ ହେତୁ ୧୯୪୨ ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨ ତାରିଖରେ ତେନ୍ତୁଲିଗୁମାରୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ରଘୁନାଥ, ସନଗୁମ୍ମାରୁ ବନସିଂ ପୁଜାରୀଙ୍କୁ ଗୋରା ସରକାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ଗିରଫ କରାଯାଇଥିଲା । ସେତେବେଳେର କୋରାପୁଟର ଅତିରିକ୍ତ ସେସନ୍ସ ଜଜ ଭି.ରାମନାଥଙ୍କ କୋର୍ଟରେ ବିଚାର କରାଯାଇ ଜି.ରାମୟାର ହତ୍ୟା ଅଭିଯୋଗରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଦଣ୍ଡାଦେଶ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଫାଶୀଦଣ୍ଡ ଦିଆଯାଇଥିଲା

ପରିଶେଷରେ

ମାଥିଲି ଗୁଳିକାଣ୍ଡର ବିଚାର ପରେ ତାଙ୍କୁ କୋରାପୁଟ ଜେଲରୁ ବ୍ରହ୍ମପୁର ଜେଲକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ କରାଯାଇଥିଲା । ସେଠାରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ସ୍ୱାଧିନତା ସଂଗ୍ରାମୀଙ୍କ ପ୍ରଚେଷ୍ଟାରେ ସହୀଦ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକଙ୍କୁ ନିର୍ଦୋଷରେ ଖଲାସ ଦାବିରେ ପାଟନା ହାଇକୋର୍ଟରେ ଅପିଲ କରାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଖାରଜ ହେଇଯାଇଥିଲା । ୧୯୪୩ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୯ ତାରିଖରେ ତାଙ୍କୁ ପୂର୍ବାହ୍ନ ୬ଟାରେ ଫାଶୀ ଦିଆଯାଇଥିଲା ଏବଂ ମରଶରୀରକୁ ପରିବାର ଲୋକଙ୍କୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରାଯାଇଥିଲା ।

"ବଳିଦାନ ତୁମ ଅତୁଳନୀୟ

ହେ ବୀର ସଂଗ୍ରାମୀ ତୁମକୁ

ଚିର ବନ୍ଦନୀୟ "

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

ଶହୀଦ ବୀର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକ

ଶହୀଦ ବୀର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକ