ବିଦ୍ୟା ହେଉଛି ଜାତିର ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଓ ମେରୁଦଣ୍ଡ । ଦେଶଜାତିର ପ୍ରଗତି ଶିକ୍ଷା ଉପରେ ହିଁ ଆଧାରିତ। ବ୍ୟକ୍ତି, ପରିବାର, ଜାତି ଓ ରାଷ୍ଟ୍ର ଯଦି ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବରେ ଶିକ୍ଷିତ ନ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ରାଷ୍ଟ୍ରର ପ୍ରଗତି ଓ ବିକାଶ ଅସମ୍ଭବ । ଆରଣ୍ୟକ ମନୁଷ୍ୟ ଏଇ ବିଦ୍ୟା ବା ଜ୍ଞାନର ବିକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ସଭ୍ୟ ଶିକ୍ଷିତ ହୋଇପାରିଛି । ସଭ୍ୟତା, ସଂସ୍କୃତି, କଳା, ବିଜ୍ଞାନ, ଦର୍ଶନ, ସ୍ଥାପତ୍ୟ, ସାହିତ୍ୟ ପ୍ରଭୃତି ଯାବତୀୟ ସୃଜନଶୀଳ ପ୍ରେରଣା ଅନ୍ତରାଳରେ ରହିଛି ଏହି ବିଦ୍ୟା । ସେଥିପାଇଁ କୁହାଯାଇଛି-‘ସା ବିଦା ଯା ବିମୁକ୍ତୟେ ।’ ବିଦ୍ୟା ଅନ୍ତଃଚେତନାରୁ ତମସା ଦୂର କରି ଆଲୋକିତ କରିଥାଏ । ପ୍ରଜ୍ଞାଦ୍ୟୁତିରେ ଉଦ୍ଭାସିତ ବ୍ୟକ୍ତି ସମାଜକୁ ଓ ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ଦିଗ୍‌ଦର୍ଶନ ଦେଇଥାନ୍ତି । ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ବିକାଶ ପଥରେ ବାହିତ କରିନିଅନ୍ତି ।
ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଶିକ୍ଷାବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ନୈତିକ ଶିକ୍ଷାର ମୂଲ୍ୟବୋଧ ମନୁଷ୍ୟର ମାନସିକ, ଭୌତିକ ଏବଂ ଚେତାନାତ୍ମକ ବିକାଶପାଇଁ ଶିକ୍ଷା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ । ଶିକ୍ଷା ଏକ ଏପରି ସାଧନ ଅଟେ ଯାହା ମନୁଷ୍ୟକୁ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କରି ଗଢ଼ି ତୋଳିଥାଏ । ଶିକ୍ଷା ରହିତ ମନୁଷ୍ୟ ପଶୁସହିତ ସମାନ ହୋଇଥାଏ । ଶିକ୍ଷା ମନୁଷ୍ୟକୁ ଏକ ସାମାଜିକ ପ୍ରାଣୀଭାବେ ଗଢ଼ିତୋଳିବା ସହିତ ତା’ର ସର୍ବାଙ୍ଗୀନ ଉନ୍ନତି ସାଧନ କରିଥାଏ ।
ଶିକ୍ଷା ମନୁଷ୍ୟକୁ ମାନବିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ତାକୁ ସବୁ ପରିସ୍ଥିତି ଏବଂ ପରିବେଶରେ ଖାପଖୁଆଇ ଚାଲିବା ଶିଖେଇଥାଏ ।
ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସମାଜରେ ଶିକ୍ଷାକ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ବ୍ୟାପକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପରିଲକ୍ଷିତ ହେଉଥିବାର ଦେଖାଯାଉଛି। ଗତ ଦୁଇଦଶନ୍ଧି ଧରି ଶିକ୍ଷାକ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଜ୍ଞାନର ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହେବା ସହ ବୈଷୟିକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଛି । ମନୁଷ୍ୟ ପୁସ୍ତକମନସ୍କ ନହୋଇ କମ୍ପୁଟରମନସ୍କ ହୋଇଛି ।
ଗୋଟିଏ ପଟରେ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ମାନଙ୍କରେ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ମାଧ୍ୟମରେ ଶିକ୍ଷାବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରାଯାଇଛି । ଶିକ୍ଷା ସୁଦୂରପ୍ରସାରି ହୋଇପାରିଛି କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟପଟେ ଛାତ୍ର ବିଶୃଙ୍ଖଳା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି । ଅନୁଶାସନ ରହିତ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ କୁସଙ୍ଗର ବ୍ରତୀ ହେଉଛନ୍ତି । ଏହାର କାରଣ ଅନେକାଂଶରେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ । ଏହାର ଏକ କାରଣ ହେଉଛି ନୈତିକ ଶିକ୍ଷାର ଅଭାବ । ଆଜି ଆମ ଶିକ୍ଷାବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ନୂତନ ବୈଜ୍ଞାନିକ ସମ୍ମତ ତଥ୍ୟ ରଖାଯାଉଛି ସତ ହେଲେ ଠିକ୍ ଅନ୍ୟପଟରେ ପାଠ୍ୟଖସଡ଼ାର ନୈତିକଶିକ୍ଷା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବିଷୟ ଏବଂ କାର୍ଯପ୍ରଣାଳୀ କିଛିକାଂଶରେ କମ ହୋଇଥିବାର ମଧ୍ୟ ପରିଲିଖିତ ହେଉଛି । ତେବେ ଏଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଆସେ ନୈତିକ ଶିକ୍ଷା କଣ ? ଏବଂ ଶିକ୍ଷାକ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହାର ଆବଶ୍ୟକତା କଣ ?

ପାଠକେ ଶିକ୍ଷା ବାସ୍ତବରେ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର । ଗୋଟିଏ ବୈଷୟିକ ଶିକ୍ଷା ଅନ୍ୟଟି ନୈତିକ ଶିକ୍ଷା । ବୈଷୟିକ ଶିକ୍ଷା ବିଷୟଭିତ୍ତିକ ଶିକ୍ଷାକୁ ବୁଝାଏ ଯାହା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ବିଷୟ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସବିଶେଷ ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ, ତାଙ୍କୁ ସ୍ବାବଲମ୍ବୀ କରାଏ କିନ୍ତୁ ନୈତିକ ଶିକ୍ଷା କହିଲେ ଆମେ ନୀତିଗତ ଓ ଆଦର୍ଶଭିତ୍ତିକ ଶିକ୍ଷାକୁ ବୁଝାଏ ଯାହା ମନୁଷ୍ୟକୁ ନୀତି, ଆଦର୍ଶବାଦ, ସ୍ବାଭିମାନ ଶିଖାଏ, ତାଙ୍କୁ ସମାୟାନୁବର୍ତୀ କରେ, ବାସ୍ତବ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସମ୍ପର୍କରେ ଅବଗତ କରାଏ ।

କିନ୍ତୁ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଶିକ୍ଷାବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ନୈତିକ ଶିକ୍ଷାକୁ ସେତେଟା ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଉ ନାହିଁ । ପାଠ୍ୟଖସଡ଼ାରେ ଅତି ସ୍ବଳ୍ପ ନୈତିକ ଶିକ୍ଷାଭିତ୍ତିକ ବିଷୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି ଏବଂ ଅତ୍ୟଧିକ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟଭାର ହେଉ ବା ମାନସିକତାର ଅଭାବରୁ ହେଉ ଶିକ୍ଷକ ଓ ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଥିପ୍ରତି ସେତେଟା ଦୃଷ୍ଟି ଦେଉନାହାନ୍ତି ।
ଯାହାଫଳରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ସ୍ବାବଲମ୍ବୀ ହେଇପାରୁଛନ୍ତି ସତ ହେଲେ ସଂସ୍କାର ରହିତ, ନୀତି ଆଦର୍ଶବିହୀନ ହୋଇପଡୁଛନ୍ତି । ଯାହାଫଳରେ ଶିକ୍ଷାର ପ୍ରକୃତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଫଳବତି ହୋଇ ପାରୁନାହିଁ ।

ତେଣୁ ସାମ୍ପ୍ରତିକ କଳୁଷିତ ସମାଜରେ ଏବଂ ଯନ୍ତ୍ରଚାଳିତ ଶିକ୍ଷାବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ସଂସ୍କାରିତ ଏବଂ ସାମଜିକ ପରାୟଣ କରିବାପାଇଁ ବୈଷୟିକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ସହିତ ନୈତିକଶିକ୍ଷାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱଦେବା ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇପଡିଛି ।
ଦିନ ଥିଲା ଗୁରୁକୁଳୁ ଯାଇ ଛାତ୍ରମାନେ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରୁଥିଲେ । ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ ପାଇଁ ଶାରୀରିକ, ମାନସିକ, ନୈତିକ ଶିକ୍ଷାକୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦିଆଯାଉଥିଲା । ପ୍ରାଚୀନକାଳରୁ ବିଦ୍ୟା ଆହରଣ କରିବା ଥିଲା ଜୀବନର ମହାନ ଲକ୍ଷ୍ୟ । ଆଦର୍ଶ ଜୀବନ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାଧନ। ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀମାନେ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ ପରେ ଗୁରୁକୁଳରୁ ସମାଜକୁ ଫେରୁଥିଲେ । ରାଜ୍ୟକୁ ସୁଶାସନ ଦେଇ ପାରୁଥିଲେ । ସମାଜକୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଦିଗ୍‌ଦର୍ଶନ ଦେଇ ପାରୁଥିଲେ । ଉଚ୍ଚ ଚିନ୍ତାଧାରା, ମାନବିକତା, ମୂଲ୍ୟବୋଧ ପ୍ରଗତି ଓ ବିକାଶ ସମ୍ଭବ ହେଉଥିଲା । ଯେଉଁଠି ଏହାର ବ୍ୟତିକ୍ରମ ଘଟୁଥିଲା, ସେଠାରେ ଅନ୍ୟାୟ, ଅନୀତି, ଅରାଜକତା ରାଜୁତି କରୁଥିଲା । ପଞ୍ଚତନ୍ତ୍ର, ହିତୋପଦେଶ, ଜାତକକଥା, ମିତ୍ରଲାଭ ପ୍ରଭୃତି ଲୋକଶିକ୍ଷାମୂଳକ କାହାଣୀ ଓ ମହାଭାରତ, ରାମାୟଣ, ଶ୍ରୀମଦଭଗବତ୍‌ଗୀତା, ବେଦ, ବେଦାନ୍ତ ପ୍ରଭୃତି ମାଧ୍ୟମରେ ନୈତିକ ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଇ ସମାଜକୁ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଓ ଉନ୍ନତ କରାଯାଉଥିଲା ।

ଏହା ସତ୍ତ୍ବେ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସମାଜ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଶିକ୍ଷା ନୈତିକ ଓ ମାନସିକ ବିକାଶଠାରୁ ଦୂରେଇଗଲା ପରି ମନେ ହେଉଛି । ଏପରି ଏକ ବିବଦମାନ କଥା କହିବାରେ ଦ୍ବିଧା ନାହିଁ ଯେ ଆଜିର ଶିକ୍ଷା ବହୁଭାବରେ ଅର୍ଥକରୀ ବିଦ୍ୟା ହୋଇଛି । ଜୀବନ ପାଇଁ ଅର୍ଥର ଆବଶ୍ୟକତା ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ; କିନ୍ତୁ ଅର୍ଥ ଜୀବନର ସର୍ବଶେଷ ଲକ୍ଷ୍ୟ ନୁହେଁ ।
ଅନେକ ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀଙ୍କ ମତରେ, ଆଜିର ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ଉପରେ ବାପା ମାଆ, ଅଭିଭାବକ, ଗୁରୁ ଗୁରୁଜନ, ଶିକ୍ଷକ ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ସେଲିବ୍ରେଟି ଅଭିନେତା, ଅଭିନେତ୍ରୀ, କ୍ରୀଡ଼ାବିତ୍‌, ରାଜନେତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଅଧିକ । ତା ସହିତ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ମଧ୍ୟ ଚପଳମତି ଛୋଟଛୁଆ, କିଶୋର କିଶୋରୀ, ଯୁବକ ଯୁବତୀଙ୍କୁ ନାନା ଭାବରେ ବିଭ୍ରାନ୍ତ କରୁଛି । ଏ ସବୁ ସତ୍ୟକୁ ଆମକୁ ସ୍ବୀକାର କରିବାକୁ ହେବ। ଏମାନେ ହିଁ ଯୁବପିଢ଼ିର ଆଦର୍ଶ । ଶିକ୍ଷା ଆଉ ବିଦ୍ୟା, ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଜ୍ଞା ସ୍ତରକୁ ଉନ୍ନୀତ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା କ୍ଷୀଣ । ଫଳରେ ମାନସିକ ଓ ନୈତିକ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟାହତ ହେଉଛି । ଯେଉଁ ସେଲିବ୍ରେଟିମାନଙ୍କୁ ଛାତ୍ର, ଯୁବସମାଜ ଓ ଆଜିର ସମାଜ ଅନୁସରଣ ଓ ଅନୁକରଣ କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ନୈତିକତା, ଜୀବନଚର୍ଯ୍ୟା ଓ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନର ନାନାବିଧ ସ୍ଖଳନ ଆଜି ହାଟରେ ପଡ଼ି ଦାଣ୍ଡରେ ଗଡ଼ ଗଡ଼ଉଛି । ଏପରି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଯୁବମାନସକୁ କେଉଁ ଆଦର୍ଶ ଶିକ୍ଷା ଦେବ ? ତହିଁରୁ କି ପ୍ରକାର ନାଗରିକ ଗଢ଼ା ହେବେ ? ତାହା ଅବଶ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ।

ସେମାନଙ୍କୁ ଅନୁକରଣ କରି, ଅତ୍ୟାଧୁନିକତା ନାମରେ ଆଜିର ଯୁବପିଢ଼ି ଯେପରି ବେଶ ପୋଷାକ ପରିଧାନ କରୁଛନ୍ତି, ତାହା କାହାକୁ ଅଜଣା ନାହିଁ । ଯୌନ ଉଦ୍ଦୀପକ, ଉନ୍ମୁକ୍ତ ନୃତ୍ୟଗୀତ, ସଂକ୍ଷିପ୍ତବେଶ ପୋଷାକ, ଆଚରଣରେ ଉଗ୍ର ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଉଚ୍ଛୃଙ୍ଖଳତା ଓ ସ୍ବେଚ୍ଛାଚାରୀ ମନୋଭାବ-ନାରୀ ସମାଜର ବିପତ୍ତିର କାରଣ ହୋଇଛି । ଏଥିପାଇଁ କେତେ ଅଘଟଣ ଘଟୁଛି ତାହା କାହାକୁ ଅଜଣା ନାହିଁ । ନିଶାଦ୍ରବ୍ୟ ସେବନ, ଭୋଗ ବାସନା, ନୈତିକତା ବିହୀନ ଜୀବନଧାରା, ଆଜି ସାମାଜିକ ଶୃଙ୍ଖଳା ଓ ସ୍ଥିତାବସ୍ଥାକୁ ଦୋହଲାଇ ଦେଉଛି । ଫଳରେ ବିନା ଦୋଷରେ ବହୁ ନିରୀହ ଝିଅ ଜହ୍ଲାଦମାନଙ୍କ ରାକ୍ଷସୀୟ ପ୍ରବୃତ୍ତିର ଶିକାର ହେଉଛନ୍ତି । ପ୍ରତ୍ୟହ ଏପରି ହିଂସା ଓ ଅମାନବୀୟ ଘଟଣାର ଖବର ସମ୍ବାଦପତ୍ରରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି । ସମାଜ ଆଜି ଝିଅମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇ ପାରୁ ନାହିଁ । ପୁଲିସ, ଆଇନକାନୁନ ମଧ୍ୟ ଯଥାର୍ଥ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାକୁ ଅସମର୍ଥ ।
ଏଠାରେ ଆଉ ଏକ ଗୁରୁତର ସମସ୍ୟା ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇପାରେ । ସମାଜର ବୃହତ୍ତର ଓ ମହତ୍ତର କଲ୍ୟାଣ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏ ଦିଗରେ ପାଠକମାନଙ୍କ ସଚେତନ ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷଣ କରାଯାଉଛି । ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ମିଡ଼ିଆଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହେଉଥିବା ବହୁ ସିରିଲରେ ଅନେକ ଅବାସ୍ତବ, ଉଦ୍ଭଟ, କିମ୍ଭୂତକିମାକାର, ନୈତିକତା ବିହୀନ ଦୃଶ୍ୟ ପରିବେଷିତ ହେଉଛି । ଦେଖାଯାଉଛି ମଣିଷ ସାପ ହୋଇଯାଉଛି । ସାପ ମଣିଷ ହେଉଛି । ରାକ୍ଷସ ମଣିଷ ରୂପ ଧରୁଛି । ମଣିଷର ରାକ୍ଷସ ପାଲଟି ଯାଉଛି । ଗୁଣି ଗାରେଡ଼ି, ତନ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ର, କାପାଳିକ, ଭଣ୍ଡ, ନରବଳି ଦେଉଥିବା ତାନ୍ତ୍ରିକ ପ୍ରଭୃତିଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ନାନା ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଉଛି । ସବୁଠୁ ଲଜ୍ଜାର କଥା ଅଧିକାଂଶ ସିରିଅଲରେ ନାରୀମାନେ ହିଁ ମୁଖ୍ୟ ଖଳନାୟିକା । ସବୁ ପ୍ରକାର ଦୁଷ୍କର୍ମର ସୂତ୍ରଧର । ଘରର ସମ୍ପତ୍ତି, ପ୍ରତିପତ୍ତି, କ୍ଷମତା ହାସଲ ପାଇଁ ସେମାନେ ଯାବତୀୟ ଅପକର୍ମ, ହତ୍ୟା, କୂଟଚକ୍ରାନ୍ତ, ସୁପାରି, ଅପହରଣ, କପଟାଚାର ପରି ସୈତାନୀ, ନାରକୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ଲିପ୍ତ । ସବୁ ଚକ୍ରାନ୍ତର ମୂଳ ଏହି ନାରୀମାନେ । ନାରୀକୁ ଏପରି ମର୍ଯ୍ୟାଦାହୀନ, ସୈତାନ ଭାବରେ ଚିତ୍ରଣ କରିବା ସାମାଜିକ ଅପରାଧ କହିଲେ ଅତ୍ୟୁକ୍ତି ହେବ ନାହିଁ । ଏହାଦ୍ବାରା ପ୍ରମାଣିତ ହେଉଛି, ଆଜି ବି ନାରୀ ସମାଜକୁ ହୀନ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିବାର ମନୋବୃତ୍ତି ଯାଇନି ।
ସ୍ବାମୀ ଦୟାନନ୍ଦ ସରସ୍ବତୀ କହିଥିଲେ-‘ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷର ବିଦେଶୀ ଶତ୍ରୁ ଆକ୍ରମଣ, ପରାଧୀନତା, ପରଦା, ଅଶିକ୍ଷା ସତ୍ତ୍ବେ ଭାରତୀୟ ବୈଦିକ ସଂସ୍କୃତିର ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତୀ ହେଉଛି ଭାରତୀୟ ନାରୀ ସମାଜ ।’ ଆଜି ବି ପରିବାର ସୁଖ, ଶାନ୍ତି, ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ନାରୀର ଆତ୍ମୋତ୍ସର୍ଗର ପଟାନ୍ତର ନାହିଁ । ମା’, ଭଉଣୀ, ସ୍ତ୍ରୀ, କନ୍ୟା ଯେତେ ରୂପ ତା’ର ଅଛି-ସବୁ ମୂମିକାରେ ନାରୀ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ନିଜର ସବୁ ସୁଖ ସ୍ବାଚ୍ଛନ୍ଦ୍ୟକୁ ବଳି ଦେଇଥାଏ । ଆଜିର କର୍ମଜୀବୀ ମହିଳାମାନେ ନିଜର ମାନସମ୍ମାନ ଓ ସ୍ଥିତାବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ପାଇଁ ନାନା ଭାବରେ ସଂଗ୍ରାମ କରୁଛନ୍ତି । ଆଜି ବି ନାରୀ ପରିବାରର ପ୍ରାଣକେନ୍ଦ୍ର । ସେ ଖଳନାୟିକା ହେଲେ ପରିବାର, ରାଷ୍ଟ୍ର, ଦେଶ ଜାତିର ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ଅଚିରେ ଧୂଳିସାତ୍‌ ହୋଇଯିବ । ସହର ହେଉ କି ଗାଁ ଗହଳ ହେଉ ନାରୀ ତା’ର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ, ସାଂସ୍କୃତିକ, ସାମାଜିକ ଆଚାର ବିଚାରକୁ ନିଷ୍ଠାପର ଭାବରେ ପାଳନ କରିଥାଏ । ମାର୍ଗଶିର ମାସରେ ହେଉଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମୀପୂଜା ଏହାର ଗୋଟେ ଛୋଟ ଉଦାହରଣ । ପୁରୁଷର ପୌରୁଷ ଓ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ବର ପରାକାଷ୍ଠା ବାହାରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଥାଏ । ନାରୀର ସ୍ନେହ, ପ୍ରେମ, ତ୍ୟାଗ, ବାତ୍ସଲ୍ୟ, ସେବା, ମମତାର ପାଟଡୋରିରେ ପରିବାର ବନ୍ଧା ହୋଇଥାଏ । ଆଜି ବି ଭାରତୀୟ ନାରୀର ସେ ମହାନତା, ପ୍ରାଣର ଐଶ୍ବର୍ଯ୍ୟ ମ୍ଳାନ ହୋଇଯାଇନି । ତାକୁ ଏପରି ବୀଭତ୍ସ ଭାବରେ ଚିତ୍ରଣ କରିବା କେତେଦୂର ସ୍ପୃହଣୀୟ ? ଯେଉଁମାନେ ନାରୀ ସାପ, ବେଙ୍ଗ, ରାକ୍ଷାସୁଣୀ, ସୈତାନ କରିବାର ନିନ୍ଦନୀୟ ପ୍ରୟାସ କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ-ତାଙ୍କ ମାଆ, ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, କନ୍ୟା କ’ଣ ଏହିପରି ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ସୈତାନ ? ଅନୁରୋଧ, ଏପରି ଅକ୍ଷମଣୀୟ ଅପରାଧ କରିବାରୁ ସେମାନେ କ୍ଷାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତୁ । ଏହା ସମାଜକୁ କେଉଁ ଦିଗ୍‌ଦର୍ଶନ ଦେବ ? କେଉଁ ଆଲୋକମୟ ପଥରେ ବାହିତ କରିନେବ ? ଆଜିର ବିଜ୍ଞାନ ଯୁଗରେ ଏପରି ପରିକଳ୍ପନାର ବାସ୍ତବତା ପ୍ରତି ସେମାନେ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଦରକାର ।
ସମ୍ପ୍ରତି ସରକାର ମଧ୍ୟ ଶିକ୍ଷାନୀତିରେ ଅନେକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଛନ୍ତି । ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି, ଦେଶର ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀଙ୍କୁ ଯୁଗୋପଯୋଗୀ, ବିଜ୍ଞାନଭିତ୍ତିକ, ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟସ୍ତରର ଆଧୁନିକ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଉପଯୁକ୍ତ ନାଗରିକ ଭାବରେ ଗଢ଼ି ତୋଳିବା । ଏପରି ବିଚାର ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ସ୍ବାଗତଯୋଗ୍ୟ; କିନ୍ତୁ ଏହି ମହତ୍‌ଲକ୍ଷ୍ୟ ଓ ପଦକ୍ଷେପ କେତେଦୂର ଫଳପ୍ରଦ ହେବ, ତାହା ଅବଶ୍ୟ ସମୟ କହିବ । କିନ୍ତୁ ଏହା ବି ସତ୍ୟ ଯେ ଆଜିର ବିଜ୍ଞାନ ଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ନୈତିକ ଶିକ୍ଷାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି ।

ଶିକ୍ଷା ଓ ସମାଜ

ସମାଜରେ ନୈତିକ ଶିକ୍ଷାର ଆବଶ୍ୟକତା ।