ଏକ ସୁସଂହତିତ ଓ ସଭ୍ୟ ସମାଜର ଭିତ୍ତି ପ୍ରସ୍ତର ହେଉଛି ଶିକ୍ଷା । ଆଉ ଏହି ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାର ପ୍ରାଣ ସ୍ୱରୂପ ହେଉଛନ୍ତି ଶିକ୍ଷକ । ଶିକ୍ଷାହିଁ ସମାଜକୁ ଗତି ଦିଏ, ଦିଶାଦେଖାଏ, ଆଉ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଜ୍ଞାନ, ପରିଶ୍ରମ ଓ ତ୍ୟାଗରେ ଗଠିତ ହୁଏ ଏହି ଭିତ୍ତି । ତେଣୁ "ଶିକ୍ଷା ଭିତ୍ତିରେ ସମାଜ, ଶିକ୍ଷକ ଭିତରେ ଜୀବନ" ଏହି ଉକ୍ତିରେ ଗୁରୁଙ୍କ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ଦାୟିତ୍ୱ ଉଭୟର ଗାମ୍ଭୀର୍ଯ୍ୟ ନିହିତ । ମାତ୍ର ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ବେତନ ବୃଦ୍ଧିର ନିୟମିତ ଆନ୍ଦୋଳନ ଓ ତାହାର ସହିତ ଶିକ୍ଷାର ଗୁଣବତ୍ତାର ସମ୍ପର୍କ ନେଇ ସମାଜରେ ଏକ ଗମ୍ଭୀର ବିଚାରଧାରା ଚାଲିଛି । ଶିକ୍ଷା ଓ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପ୍ରତି ଥିବା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କର ମୌଳିକ ଦୃଷ୍ଟିଭଙ୍ଗୀକୁ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ ପୁନର୍ବିଚାର କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରୁଛି ।

ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ବେତନ ବୃଦ୍ଧିର ଦାବି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅଯୁକ୍ତିକ ନୁହେଁ । ଏକ ସତ୍ୟ ମତ ହେଲା ଯେ, ଶିକ୍ଷକ ତାଙ୍କର ଧୈର୍ଯ୍ୟର ସୀମା ଅତିକ୍ରମ ହୋଇଗଲେ ତବେ ରାସ୍ତାରେ ଓହ୍ଲାନ୍ତି । ଦେଶର ଭବିଷ୍ୟତ ଗଠନର ମୂଳ ଦାୟିତ୍ୱ ଯାହାଙ୍କ କାନ୍ଧରେ, ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଜୀବନଯାପନର ମାନଦଣ୍ଡ ଓ ସୁରକ୍ଷା ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିବା ଏକ ଦୁଃଖଦ ପ୍ରସଙ୍ଗ । ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଚାକିରି କେବଳ ଏକ ରୋଜଗାର ନୁହେଁ; ଏହା ଏକ ତପସ୍ୟା, ଏକ ସାମାଜିକ ଦାୟିତ୍ୱ । ମାତ୍ର ଏହି ତପସ୍ୟା କରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତ ପାରିବାରିକ ଦାୟିତ୍ୱ ଓ ସାମାଜିକ ପ୍ରତ୍ୟାଶାର ସାମ୍ନା କରିବାକୁ ପଡ଼େ । ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି, ଜୀବନଯାପନ ଖର୍ଚ୍ଚ ବୃଦ୍ଧି ଓ ସାମାଜିକ ମର୍ଯ୍ୟାଦାର ସହିତ ଖାପ ଖୁଆଇବା ପାଇଁ ଯୁଗୋପଯୁକ୍ତ ବେତନ ଏକ ଆବଶ୍ୟକତା ।

ବିଗତ କିଛି ବର୍ଷରେ ସରକାର ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ବେତନ ହାରରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ବୃଦ୍ଧି କରିଛନ୍ତି, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ଅନେକ ଶିକ୍ଷକ ବର୍ତ୍ତମାନ ମାନ୍ୟତାପୂର୍ଣ୍ଣ ବେତନ ପାଉଛନ୍ତି, ଯାହା ସାଧାରଣ ଜୀବନଯାପନ ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ବୋଲି ସମାଜର ଏକ ବୃହତ ବର୍ଗ ମଧ୍ୟ ମାନୁଛନ୍ତି । ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ନିୟମିତ ଅନ୍ତରାଳରେ ବେତନ ବୃଦ୍ଧି ଆନ୍ଦୋଳନ ଜାରି ରହିବାରୁ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅସନ୍ତୋଷ ଓ ଅବିଶ୍ୱାସର ଭାବ ଜନ୍ମ ନେଇଛି ।

ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପ୍ରତି ଥିବା ସମ୍ମାନ ଓ କୃତଜ୍ଞତା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଅନେକ ସମାଜିକ ବର୍ଗ ଆଜି ଏକ ଗୁରୁତର ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛନ୍ତି: ବେତନ ବୃଦ୍ଧିର ଏତେ ଆନ୍ଦୋଳନ ପରେ ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟମାନଙ୍କରେ ଶିକ୍ଷାର ଗୁଣବତ୍ତାରେ ସେତିକି ଦୃଶ୍ୟମାନ ଉନ୍ନତି କାହିଁକି ଦେଖାଯାଉନାହିଁ? ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଓ ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେବା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କର ନୈତିକ ଦାୟିତ୍ୱ । ମାତ୍ର ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଅଭିଯୋଗ ଶୁଣାଯାଏ ଯେ, ଉପଯୁକ୍ତ ବେତନ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଶିକ୍ଷକ ଶ୍ରେଣୀକକ୍ଷରେ ପାଠଦାନ ପ୍ରତି ଆବଶ୍ୟକ ନିଷ୍ଠା ଓ ନିୟମତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁନାହାଁନ୍ତି ।

ଯେତେବେଳେ ଶିକ୍ଷକମାନେ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ତାଙ୍କର ଆର୍ଥିକ ଦାବି ନେଇ ଧର୍ମଘଟ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ପିଲାମାନଙ୍କର ମୂଲ୍ୟବାନ ସମୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ । ବିଶେଷ କରି ସରକାରୀ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଗରିବ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ସବୁଠାରୁ ବେଶୀ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଅନ୍ତି । ଯଦି ବେତନ ବା ସୁବିଧା ସୁଯୋଗ ଦେବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଶିକ୍ଷାର ଫଳାଫଳ ଶୂନ୍ୟ ରହେ, ତାହେଲେ ଏହା ଏକ ପ୍ରକାର ସାମାଜିକ ଅନ୍ୟାୟ । ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ମୂଳ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ପିଲାର ଭବିଷ୍ୟତ ଗଠନ କରିବା । ସେହି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନରେ ଯଦି ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ତାହେଲେ ସମସ୍ତ ଦାବି ଦାୟିତ୍ୱ ଆଗରେ ମ୍ଳାନ ପଡ଼ିଯାଏ ।

ଏହି ଜଟିଳ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଏକ ସନ୍ତୁଳିତ ଓ ବାସ୍ତବଧର୍ମୀ ଦୃଷ୍ଟିଭଙ୍ଗୀ ଆବଶ୍ୟକ । ଏହା କେବଳ ସରକାର କିମ୍ବା କେବଳ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ନୁହେଁ; ଏହା ଏକ ସାମଗ୍ରିକ ସାମାଜିକ ଦାୟିତ୍ୱ ।

· ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପ୍ରତି ଆହ୍ୱାନ: ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ମନେ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ ଯେ, ସେମାନେ ଯେଉଁ ବେତନ ପାଉଛନ୍ତି, ତାହା ଜନସାଧାରଣଙ୍କ କଷ୍ଟାର୍ଜିତ ଟଙ୍କା । ତେଣୁ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରି, ଉତ୍ତମ ମଣିଷ ଗଠନ କରିବା ହିଁ ଏହି ଅର୍ଥର ସାର୍ଥକ୍ୟ । ଏକ ସୁନ୍ଦର ସଭ୍ୟ ସମାଜ ଗଠନର ମୂଳଦୁଆ ହେଉଛି ଶ୍ରେଣୀକକ୍ଷ । ବେତନ ବୃଦ୍ଧି ଆନ୍ଦୋଳନ ପରି ଜରୁରୀ ହୋଇପଡ଼ିଲେ, ତାହା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ଶିକ୍ଷାକୁ ଯେପରି କେତେବେଳେ ବି ବାଧାଗ୍ରସ୍ତ ନକରେ, ସେଥିପାଇଁ ବିକଳ୍ପ ଉପାୟ ଖୋଜିବା ଦରକାର । ଶିକ୍ଷା କେବଳ ଏକ ବୃତ୍ତି ନୁହେଁ, ଏହା ଏକ ମହାନ ସେବା । ଯେତେବେଳେ ଏହି ସେବାରେ ଆର୍ଥିକ ଦିଗଟି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଉପରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ କରେ, ସେତେବେଳେ ସମାଜରେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପ୍ରତି ଥିବା ବିଶ୍ୱାସ ଡଗମଗାଇ ଉଠେ ।

· ସରକାରଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ: ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ମଧ୍ୟ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ ଦାବିସବୁ ଆନ୍ଦୋଳନ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଆଲୋଚନା ଓ ଉଚିତ କାର୍ଯ୍ୟସୂଚୀ ମାଧ୍ୟମରେ ସମାଧାନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ । ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାବଳୀର ନିୟମିତ ମୂଲ୍ୟୟନ, ଉନ୍ନତ ଶିକ୍ଷଣ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ସୁବିଧା, କାର୍ଯ୍ୟାବସ୍ଥାର ଉନ୍ନତି ଓ ଯୋଗ୍ୟତାନୁସାରେ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଆଦି ଦିଗଗୁଡ଼ିକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ । ଶିକ୍ଷକମାନେ ଯଥା ସ୍ୱସ୍ଥ ଓ ଉତ୍ସାହିତ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରନ୍ତି, ସେଥିପାଇଁ ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି କରିବା ସରକାରଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ।

· ପିତାମାତା ଓ ସମାଜର ଭୂମିକା: ପିତାମାତା ଓ ସମାଜର ଭୂମିକା ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ସହିତ ସେମାନଙ୍କ ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ ଆବଶ୍ୟକତା ପ୍ରତି ସହାନୁଭୂତିଶୀଳ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ । ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସକ୍ରିୟ ଭାବରେ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରି ଶିକ୍ଷାର ଗୁଣବତ୍ତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବାରେ ସହଯୋଗ କରିପାରନ୍ତି ।

ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ବେତନ ବୃଦ୍ଧି ଓ ଶିକ୍ଷାର ଗୁଣବତ୍ତା ପରସ୍ପର ପୂରକ ହେବା ଉଚିତ । ବେତନ ହେଉଛି ଏକ ସାଧନ, ଲକ୍ଷ୍ୟ ନୁହେଁ । ଚରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭବିଷ୍ୟତ ଗଠନ ପାଇଁ ମୂଲ୍ୟବାନ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିବା । ଯେତେବେଳେ ଶିକ୍ଷକମାନେ ଅନାବଶ୍ୟକ ଆନ୍ଦୋଳନ ପରିବର୍ତ୍ତେ ସେମାନଙ୍କର ଜ୍ଞାନ, ନିଷ୍ଠା ଓ ନୈପୁଣ୍ୟଦ୍ୱାରା ସମାଜରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବେ, ସେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଭାବରେ ବଢ଼ିବ । ଗୁରୁଙ୍କ ସ୍ଥାନ ସବୁଦିନେ ଲାଭ ନିମନ୍ତେ ନୁହେଁ, ତ୍ୟାଗ ଓ ସେବା ନିମନ୍ତେ ପୂଜିତ । ତେଣୁ ଆର୍ଥିକ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ସହ ନୈତିକ ଦାୟିତ୍ୱର ସମନ୍ୱୟ ଏକ ସୁସ୍ଥ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ସମୃଦ୍ଧ ରାଷ୍ଟ୍ର ଗଠନରେ ସହାୟକ ହୋଇପାରିବ ।

ଆଜିର ପିଲାମାନେ ଆସନ୍ତାକାଲିର ରାଷ୍ଟ୍ର ନିର୍ମାତା । ବିଭିନ୍ନ ଆନ୍ଦୋଳନ ଯୋଗୁଁ ଯଦି ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ଦୁର୍ବଳ ହୁଏ, ତାହେଲେ ଏହା ସମଗ୍ର ରାଷ୍ଟ୍ର ପାଇଁ କ୍ଷତିକର । ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଯେ ଶିକ୍ଷକ ଓ ସରକାର ଉଭୟେ ସେମାନଙ୍କର ଦାୟିତ୍ୱ ବୁଝିବେ ଓ ପିଲାମାନଙ୍କ ଶିକ୍ଷାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେବେ । ଆମେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ଯେତିକି ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ, ଶିକ୍ଷକମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ସମ୍ମାନକୁ ସେମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟଦ୍ୱାରା ଦୃଢ଼ କରିବା ଉଚିତ । ଆନ୍ଦୋଳନ ବା ଚିନ୍ତାଦ୍ୱାରା ଦାବି ସିଦ୍ଧ ହୋଇପାରେ, ମାତ୍ର ପିଲାମାନଙ୍କ ମନରେ ଶିକ୍ଷକର "ଗୁରୁ" ପ୍ରତି ଛବିକୁ ସଜୀବ ରଖିବାକୁ ହେଲେ ପାଠଦାନକୁ କେବେହେଲେ ଅବହେଳା କରାଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ ।

ଯେଉଁଠାରେ ଶିକ୍ଷକ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ପିଲାମାନେ ଜ୍ଞାନୀ, ସେହିଠାରେ ହିଁ ପ୍ରକୃତ ଉନ୍ନତି ସମ୍ଭବ । ତେଣୁ ଏହି ତିନି ପକ୍ଷ - ଶିକ୍ଷକ, ପିତାମାତା ଓ ସରକାରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯଦି ଏକ ସୁସଙ୍ଗତ ପାରସ୍ପରିକ ସହଯୋଗ ଗଠିତ ହୁଏ, ତାହେଲେ ହିଁ ଏହି ସମସ୍ୟାର ସ୍ଥାୟୀ ସମାଧାନ ମିଳିପାରିବ । ଶିକ୍ଷା ହେଉଛି ଏକ ବଡ଼ ବଗିଚା, ଶିକ୍ଷକ ହେଉଛନ୍ତି ମାଳୀ, ଆଉ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ସେଇ ବଗିଚାର କୋମଳ ଚାରା । ମାଳୀ ଯଦି ସୁଖୀ ଓ ସମ୍ମାନିତ ନ ହୁଏ, ତେବେ ସେ କିପରି ବଗିଚାକୁ ସୁନ୍ଦର କରିବେ? ଆଉ ବଗିଚା ଯଦି ସୁନ୍ଦର ନ ହୁଏ, ତେବେ ସମାଜର ଭବିଷ୍ୟତ କିପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେବ? ଏହି ପରସ୍ପର ନିର୍ଭରଶୀଳତାର ମଧ୍ୟରେ ହିଁ ନିହିତ ରହିଛି ଆମ ସମାଜର ଉନ୍ନତିର ରହସ୍ୟ ।

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

" ଶିକ୍ଷା ଭିତ୍ତିରେ ସମାଜ, ଶିକ୍ଷକ ଭିତରେ ଜୀବନ"

" ଶିକ୍ଷା ଭିତ୍ତିରେ ସମାଜ, ଶିକ୍ଷକ ଭିତରେ ଜୀବନ"