👉 ସିଂହଦ୍ଵାର ନିକଟରେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ଜଗିଥାନ୍ତି ନୀଳ ରଙ୍ଗର ଦୁଇଟି ମୂର୍ତ୍ତି । ବାମ ପଟେ ଜୟ ଓ ଡାହାଣ ପଟେ ବିଜୟ । ଏମାନେ ହେଲେ ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରପାଳ ।

👉 ଚାରି ହାତରେ ସେମାନେ ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ଜପାମାଳ ଧରିଥାନ୍ତି । ପୁଣି ଦୁଇଟି ଆଠ ଫୁଟର ସ୍ତମ୍ଭ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଜୟ ବିଜୟ ମୂର୍ତ୍ତି ରହିଛନ୍ତି । ମୂର୍ତ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ଶାଣ ପଥରରେ ନିର୍ମିତ ।

*କିଏ ଏହି ଜୟ ବିଜୟ*

ଯଦି ପୁରାଣକୁ ଯିବା ତେବେ ଭଗବତ ପୁରାଣ ଅନୁସରରେ ଜୟ ବିଜୟ ହେଉଛନ୍ତି ମହାପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣ ବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଦ୍ୱାରପାଳ । ସେମାନେ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣ ଓ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଜଗି ରହିଥାନ୍ତି । କେହି ଭେଟିବାକୁ ଆସିଲେ ସୂଚନା ଦେଇଥାନ୍ତି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ।

ଥରେ ଏମିତି ହେଲା ଯେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ୪ ଜଣ ମାନସପୁତ୍ର ସନକ, ସନନ୍ଦନ, ସନାତନ ଏବଂ ସନ୍ତକୁମାର ଶିଶୁ ବେଶରେ ଥିବା ବେଳେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗଲେ ନାରାୟଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ।

ତେବେ ଦ୍ୱାରପାଳ ଜୟ ବିଜୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଛୋଟ ପିଲା ହେୟଜ୍ଞାନ କଲେ । ସେମାନଙ୍କୁ ଅଟକାଇବା ସହ ପ୍ରଭୁ ଏବେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି କହିଲେ ଓ ଭିତରକୁ ଛଡ଼ିଲେ ନାହିଁ । ତେବେ ସନ୍ତ କୁମାର ଯୁକ୍ତି କରି କହିଲେ ଯେ ପ୍ରଭୁ ସବୁବେଳେ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଭଲ ପାଆନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସମୟ ଦେଇଥାନ୍ତି । ତଥାପି ଜୟ ବିଜୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଲେ ନାହିଁ ।

ଫଳରେ ସେମାନେ ଦୁଇ ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କୁ ଅଭିଶାପ ଦେଲେ ମର୍ତ୍ତ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ମଣିଷ ଭଳି ଚଳିବା ପାଇଁ । ଯାହାଫଳରେ ଆଉ ସେମାନଙ୍କର ଦେବତ୍ୱ ରହିବ ନାହିଁ । ଏହି ସମୟରେ ସ୍ୱୟଂ ବିଷ୍ଣୁ ଭଗବାନ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ । ଜୟବିଜୟ ବ୍ରହ୍ମାପୁତ୍ରଙ୍କୁ କ୍ଷମା ମାଗିଲେ ଏବଂ ଅଭିଶାପ ଫେରାଇ ନେବା ଲାଗି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିକଟରେ ଗୁହାରୀ କଲେ ।

ତେବେ ନାରାୟଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରପାଳ ଭାବେ ଜୟ ବିଜୟଙ୍କର ମନରେ ଅହଙ୍କାର ଥିଲା । ସେହି ଅହଂକାର ଭାଙ୍ଗିବା ପାଇଁ ଏଭଳି ନାଟକ ରଚିଥିଲେ ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ । ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ ଯେ ଅଭିଶାପ ଫେରାଇବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ । ତଥାପି ସେମାନଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ବିକଳ୍ପ ସୁଯୋଗ ଦେଲେ ।

ପ୍ରଥମଟି ସାତଥର ମର୍ତ୍ତ୍ୟ ଲୋକରେ ଜନ୍ମ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଭାବେ ରହିବ । ଦ୍ୱିତୀୟଟି ଥିଲା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଭାବେ ତିନିଟି ଜନ୍ମ ନେବ । ଏହାପରେ ତୁମେ ପୁଣି ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଫେରି ନିଜ ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇବ । ଜୟ ବିଜୟ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିକଳ୍ପଟିକୁ ବାଛିଥିଲେ । କାରଣ ମାତ୍ର ତିନିଟି ଜନ୍ମ ପରେ ସେମାନେ ବୈକୁଣ୍ଠ ଫେରି ଆସିବେ ।

ଏହାପରେ ସତ୍ୟଯୁଗରେ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ଓ ହିରଣ୍ୟ କଶ୍ୟପୁ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇ ଯଥାକ୍ରମେ ବରାହ ଅବତାର ଓ ନୃସିଂହ ଅବତାର ହାତରେ ବଧ ହୋଇଥିଲେ ଜୟ ବିଜୟ । ଦ୍ୱିତୀୟ ଜନ୍ମରେ ତ୍ରେତୟା ଯୁଗରେ ରାବଣ ଓ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜନ୍ମ ହୋଇ ରାମଙ୍କ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ ।

ଆଉ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଶିଶୁପାଳ ଓ ଦନ୍ତବକ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ସାଜିଥିଲେ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ମୁଖରେ ପଡ଼ିଥିଲେ ।

ଏହାପରେ ଜୟ ବିଜୟ ଅଭିଶାପ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଫେରିଥିଲେ । କଳିଯୁଗରେ ଏହି ଜୟ ବିଜୟ ବିଷ୍ଣୁ ରୂପୀ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ, ଶ୍ରୀ ବଳଭଦ୍ର ଓ ଦେବୀ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ଦ୍ୱାରପାଳ ଭାବେ ସିଂହଦ୍ୱାରରେ ବିରାଜମାନ ହୋଇଛନ୍ତି ।

ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ସିଂହଦ୍ଵାରରେ ଜୟ ବିଜୟ ବିଗ୍ରହ

ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ସିଂହଦ୍ଵାରରେ ଜୟ ବିଜୟ ବିଗ୍ରହ