କାନ୍ତକବି ଲକ୍ଷ୍ମୀକାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର ଲେଖିଯାଇଛନ୍ତି -

କବିକୁଳମୌଳି- ସୁନନ୍ଦନ -ବନ୍ଦ୍ୟା,

ଭୁବନ ବିଘୋଷିତ କୀର୍ତ୍ତି ଅନିନ୍ଦ୍ୟା,

ଧନ୍ୟେ ପୁଣ୍ୟେ ଚିରଶରଣ୍ୟେ,

ଜନନୀ ,ଜନନୀ ,ଜନନୀ ।।

ପ୍ରକୃତି ପରିଶୋଭିତ ଉତ୍କଳ ଜନନୀ ର ହସ ସୁନ୍ଦର ଓ ଏହାର ଭାଷା ବି ସୁନ୍ଦର । ଏହାକୁ ସୁନ୍ଦର କରିବାରେ ବିଶେଷ ସହାୟକ ହୋଇଥଲେ ଏହାର ବିଖ୍ୟାତ କବି ମାନେ ।ଏ ଉତ୍କଳ ଜନନୀ ମହାନ କବି ଓ ସୁପୁତ୍ର ମାନଙ୍କ ଦ୍ବାରା ବନ୍ଦନୀୟା । ତାଙ୍କର ପ୍ରଶଂସନୀୟ କୀର୍ତ୍ତି ସାରା ବିଶ୍ବରେ ପ୍ରଚାରିତ। ସେଥିପାଇଁ ଏ ଉତ୍କଳ ଜନନୀ ଧନ୍ୟା, ପୁଣ୍ୟବତୀ ଓ ସର୍ବଦା ଶରଣାଦାତ୍ରୀ ଭାବେ ଚିର ନମସ୍ୟ।

ବିଷୟ ପ୍ରବେଶ -

*****************

ଭାରତ ବର୍ଷର ବିଭିନ୍ନ ଭାଷା ଓ ସାହିତ୍ୟ ମଧ୍ଯରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓ ସାହିତ୍ୟ ଅନ୍ୟତମ । ସଂସ୍କୃତ, ପାଲି, ପ୍ରାକୃତ ଓ ଅପଭ୍ରଂଶର କୁକ୍ଷୀ ଭିତରୁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଜନ୍ମ ଘଟିଛି। ଏହାର ବିକାଶ ପ୍ରାୟତଃ ଦଶମ କିମ୍ବା ଏକାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ ବେଳକୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ହିଁ ଓଡ଼ିଆ ଲିପିର ହେଲା ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିଲା । ଲିପିର ବିକାଶ ସଂଗେ ସଂଗେ ଏହାର ସାହିତ୍ୟ ର ମଧ୍ଯ ବହୁ ଉନ୍ନତି ସାଧିତ ହୋଇଅଛି । ଏହା ସତ୍ୟ ଯେ କୌଣସି ଭାଷାର ଲିପି ଓ ଲିଖିତ ସାହିତ୍ୟର ଉଦ୍ଭବ ପୂର୍ବରୁ କିଛି କାଳ ଧରି ଲୋକମୁଖରେ ଭାଷା ପ୍ରଚଳିତ ଥ‌ିବ। ଏବେ ଆମେ ଯେଉଁ ଲୋକ ସାହିତ୍ୟ ଦେଖୁଛୁ ତାହା ହୁଏତ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବ। ଲୋକଙ୍କ ଅଭିଜ୍ଞତା, ଜୀବନାନୁଭବ, ଆଚାର ବିଚାର, ସମାଜିକ ସମ୍ପର୍କ, ଧର୍ମଦୃଷ୍ଟି ଇତ୍ୟାଦି ସ୍ଵତଃ ଲୋକଙ୍କ ମୁଖରୁ କବିତା, ଢଗଢମାଳି ଓ ପ୍ରବାଦ ଆକାରରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିବ ଓ ତାହା ଲୋକରୁ ଲୋକମୁଖକୁ ଗତି କରି ବୃହତ୍ତର ସମାଜରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥ‌ିବ। ପଞ୍ଚଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ ବେଳକୁ ଗଜପତି କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବଙ୍କ ରାଜତ୍ଵ କାଳରେ ଓଡ଼ିଶା ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ରାଜ୍ୟରେ ପରିଣତ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏ ସମୟରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା କ୍ରମଶଃ ମାର୍ଜିତ ହୋଇଗଲାଣି । ମାଟିର ମହାକବି ସାରଳା ଦାସ ଏହି ସମୟରେ ରଚନା କଲେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ମହାଭାରତ, ଚଣ୍ଡୀପୁରାଣ, ବିଲଙ୍କା ରାମାୟଣ ଆଦି ଗ୍ରନ୍ଥ। ତେଣୁ ସାରଳା ଦାସ ହିଁ ହେଲେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଆଦିକବି।

ପ୍ରାଚୀନ ଓ ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ପାଞ୍ଚଶହ ବର୍ଷ ଧରି ଗତି କରିଥିଲା । ସାରଳା ଦାସଙ୍କଠାରୁ ଭୀମଭୋଇଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୀର୍ଘ ପଥ । ଏହାରି ମଧ୍ୟରେ ଆସିଛି ଓଡ଼ିଶାର ବିପର୍ଯ୍ୟୟ । ସ୍ଵାଧୀନତା ଲୋପ ପାଇଛି, ମୁସଲମାନ, ମୋଗଲ, ମରହଟ୍ଟା ଓ ଇଂରେଜ ଶାସନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଲାଭ କରିଛି, ଚାଲିଛି ଶୋଷଣ ଓ ପୀଡ଼ନ । ତଥାପି ଓଡ଼ିଆ ଜାତି ନିଶ୍ଚିହ୍ନ ହୋଇଯାଇ ନାହିଁ । ତା’ର ଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତି ଲୋପ ପାଇଯାଇ ନାହିଁ । ଯେଉଁ ଭାଷାରେ ପଞ୍ଚଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ସାରଳା ଦାସ ଶକ୍ତି ପରୀକ୍ଷା କରିଥିଲେ ସେହି ଭାଷା ଆପଣାର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ବିସ୍ତାର କଲା । ରଚିତ ହେଲା କେତେ ପୁରାଣ, କାବ୍ୟ, କବିତା । ଦେଶ-ଭାଷା ବା ଜନପଦର ଭାଷାକୁ ଛାଡ଼ି କାବ୍ୟ ପୁଣି ସଂସ୍କୃତାୟିତ ଓ ଆଳଙ୍କାରିକ ଭାଷାକୁ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦେଲା । କାବ୍ୟ ସହିତ ମଧ୍ୟ ରଚିତ ହେଲା ଗଦ୍ୟ ଗ୍ରନ୍ଥ । ଲକ୍ଷ୍ୟ କରାଗଲା ଯେ ଓଡ଼ିଆ କବିମାନେ କାବ୍ୟର ଶ୍ରୀ ବା ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ବ ଦେଇଥିଲାବେଳେ ମଣିଷ ଉପରେ ସେତେଟା ଗୁରୁତ୍ଵ ଦେଇ ନଥିଲେ । ବିଶେଷତଃ ସନ୍ଥ-ସାହିତ୍ୟ ଓ ଭକ୍ତି ସାହିତ୍ୟରେ ଅଛି ମଣିଷର ଉତ୍ତୋଳନ ପାଇଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ସଂକେତ । ମଣିଷକୁ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମ ମାର୍ଗରେ ନେବା ପାଇଁ, ଜାତି, ଧର୍ମ ଓ ବର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ବିଶେଷରେ ଏକ ମଣିଷ ସମାଜ ଗଠନ ପାଇଁ ସନ୍ଥ-ସାହିତ୍ୟ ପ୍ରେରଣା ଦେବା ସଂଗେ ସଂଗେ କ୍ଷମତାମଦମତ୍ତ ମଣିଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଚେତାବନୀ ଶୁଣାଇଛି । ସନ୍ଥ-ସାହିତ୍ୟ ସହିତ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ରଚିତ ହେଲା କାବ୍ୟ । ବିବିଧ ଅଳଙ୍କାର, ରସ, ଗୁଣ, ବକ୍ରୋକ୍ତି, ଧ୍ୱନି ଇତ୍ୟାଦି ପ୍ରୟୋଗରେ କାବ୍ୟ ସାହିତ୍ୟ ଏକ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଲାଭ କଲା । ମାତ୍ର ଏପରି କାବ୍ୟ ସାଧାରଣ ପାଠକମାନଙ୍କୁ ଆକର୍ଷଣ କଲା ନାହିଁ । ତଥାପି ଏହାର ସାଙ୍ଗୀତିକ ମାଧୁର୍ଯ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ପ୍ରଦାନ କଲା । କାଳ୍ପନିକ କାବ୍ୟ ସହିତ ପୌରାଣିକ କାବ୍ୟ ରଚିତ ହୋଇ ଓଡ଼ିଆ ପାଠକମାନଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଉଦ୍ଦ୍ରବରେ ଉଦ୍‌ବୁଦ୍ଧ କଲା । କୃଷ୍ଣ-ଭକ୍ତି ଓ ରାମ- ଭକ୍ତିକୁ ନେଇ କାବ୍ୟ ବିତା ରଚିତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଜଗନ୍ନାଥ-ଚେତନା ଓ ଜଗନ୍ନାଥ-ଭକ୍ତି ଗୁରୁତ୍ଵ ଲାଭ କଲା । ଏହି ସମୟରେ ରଚିତ ଗୀତିକବିତାଗୁଡ଼ିକ ଓଡ଼ିଆ ପାଠକମାନଙ୍କୁ ଗଭୀର ଭାବରେ ଅନୁପ୍ରାଣିତ କଲା । ଜଗନ୍ନାଥ ପଦାବଳୀ ଯେପରି ଧାରାବାହିକ ଭାବରେ ରଚନା କରାଯାଇଥିଲା ତାହା ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଅମୂଲ୍ୟ ଅମୂଲ୍ୟ ସମ୍ପଦ ହୋଇରହିଛି । ଏହିପରି ଭାବରେ ପ୍ରାଚୀନ ଓ ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧ ଥିଲା। ଦୀର୍ଘ ପାଞ୍ଚ ଶହ ବର୍ଷ ବିଭବ ଓ ଭାବ-ବିଭବକୁ ନେଇ ଧରି ବିବିଧ ରୂପ – ବିଭ ଯେଉଁ ସାହିତ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା ତାହା ଯେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଅମୂଲ୍ଯ ସଂପଦ ଓ ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ଆତ୍ମପରିଚୟର ବାର୍ତ୍ତା ବହନ କରିଛି , ଏକଥା କହିଲେ ସତ୍ୟର ଅପଳାପ ହେବ ନାହିଁ।

ଓଡ଼ିଆ ନାଟକ ସ‌ହିତ ଗଳ୍ପ, ଉପନ୍ୟାସ ମଧ୍ଯ ନୂତନ ପରୀକ୍ଷା ନିରୀକ୍ଷା ଦେଇ ଗତି କଲା । ଓଡ଼ିଆ ପ୍ରବନ୍ଧ ଓ ରମ୍ୟ ରଚନାର ମଧ୍ଯ ବିକାଶ ହେଲା ।କୃଷ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ପାଣିଗ୍ରାହୀ, ସତ୍ୟନାରାୟଣ ରାଜଗୁରୁ ,ପରମାନନ୍ଦ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ଦାସ, ସଦାଶିବ ମିଶ୍ର,ଚନ୍ଦ୍ର ଶେଖର ରଥ, ମହାପାତ୍ର ନୀଳମଣି ସାହୁ, ଶରତ କୁମାର ମହାନ୍ତି,ବାମାଚରଣ ମିତ୍ର, ପ୍ରମୁଖ ଓଡ଼ିଆ ପ୍ରବନ୍ଧ ଓ ରମ୍ୟରଚନା କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିଜ ପ୍ରତିଭାର ପରିଚୟ ଦେଇଛନ୍ତି । ସ୍ଵାଧୀନତା ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ଆତ୍ମଚରିତ ରଚନା କରା ଯିବାର ଗୋଟିଏ ନୂତନ ପ୍ରବଣତା ପ୍ରକାଶ ପାଇଅଛି। ପ୍ରାୟ ଶତାଧିକ ଆତ୍ମଚରିତ ଲେଖାଯାଇ ଏହି ବିଭାଗଟି ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟରେ ଏକ ସମ୍ମାନଜନକ ସ୍ଥାନ ଗ୍ରହଣ କରି କରିଅଛି । ଭ୍ରମଣ କାହାଣୀ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ରଚିତ ହୋଇ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟରେ ରେ ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ ସ୍ଥାନ ଗ୍ରହଣ କରିଛି ।ସ୍ଵାଧୀନତା ପୂର୍ବକାଳରୁ ସମାଲୋଚନା ଲେଖାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସ୍ଵାଧୀନତା ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ସମାଲୋଚନାର ହୋଇଛି ଭୂୟୋବିକାଶ । ମାୟାଧର ମାନସିଂହ, ସୁରେନ୍ଦ୍ର ମହାନ୍ତି, ନଟବର ସାମନ୍ତ୍ର ମନ୍ତରାୟ, ନରେନ୍ଦ୍ର ନାଥ ମିଶ୍ର,ସଂଜବିହାରୀ ଦାଶ ପ୍ରମୁଖ | ଓଡ଼ିଆ ସମାଲୋଚନା କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିଜ ନିଜର ଦକ୍ଷତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଅଛନ୍ତି । ପୂର୍ବରୁ ପଣ୍ଡିତ ବିନାୟକ ମିଶ୍ର ସମାଲୋଚନା ଲେଖୁବା ସହିତ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଇତିହାସ ଲେଖୁଥିଲେ । ପରେ ପରେ ପଣ୍ଡିତ ସୂର୍ଯ୍ୟନାରାୟଣ ଦାଶ, ସୁରେନ୍ଦ୍ର ମହାନ୍ତି, ମାୟାଧର ମାନସିଂହ, ନଟବର ସାମନ୍ତରାୟ, କୃଷ୍ଣଚରଣ ବେହେରା, ବଂଶୀଧର ମହାନ୍ତି ପ୍ରମୁଖ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଇତିହାସ ରଚନା କରିଅଛନ୍ତି । ବହୁ ସମ୍ବାଦପତ୍ର ପ୍ରକାଶ ପାଇ ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ପ୍ରକାଶ ଓ ପ୍ରସାରରେ ପ୍ରେରଣାପ୍ରଦ ଭୂମିକା ନେଇଅଛି ।ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଅତ୍ଯାଧୁନିକ ପର୍ବରେ ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ୱାତନ୍ତ୍ର୍ୟ, ଆତ୍ମଅନ୍ଵେଷା ଓ ବାମାବାଦ ବ ବା ନାରୀବାଦ ନାମରେ ସାହିତ୍ୟର ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ନେଇଅଛି। ଆଧୁନିକତା ନାମ କେନ୍ଦ୍ରରୁ ମଣିଷକୁ ନିର୍ବାସନ କରାଗଲା । ଇତିହାସ ଓ ଆଦର୍ଶର ମୃତ୍ୟୁ ଘୋଷଣା କରାଗଲା। ସାହିତ୍ୟ ହୋଇଗଲା ଏକାନ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଚିନ୍ତା ଓ ଚେତନାର ରୂପ ବିନ୍ଯାସ । କବିତା ହେଲା ଦୁର୍ବୋଧ। ଗଳ୍ପ ମଧ୍ଯ ହରାଇ ବସିଲା ଗଳ୍ପତ୍ଵ । ନାଟକ ଆଉ ଦର୍ଶକଙ୍କୁ ଆକର୍ଷଣ କଲା ନାହିଁ । ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଉତ୍ତର ଆଧୁନିକ ପର୍ବର ହେଲା ଉନ୍ମେଷ । ସ୍ଥାପନ ସାହିତ୍ୟର କେନ୍ଦ୍ରରେ ପୁଣି ଥରେ ମଣିଷକୁ କରାଗଲା । ପରଂପରାନୁସନ୍ଧାନ ଓ ତାର ପୁନଃସଂସ୍ଥାନ, ଲୋକାନୁଷଙ୍ଗ ଓ ଲୋକାୟତ୍ତ ଚିନ୍ତାଧାରା ଗୁରୁତ୍ଵ ଲାଭ କରି ସାହିତ୍ୟକୁ ପ୍ରଦାନ କଲା ନୂତନ ଜୀବନୀ ଶକ୍ତି । ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଉତ୍ତର-ଆଧୁନିକ ପର୍ବରେ ଗତି କରି ଆପଣାର ମାଟି ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା । ଅତଏବ ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ଏକଶତ ଛତିଶ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ କେତେ ପରୀକ୍ଷା ନିରୀକ୍ଷା ଦେଇ ଗତି କରିଆସିଅଛି । ତାହା ଆଉ ପଛକୁ ଫେରି ଚାହିଁ ନାହିଁ । ଆଗକୁ ଆଗକୁ କରିଚାଲିଛି । ଜାତୀୟ ସଂପର୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସହିତ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସଂପର୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାରେ ସମର୍ଥ ହୋଇପାରିଛି ।

ଓଡିଆ ସାହିତ୍ୟ ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁସ୍ତକ -

_____________________________________

ଓଡିଆ ସାହିତ୍ୟ ରେ ଅନେକ ପୁସ୍ତକ ରହିଛି‌। ଯାହା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆଧାରକୁ ନେଇ ଲିଖିତ। କେତେକ ପୁସ୍ତକ ସମାଜିକ ହୋଇଥିବା ବେଳେ କେତେକ ରାଜନୀତିକ ହୋଇଥାଏ। କେତେକ ସହରର ଚାକଚକ୍ୟ ଦେଖାଉଥିବା ବେଳେ , କେତେକ ଗାଁ ର ନିଚ୍ଛକ ଚିତ୍ର ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥାଏ। କିଛି କିଛି ପୁସ୍ତକ ନୈତିକ ଶକ୍ତି ଜାଗ୍ରତ କରୁଥିବା ବେଳେ କେତେକ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ। ଏହିପରି ଅନେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁସ୍ତକ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ କୁ ଖୋଜି ବାହାର କରିବା।

ଆକାଶର ଇସାରା - ମନୋଜ ଦାସ

*************************************

ଉପନ୍ୟାସ ଏସ୍କାପିଷ୍ଟ ଏକ ନାଟକୀୟ ନୋଟରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି ଯେଉଁଥିରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଚରିତ୍ର ପଦ୍ମାଲୋଚନ୍ ତାଙ୍କ ଭାଗ୍ୟର ସନ୍ଧାନରେ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରୁ ଏକ ସହରରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ । ଅବଶ୍ୟ, ପରିସ୍ଥିତି ତାଙ୍କ ଜୀବନକୁ ଜଟିଳ ଏବଂ ବିଚିତ୍ର କରିଥିଲା। ଶେଷ ଆଡକୁ, ସେ ହଠାତ୍ ଜଣେ ଦାର୍ଶନିକ ଭାବରେ ପରିଣତ ହେଲେ ଏବଂ ଏକ ବୃହତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ନିଜର ଅସ୍ତିତ୍ୱର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ ଆବିଷ୍କାର କଲେ । ଉପନ୍ୟାସଟି ବିଭିନ୍ନ ମୋଡ଼ ଦେଇ ଗତି କରିଅଛି। ବର୍ଣ୍ଣନାକାରୀ ଆମ ଭାରତୀୟ ସମାଜରେ ଉଦୀୟମାନ “ସାଧୁ ବାବା ସଂସ୍କୃତି” ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଘୋର ଆକ୍ରମଣ କରିଛନ୍ତି । କ୍ଷମତାରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ କପଟତା, ସେମାନଙ୍କର ଅସ୍ପଷ୍ଟତା, ନୈତିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ଅଭାବ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷତା ଏବଂ ଅଜ୍ଞତା ଲେଖକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହାସ୍ୟରସ ସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଆଲୋକିତ ହୋଇଛି । ବ୍ୟଙ୍ଗ ଉପାଦାନଗୁଡିକ ତଳେ, ସମାଜ ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦେବା ପାଇଁ ଗମ୍ଭୀର ବାର୍ତ୍ତା ଅଛି । ଉପନ୍ୟାସରେ ଅନେକ ବ୍ୟଙ୍ଗାତ୍ମକ ଉପାଦାନ ଅଛି ଯାହା ହାସ୍ୟସ୍ପଦ ଏବଂ ପାଠକଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ଏକ ଅବିସ୍ମରଣୀୟ ଚିହ୍ନ ଛାଡିଥାଏ ।ସେ ଉଭୟ ଉପନ୍ୟାସରେ ମାନବ ମାନସିକତାର ବିଭିନ୍ନ ଦିଗକୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି । ଉଭୟ ଉପନ୍ୟାସରେ କାହାଣୀର ଅନ୍ୟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗ ହେଉଛି ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ରର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜାଗରଣ ।ଉପନ୍ୟାସ ଦି ଇସ୍କାପିଷ୍ଟ କେବଳ ମନୋଜ ଦାସଙ୍କ ଅନୁବାଦ କାର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ। ବାସ୍ତବରେ ଏହା ତା ଠାରୁ ଅଧିକ। ବର୍ଣ୍ଣନାକାରୀ ଉପନ୍ୟାସର ଅନେକ ଦିଗକୁ ସୃଜନଶୀଳ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଦ୍ୱିଭାଷୀ ଲେଖକ ହେବା ପାଇଁ ନ୍ୟାୟ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି । ବହିର ଆଖ୍ୟା ନିଜେ ବହୁତ ମହତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ । ଓଡିଆ ଭାଷାରେ, ଏହା ସାହିତ୍ୟିକ ଭାବରେ ମାନବ ଜୀବନରେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଭାଗ୍ୟ ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜାଗରଣର ଆହ୍ୱାନକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଛି । ତଥାପି, ଇଂରାଜୀରେ ଟାଇଟଲ୍ ଏକ ଭିନ୍ନ ସଂଯୋଗ ପାଇଛି । କାହାଣୀର ନାୟକ ବାସ୍ତବରେ ଜୀବନର ଚରମ ବାସ୍ତବତାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇପାରିଲା ନାହିଁ ।ଉପନ୍ୟାସର ଶେଷ ଆଡକୁ, ସେ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅନୁଭୂତିକୁ ହୃଦୟଙ୍ଗମ କରିଛନ୍ତି । ମନୋଜ ଦାସଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ- ହେ ମୋର ଆକାଶ, ତୁମେ ନିଜେ ମୋର କୃତଜ୍ଞତାର ଏକ ରୂପ - ତୁମେ ମୋର ଏକ ରୂପ । ଅନେକ ଥର, ଆପଣ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସୂଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ମୋତେ ଏହା ଜଣାଇଛନ୍ତି । ଶେଷରେ, ତୁମେ ମୋତେ ହୃଦୟଙ୍ଗମ କର - ତୁମେ ମୁଁ ଏବଂ ମୁଁ ତୁମେ । ଆପଣ ସବୁବେଳେ ମୋ ଉପରେ ଥାଆନ୍ତି, ରାତି ହେଉ କି ଦିନ । ତୁମେ ସବୁବେଳେ ମୋ ଭିତରେ ଏବଂ ଚାରିପାଖରେ ରହିଛ । କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କେତେ କମ୍ ଜାଣିଥିଲି! ହେ ମୋର ଆକାଶ! ହେ ମୋର ଦୁଗ୍ଧ ପଥ! ମନୋଜ ଦାସଙ୍କର ଏକ ସାଧାରଣ ଘଟଣାକୁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣାରେ ପରିଣତ କରିବାର ଏବଂ ଜୀବନର ଏକ ମହାନ ଦର୍ଶନ ପ୍ରଦାନ କରିବାର କ୍ଷମତା ଅଛି । ଉପନ୍ୟାସରେ ‘ଠାକୁର ଜେନାଙ୍କ ଛେଳି ଦୃଶ୍ୟର ମୃତ୍ୟୁ’ ଏହିପରି ଏକ ଧାରା ।ତଥାପି, ଉତ୍ସ ଭାଷା ପାଠ୍ୟରେ ସମାନର ବର୍ଣ୍ଣନା ଅଧିକ ଆକର୍ଷଣୀୟ । ମୂଳ ପାଠକମାନେ ବୋଧହୁଏ ଦୃଶ୍ୟର ବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ଣନା ସହିତ ଅଧିକ ସଂଯୁକ୍ତ ହେବେ । ନାଥୱାର୍ ସାର୍ ଙ୍କ ଭାଷଣର କାହାଣୀ ଯାହାକି ଚକ୍କୁ ଜେନାଙ୍କ ଛେଳିର ମୃତ୍ୟୁକୁ ଅନୁସରଣ କରେ । ଉଭୟ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଏହା ଏକ ବ୍ୟଙ୍ଗାତ୍ମକ ନୋଟ୍ ସହିତ ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି ।ଜଣେ ଦ୍ୱିଭାଷୀ ଲେଖକ ମନୋଜ ଦାସ ଉଭୟ ଭାଷାରେ ସମ୍ବେଦନଶୀଳତାକୁ ନିଖୁଣ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବାର ଏକ ଭିନ୍ନ ଉପାୟ ପାଇଛନ୍ତି ।ସେ ଏପରି କେହି ନୁହଁନ୍ତି ଯିଏ କେବଳ ଉତ୍ସ ଭାଷାରୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭାଷାକୁ ଅନୁବାଦ କରିବେ । ସେ ଧାର୍ଯ୍ୟ ଭାଷାରେ ଯାଦୁ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ପରି ଅର୍ଥ ଏବଂ ଅର୍ଥ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିବାର ଜଟିଳ ଦାୟିତ୍ଵ ଅଛି। ତାହା ଉଭୟ ପାଠରେ ଜୀବନ୍ତ ଏବଂ ସତେଜ କରିଥାଏ ।

ହା ଅନ୍ନ - କାହ୍ନୁ ଚରଣ ମହାନ୍ତି

*********************

କାହ୍ନୁଚରଣଙ୍କ "ଶାସ୍ତି" ଏକ ଯୁଗାନ୍ତକାରୀ ଉପନ୍ୟାସ। ୧୮୬୬ ମସିହା ରେ ପଡିଥିବା ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଭିକ୍ଷର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଘଟଣା। ସମାଜର ମିଛ ରୀତି ଓ ଚଳଣି ଉପରେ ଗୋଟେ କଟାକ୍ଷ। ଜାତି, ଧର୍ମ ରେ ଥିବା କୁପ୍ରଥା ବିରୁଦ୍ଧରେ ଗୋଟେ ବିପ୍ଳବର ପ୍ରୟାସ । "ହା ଅନ୍ନ" ହେଉଛି, ୧୮୬୬ ମସିହାର କଥା। ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ବେଳର କଥା। ଭୋକ ମଣିଷ କୁ କିପରି ପଶୁ ଠାରୁ ହୀନ କରିଦିଏ ତା'ର ଏକ ଉଦାହରଣ। ପେଟ ବିକଳରେ ମଣିଷ ଯେ ଘୃନ୍ୟ ଠାରୁ ଘୃନ୍ୟ କାମ କରିପାରେ ତା'ର ନିଦର୍ଶନ। "ଶାସ୍ତି" ପରି "ହା ଅନ୍ନ" ର ମୁଖ୍ୟ କାହାଣୀ ବି ଗୋଟେ ପ୍ରେମକଥା। କିନ୍ତୁ ପ୍ରେମ କାହାଣୀ ହେଉଛି ଏକ ବାହାନା, ପାଠକକୁ ଜାବୁଡି ଧରିବା ପାଇଁ। ।ନ' ଅଙ୍କ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ,ଯେଉଁଥିରେ ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ତୃତୀୟାଂଶ ଲୋକ ଅନାହାରରେ, ହଇଜାରେ ମୃତ୍ୟୁମୁଖରେ ପଡ଼ିଥିଲେ - ତା'ର ହୃଦୟ ବିଦାରକ ଦାରୁଣ ଦୃଶ୍ୟ ଲେଖକ ଏପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ଆଜକୁ ଦେଢ଼ଶହ ବର୍ଷ ତଳର ସେ କଙ୍କାଳମୟ ଶ୍ମଶାନ ପ୍ରାୟ ଓଡିଶାର ପୁରପଲ୍ଲୀକୁ ଯେଉଁଠି ପାର୍ଥକ୍ୟ ନାହିଁ ଆଉ ଧନୀ ଆଉ ଗରିବରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଉ ଅବ୍ରାହ୍ମଣରେ , ମୃତ ଆଉ ଜୀବିତରେ। ମଣିଷ ଘୁରି ବୁଲୁଛି ଗୋଟେ ଭୋକିଲା କୁକୁର ପରି ଏଣେ ତେଣେ ଖାଦ୍ୟ ଅନ୍ୱେଷଣରେ । ନାଳ ନର୍ଦ୍ଦମାରୁ ପୋକଜୋକ ସାଲୁବାଲୁରେ ବୋହୁଥିବା ପେଜ ତୋରାଣି ଚାଟୁଛି, କେତେ କଂକାଳଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ। କଙ୍କାଳଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ପଶୁ, କିଏ ମଣିଷ ବାରି ହେଉନାହିଁ। ନୀତି କଣ, ଅନୀତି କଣ, ଧର୍ମ କଣ, ଅଧର୍ମ କଣ, ଭଗବାନ କିଏ, ସୈତାନ କିଏ, ଜାଣିବା ଅସମ୍ଭବ, ଅବାଞ୍ଛନିୟ। ବଞ୍ଚିରହିବା ହେଉଛି ଏକ ମାତ୍ର ସତ୍ୟ, ଆଉ ସବୁ ମିଥ୍ୟା।ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ର ବିଭତ୍ସ ରୂପ କୁ ଏ ପୁସ୍ତକ ରେ କାହ୍ନୁ ଚରଣ ମହାନ୍ତି ବାସ୍ତବତା ଶୈଳୀ ରେ ଉପସ୍ଥାପନା କରିଛନ୍ତି । ଯାହାର ପଠନରେ ହୃଦୟରେ କଂପନ ସୃଷ୍ଟି ହେବା ସ୍ଵାଭାବିକ।

ମଲା ଜହ୍ନ - ଉପେନ୍ଦ୍ର କିଶୋର୍ ଦାସ

************************

କଟକରେ ରହି ପାଠ ପଢୁଥିବା 'ସତୀ' କୁଳୀନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘରର ଝିଅ । ଗରିବ ବିଧବା ମାଦ୍ୱାରା ପରିପାଳିତ 'ନାଥନନା' ସତୀକୁ ଭଲ ପାଆନ୍ତି । ଧନୀ ଘରେ ବାହା ହେଲେ ଝିଅ ସୁଖରେ ରହିବ ବୋଲି ସତୀର ନନା 'ସତୀ'କୁ ବାଧ୍ୟକରି ବିପତ୍ନିକ ଜମିଦାର ପ୍ରୌଢ଼ ନରହରି ମିଶ୍ରଙ୍କ ସହ ବାହା କରିଦିଅନ୍ତି । ପ୍ରୌଢ଼ ନରହରି ମିଶ୍ରଙ୍କ ଘରେ ଏକ ରକ୍ଷିତା ସହ ପ୍ରଥମ ପକ୍ଷରୁ ପୁଅଟିଏ ଥାଏ । ଦିନେ ସପରିବାର ତୀର୍ଥ ଦର୍ଶନରେ ଧବଳେଶ୍ୱର ଯାଇଥିବା ବେଳେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଝଡ଼ତୋଫାନ ଯୋଗୁଁ 'ସତୀ' ହଜିଯାଏ ଓ ନାଥନନାଙ୍କ ସହ ଦେଖା ହୁଏ । ପରଦିନ ନାଥନନା ସତୀକୁ ନରହରି ମିଶ୍ରଙ୍କ ଘରକୁ ଛାଡ଼ିବାକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପତ୍ନୀର ଚରିତ୍ରକୁ ସନ୍ଦେହ କରି ମିଶ୍ରେ 'ସତୀ'କୁ ଘରେ ପୁରାନ୍ତି ନାହିଁ । ଅଗତ୍ୟା 'ସତୀ'କୁ ନେଇ ନାଥନନା କଟକରେ ରଖନ୍ତି । 'ସତୀ' କିନ୍ତୁ ତା ବାପା, ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ । ଗାଁକୁ ଫେରିବା ବେଳକୁ 'ସତୀ'ର ବାପା, ବୋଉ ଚାଲିଯାଇଥାନ୍ତି ଆରପାରିକୁ । ଗାଁ ଟାଉଟର ସମ୍ପତ୍ତି ହାତେଇବା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ 'ସତୀ' ଓ ନାଥଙ୍କୁ ନେଇ ଗୁଜବ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି । ପରିଶେଷରେ ସତୀ ଯାଇ ନଦୀରେ ଝାସ ଦିଏ ।ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ମନରେ ଆଘାତ ଦେବା ସହ ହୃଦୟ ର ତୀବ୍ରତା ବଢେଇଦିଏ।

ମାଟିର ମଣିଷ - କାଳନ୍ଦୀ ଚରଣ ପାଣିଗ୍ରାହୀ

*****************************

ଶ୍ୟାମ ପ୍ରଧାନଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ ବରଜୁ ପ୍ରଧାନ (ଶରତ ପୂଜାରୀ) ଓ ଛକଡ଼ି ପ୍ରଧାନ (ପ୍ରଶାନ୍ତ ନନ୍ଦ) । ବରଜୁ ବିବାହିତ, ୩ଟି ସନ୍ତାନର ପିତା, ଦାୟିତ୍ୱବାନ, କିନ୍ତୁ ଛକଡ଼ି ଫୁଲାଫାଙ୍କିଆ । ଛକଡ଼ିକୁ ବାଟକୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ଶ୍ୟାମ ପ୍ରଧାନ, ନେତ୍ରମଣି (ସୁଜାତା ଆନନ୍ଦ) ସହିତ ବିବାହ କରେଇ ଦିଅନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଦୁଇ ଜାଆଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୁଲ୍ ବୁଝାମଣା ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୁଲ୍ ବୁଝାମଣା ସୃଷ୍ଟି କରେ । ସାହୁକାର ହରି ମିଶ୍ର (ଦୁଃଖୀରାମ ସ୍ୱାଇଁ) ମଧ୍ୟ ଛକଡ଼ିକୁ ଭାଇଠାରୁ ଅଲଗା ହେବା ପାଇଁ ଉସୁକାଏ, ଯା ଫଳରେ ସେ ଅଧିକ ଲାଭବାନ ହୋଇ ପାରିବ । ବରଜୁ ଛକଡ଼ିକୁ ବୁଝେଇବାକୁ ଯାଇ ଗୋଟେ ଚାପୁଡ଼ା ମାରେ । ଛକଡ଼ି ଏ କଥାକୁ ଆଧାର କରି, ହରି ମିଶ୍ରର ସାହାଯ୍ୟ ନେଇ ପୁଲିସ୍ ଡାକେ ଓ ଭିନ୍ନେ ହେବା ପାଇଁ ଦାବି କରେ । ବରଜୁ, ଛକଡ଼ିକୁ ସବୁ ସମ୍ପତିର ମାଲିକାନା ଦେଇ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ ପିଲାଙ୍କୁ ନେଇ ଗାଁଆ ଛାଡ଼ି ଚାଲି ଯିବାର ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ପତି ନିଏ । ଶେଷରେ ଛକଡ଼ି ଓ ନେତ୍ରମଣି ନିଜର ଭୁଲ୍ ବୁଝି ପାରନ୍ତି ଓ ବରଜୁକୁ ଫେରାଇ ଆଣନ୍ତି ।ଏହି କାହାଣୀ କୁ ଆଧାର କରି ଓଡିଆ ରେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଅଛି। କିନ୍ତୁ ଉପନ୍ୟାସ ଓ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ। ଉପନ୍ୟାସରେ ବରଜୁ ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ରରେ ଥିବା ସମୟରେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଛକଡ଼ିକୁ ବେଶୀ ଗୁରୁତ୍ୱ ମିଳିଥିଲା । ଉପନ୍ୟାସଟି ୧୯୩୨ ମସିହାରେ ଲେଖାଯାଇଥିବାରୁ, ଏଥିରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ କଥା ଆଦୌ ନଥିଲା । କିନ୍ତୁ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ବରଜୁ ଓ ଛକଡ଼ିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଯୋଗୁଁ ବିବାଦ ହୋଇଥିବା ଦର୍ଶାଯାଇଥିଲା । ଉପନ୍ୟାସରେ ଗାନ୍ଧୀବାଦ ଚେତନା ଦେଖା ଦେଇଥିବା ବେଳେ, ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ସେହି ସ୍ଥାନ ନେଇଥିଲା ମାର୍କ୍ସବାଦ । ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟି ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିବା ପରେ, କାଳିନ୍ଦୀ ଚରଣ ପାଣିଗ୍ରାହୀ ପ୍ରତିବାଦ କରିଥିଲେ । ପ୍ରଯୋଜକ ବାବୁଲାଲ ଦୋଶୀ, ମୃଣାଳଙ୍କୁ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ସେହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବାକୁ କହିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ମୃଣାଳ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ମନା କରିଥିଲେ ଓ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଲେ, ନିଜ ନାମ ସେଥିରୁ ହଟେଇ ଦେବାକୁ କହିଥିଲେ । ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟି ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା ଓ ଏଥିରେ ମୃଣାଳଙ୍କ ନାମକୁ ହଟେଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା।

ଭୀମା ଭୂଇଁଆ -ଗୋପାଳ ବଲ୍ଲଭ ଦାସ

*************************

ଭୀମା ଭୂଇଁଆ ଗୋପାଳବଲ୍ଲଭ ଦାସଙ୍କଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ଉତ୍ତର ଓଡ଼ିଶାର ଭୂୟାଁ ଜନଜାତି ଉପରେ ଆଧାରିତ ପ୍ରଥମ ଉପନ୍ୟାସ । ୧୮୮୯ ମସିହାରେ ଏହା ଲେଖା ଯାଇଥିବାର ଅନେକ ସମାଲୋଚକଙ୍କର ମତ । ଏହା ୧୯୦୮ ମସିହାରେ ଭୀମା ଭୂଇଁଆ ନାମରେ କଟକ ଏଡ଼ୱର୍ଡ଼ ପ୍ରେସ୍‌ରୁ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ଉମେଶଚନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ୧୮୮୮ର ପଦ୍ମମାଳୀ ଓ ରାମଶଙ୍କର ରାୟଙ୍କ ୧୮୯୧ର ବିବାସିନୀ ପରେ ଭୀମା ଭୂଇଁଆକୁ ତୃତୀୟ ଓଡ଼ିଆ ଉପନ୍ୟାସ ବୋଲି ଗଣନା କରାଯାଏ ।ଏହି ଉପନ୍ୟାସରେ ଭୂୟାଁମାନଙ୍କର ବୀରତ୍ୱ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ନୃଶଂସତା, ଭୂୟାଁ ଗ୍ରାମ ମଧ୍ୟରେ ଧାଙ୍ଗଡ଼ା-ଧାଙ୍ଗଡ଼ୀ ଘର, ରାଜପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ସାଧାରଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଆତିଥେୟତା ତଥା ଯୁବକଯୁବତୀ ଓ ବୃଦ୍ଧବୃଦ୍ଧାମାନଙ୍କର ସାମାଜିକତା ମଧ୍ୟରେ ମୂଳ ନାୟକ ଭୀମାଭୂୟାଁର ପୌରୁଷ ଓ ପ୍ରେମର ଚିତ୍ର ଅଙ୍କିତ ହୋଇଛି ।ଭୀମା ଭୂଇଁଆ ଉପନ୍ୟାସଟି ବିଶେଷ କରି ଓଡ଼ିଶାର ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଭୂୟାଁ ଜନଜାତି ଓ ଅଣଅଦିବାସୀ ଚରିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ନେଇ ରଚିତ ।ଏହି ଜନଜାତି ଐତିହାସିକ ଭାବେ ପ୍ରଧାନତଃ କେନ୍ଦୁଝରର ଭୂୟାଁପୀଢ଼ରେ ଥିଲେ ଓ କେନ୍ଦୁଝରର ରାଜା ଓ ରାଜବଂଶ ସହିତ ପାରମ୍ପାରିକ ସମ୍ପର୍କ ରଖିଥିଲେ | ଉପନ୍ୟାସରେ ଭୂୟାଁମାନଙ୍କର ବୀରତ୍ୱ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ନୃଶଂସତା, ଭୂୟାଁ ଗ୍ରାମ ମଧ୍ୟରେ ଧାଙ୍ଗଡା଼-ଧାଙ୍ଗଡ଼ି ଘର, ରାଜପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଭକ୍ତି ଓ ସାଧାରଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଆତିଥେୟତା, ପୁଣି ଯୁବକଯୁବତି ଓ ବୃଦ୍ଧବୃଦ୍ଧାମାନଙ୍କର ସାମାଜିକତା ମଧ୍ୟରେ ଭୀମାଭୂୟାଁର ପୌରୁଷ ଓ ପ୍ରେମର ଚିତ୍ର ଅଙ୍କିତ ହୋଇଛି । ଉପନ୍ୟାସଟି ମୂଳତଃ ପ୍ରଣୟାଶ୍ରୟୀ । ଭୀମାଭୂୟାଁର ବୀରତ୍ୱ ଓ ପୌରୁଷଦ୍ୱାରା ରାଜଜେମା ଆକୃଷ୍ଟ । ସେହି ଆକର୍ଷଣ ଦୈହିକ ନହୋଇ ଆତ୍ମିକ ହୋଇପଡ଼ିଛି ଓ ପ୍ରେମର ମହାନ୍ ତ୍ୟାଗରେ ପରିସମପ୍ତି ଲଭିଛି । ଓଡ଼ିଶାର ଜଣେ ରାଜକନ୍ୟାଙ୍କର ଅପୂର୍ବ ଚାରିତ୍ରିକ ପ୍ରଭାବରେ ଆଦିବାସୀ ଭୀମାଭୂୟାଁର ବୀରତ୍ୱର ଦମ୍ଭ ଓ ପ୍ରେମ କିପରି ତ୍ୟାଗର ଚରମସୀମାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଛି, ତାହା ଏହି ଉପନ୍ୟାସରେ ଚିତ୍ରିତ ହୋଇଛି । ଉପନ୍ୟାସଟି ଓଡ଼ିଆ ପାରମ୍ପାରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ, ଆଦର୍ଶ, ଗ୍ରାମ୍ୟ ଓ ଆରଣ୍ୟ ଜୀବନ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ସାମାଜିକ ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସର ଏକ ନିଖୁଣ ପ୍ରତିଫଳନ।

ବିଷୟ ପ୍ରସ୍ଥାନ-

****************

ଅନେକ ଢିପ ଖାଲ ମଧ୍ୟ ଦେଇ ଓଡିଆ ସାହିତ୍ୟ ଏକ ନୂତନ ସୋପାନ ରେ ପହଞ୍ଚି ସାରିଛି। ଆଦିକବି ସାରଳା ଦାସ ଠାରୁ ଆଜି ର ଆଧୁନିକ କବି ଓ ଲେଖକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଓଡିଆ ସାହିତ୍ୟ ର ଅନେକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିଛି। ସମୟର ତାଳେ ତାଳେ ଏହାର ଅନେକ ନୂତନ‌ ରୂପରେଖ ବଦଳିଯାଇଛି। ମାତ୍ର ଏସବୁ ସତ୍ତ୍ୱେ ଓଡିଆ ସାହିତ୍ୟ ଜଗତକୁ ମିଳିଛି ମହାନ ସାହିତ୍ୟ ସାଧକଙ୍କ ଅମଳୀନ ଉପହାର। ସେମାନଙ୍କ ରଚିତ ଗଳ୍ପ ,କବିତା , ଉପନ୍ୟାସ, ନିବନ୍ଧ ନିମନ୍ତେ ଏ ଭାଷା ବାସ୍ତବରେ ସୁନ୍ଦର ଵେଶ ପରିଧାନ କରିପାରିଛି। କାନ୍ତକବି ଲକ୍ଷ୍ମୀକାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର ଙ୍କ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତରେ ଯାହା ଲେଖି ଯାଇଥିଲେ ତାହା ବାସ୍ତବରେ ଯୁକ୍ତି ଯୁକ୍ତ। ଚାରୁ ହାତ୍ସମୟୀ ଚାରୁ ଭାଷମୟୀ, ବାସ୍ତବରେ ଏ‌ ଉତ୍କଳ‌ ଜନନୀ ର ହସ ସୁନ୍ଦର ଆଉ ଏହାର ଭାଷା ବି ସୁନ୍ଦର।

_______________________________________________

ପ୍ରସ୍ତୁତି-ସୌମ୍ୟ ରଞ୍ଜନ ରାୟ

ଭୂୟାଁ ଉଆସ, ଗୁଆମାଳ, ଭଦ୍ରକ

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁସ୍ତକ ଯାହା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁବକ/ଯୁବତୀଙ୍କୁ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ୍

Top 5 Books Which Every Youth Should Read