ଆଜି ନିଳାଦ୍ରୀ ମହୋଦୟାଷ୍ଟମୀ ତିଥି। ଏହି ତିଥିରେ ପ୍ରଭୁ ମର୍ତ୍ତ୍ୟ ବୈକୁଣ୍ଠ ରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ଥିବାରୁ ଏହି ତିଥିକୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ପ୍ରକଟୋତ୍ସବ ଭାବେ ମହାସମାରୋହରେ ପାଳନ କରିବ ।

ପୁଷ୍ୟାଭିଷେକ ରେ ଶ୍ରୀଜୀଉ ଙ୍କ ଅଭିଷେକୋତ୍ସବ ପାଳନ କରିବାପରି ଏହିଦିନ ମଧ୍ୟ ଅଧିବାସିତ ଜଳରେ ଅଭିଷେକ କରିବ। ଏହିପରି ଉକ୍ତି ସ୍ୱୟଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମହାରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଙ୍କୁ ଆଦେଶ କରିଥିଲେ।

ବାମଦେବ ସଂହିତାରେ ଏହି ଉକ୍ତି ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି :-

“ଭୂୟଃ ଶୃଣୁସ୍ବ ଦେବସ୍ୟ ନୀଳଶୈଳାଧିପସ୍ୟ ଚ ।

ମାଧବେ ସିତ ପକ୍ଷେ ଚ ହ୍ୟଷ୍ଟମ୍ୟାଂ ଯବ୍ଦିନେ ନୃପଃ ।।

ପ୍ରାସାଦଘଟନାଂ ଚକ୍ରେ ତତସ୍ତୁ ପ୍ରତିବତ୍ସରମ ।

ଯଥା ପୁଷ୍ୟାଭିଷେକସ୍ତୁ ତବ୍ଦତ୍ତଚ୍ଚ ସମାଚରେତ।।”

(ବାମଦେବ ସଂହିତା)

ଏହି କ୍ରମରେ ବୈଶାଖ ଶୁକ୍ଳ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ନିଳାଦ୍ରୀ ମହୋଦୟ ଯାତ୍ରା ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ। ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଙ୍କ ପାଳିତ ଅନ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱାଦଶ ଯାତ୍ରା ବ୍ୟତୀତ ତ୍ରୟୋଦଶ ଯାତ୍ରା ଭାବେ ନିଳାଦ୍ରୀ ମହୋଦୟ ଅଷ୍ଟମୀ ସୁ – ପରିଚିତ। ଏହା କୁ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦିବସ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।

ଏହି ଦିନ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ରେ ସକାଳ ଧୂପ ଓ ଆଲଟ ଲାଗି ସରିବା ପରେ ଭିତର ଗମ୍ଭିରାରେ ପାଣି ପଡି ପୂଜା ଠା’ ହୋଇଥାଏ। ପୂର୍ବ ଦିନରୁ ଭୋଗମଣ୍ଡପ ରେ ଅଧିବାସ ହୋଇଥିବା ୧୦୮ ଗଡୁ ଜଳକୁ ଗରାବଡୁ ସେବକମାନେ ମୁହଁରେ ବାଘମୁହାଁ ବାନ୍ଧି ଘଣ୍ଟ , ଛତ୍ର , କାହାଳି ସହ ପଟୁଆରରେ ଚାରି ଥରରେ ଚାରି ପନ୍ତି କରି ଜଳ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗଡୁମାନ ରତ୍ନସିଂହାସନ ନିକଟରେ ବିଜେ କରିବା ପରେ ଜଳ ପୂଜା ଓ ଲାଗି ନୀତି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ। ପୂଜାପଣ୍ଡା ସଂସ୍କାର ପୂର୍ବକ ଜଳ ଲାଗି କରନ୍ତି । ଜଳଲାଗି ଅବକାଶ ସମୟ ଭଳି ଦର୍ପଣ ଉପରେ ଲାଗି ହୋଇଥାଏ। ପରେ ପରେ ମଇଲମ , ନୂଆ ବସ୍ତ୍ର ଲାଗି ହେବା ସହ ପୂଜାପଣ୍ଡା,ପତିମହାପାତ୍ର , ମୁଦିରସ୍ତ, ରୂପା ପିଙ୍ଗଣରେ ଚନ୍ଦନ ବିଜେ କରାଇ ଆଣି ସିଂହାସନ ଉପରେ ସଂସ୍କାର ପୂର୍ବକ ପାଳିଆ ପୁଷ୍ପାଳକଙ୍କ ସହ ଚନ୍ଦନ ସର୍ବାଙ୍ଗ କରାନ୍ତି। ତତ୍ ପଶ୍ଚାତ ଭିତରେ ପାଣି ପଡି ଧୁଆଯିବା ପରେ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଧୂପ ବଢିଥାଏ ତତ୍ପରେ ଅଷ୍ଟ ଦିଗପାଳ ଅନ୍ନ ବଳି ଦିଆଯାଇଥାଏ। ପରେ ଯାତ ଭୋଗ ଘଣ୍ଟ, ଛତ୍ର , କାହାଳି ସହ ଶ୍ରୀ ଛାମୁକୁ ଆସିବା ପରେ ମୁଦିରସ୍ତ ପ୍ରସାଦ ଲାଗି କରିଥାନ୍ତି ଓ ଭୋଗ ସରିବା ପରେ ପାଣି ପଡି ଧୋପାଖଳ ହୋଇ ତିନିବାଡ଼ରେ ବନ୍ଦାପନା ନୀତି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ। ତତ୍ପରେ ଆଜ୍ଞାମାଳ ପାଇ ଚଳନ୍ତି ବିଗ୍ରହ ଚାପ କୁ ବିଜେ କରିଥାନ୍ତି।

ନିଳାଦ୍ରୀ ମହୋଦୟର ମହତ୍ଵ ତଥା ମହିମା ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣ ରେ ପ୍ରତିପାଦିତ ହୋଇଛି ।

” ବୈଶାଖ ସ୍ୟାମଳେ ପକ୍ଷେ ଅଷ୍ଟମ୍ୟାଂ ପୁଷ୍ୟା ଯୋଗତଃ ।

କୃତା ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଭୋ ବିପ୍ରାଃ ଶୋଭନେ ଗୁରୁବାସରେ ।।

ତଦ୍ଦିନଂ ସୁମହତ୍ ପୁଣ୍ୟଂ ସର୍ବପାପପ୍ରଣାଶନମ । ସ୍ନାନଂ ଦାନଂ ତପୋ ହୋମଃ ସର୍ଵମକ୍ଷଯ୍ୟମଶୃତେ ।।

ଶୁକ୍ଳାଷ୍ଟମୀ ଯା ବୈଶାଖେ ଗୁରୁପୁଷ୍ୟାଯୁତା ଯଦା ତସ୍ୟାମଭ୍ୟର୍ଚନଂ ବିଷ୍ଣୋଃ କୋଟିଜନ୍ମାଘନାଶନମ୍ ।। ”

( ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣ , ୨୭ ଅଧ୍ୟାୟ)

ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମା ବୈଶାଖ ମାସର ପୁଷ୍ୟାଯୋଗଯୁକ୍ତ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥି ଗୁରୁବାରରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କଲେ । ସେହି ହେତୁ ଏଇ ଦିବସଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟତମ ସର୍ବପାପ ବିନାଶକାରୀ ଅଟେ।ଉକ୍ତ ଦିବସରେ ସ୍ନାନ ,ଦାନ , ତପସ୍ୟା ଓ ହୋମଦି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ମିଳିଥାଏ। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ଦିବସରେ ଭକ୍ତି ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ବିଗ୍ରହ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି ସେମାନେ କୋଟିଜନ୍ମ ପାପରୁ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରି ଥାନ୍ତି।

“ନୀଳାଚଳ ନୀବାସାୟ ନିତ୍ୟାୟ ପରମାତ୍ମନେ

ବଳଭଦ୍ର ସୁଭଦ୍ରାଭ୍ୟାଂ ଜଗନ୍ନାଥାୟତେ ନମଃ।।”

କୁର୍ଯ୍ୟାଦୁତ୍ସବମେତସ୍ୟ ନୀଳଶୈଳସ୍ୟ ଭୂପତେ।

ତତ୍ ପୂର୍ବଦିନତଃ କୁମ୍ଭୋତ୍କରସ୍ୟ ଜଳପୂରଣମ୍।। 118।।

ବୈଶାଖ ଶୁକ୍ଳ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ "ନୀଳାଦ୍ରି ମହୋଦୟ " ଉତ୍ସବ କରିବ। ତାହା ପୂର୍ବ ଦିନରୁ କଳସରେ ଜଳ ପୂରଣ କରିଥିବ।

କର୍ପୂରଚନ୍ଦନେ କ୍ଷିପ୍ତ୍ୱା ବସ୍ତ୍ରାଚ୍ଛାଦନମାଚରେତ୍।

ତତୋ ଗନ୍ଧଂ ଚ ପୁଷ୍ପଂ ଚ ପାତୟିତ୍ୱା ଘଟୋତ୍କରାନ୍।। 119।।

ଅଷ୍ଟୋତ୍ତରଶତାନେବ ଅଧିବାସତୟା ନ୍ୟସେତ୍।

ପ୍ରାତଃ ପୂଜାବସାନେ ବୈ ଦେବାଗ୍ରେ ସ୍ଥାପୟେଦ୍ଽଘଟାନ୍।120।

ସେଥିରେ କର୍ପୂର ଏବଂ ଚନ୍ଦନ ପକାଇ ବସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା କଳସମାନଙ୍କର ମୁଖ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରିଦେବ। ତାହାପରେ ଗନ୍ଧ ଓ ପୁଷ୍ପ ପକାଇ ୧୦୮ କଳସ ଅଧିବାସ କରିବ। ପ୍ରାତଃକାଳୀନ ପୂଜା ସମାପ୍ତି ପରେ ଠାକୁରମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଘଟ ଗୁଡିକ ସ୍ଥାପନ କରିବ।

ମହାସ୍ନାନସ୍ୟ ବସ୍ତୂନି ଚାସନାର୍ଥଂ ସମାଚରେତ୍।

ସଂସ୍କୃତ୍ୟ ସ୍ନାପୟେୟୁସ୍ତେ ପୂର୍ବବଦର୍ଚ୍ଚକାଃ ପ୍ରଭୂନ୍।। 121।।

ମହାସ୍ନାନ ନିମନ୍ତେ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ବସ୍ତୁ ଓ ଆସନପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବ। ସେଗୁଡ଼ିକ ସଂସ୍କାର କରି ଠାକୁରମାନଙ୍କୁ ପୂର୍ବପରି ସ୍ନାନ କରାଇଦେବ।ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମହାବାହୁ

ନବାଂଶୁକେନ ସଂପ୍ରୋଚ୍ଛ୍ୟ ଚତୁଃସମବିଲେପନମ୍।

ନବୀନବସ୍ତ୍ରାଳଂକାରନିଚୟାର୍ପଣମାଚରେତ୍।। 122।।

ନୂତନବସ୍ତ୍ରରେ ବିଗ୍ରହମାନଙ୍କୁ ପୋଛି ଦେଇ ଚଉଷମ ଲାଗି କରାଇବ। ତାହାପରେ ନୂତନବସ୍ତ୍ର, ଅଳଙ୍କାରମାନ ସମର୍ପଣ କରିବ।

ମଧ୍ୟାହ୍ନଂ ପୂଜାଂ କୃତ୍ୱାର୍ଥଂ ବଳିଂ ଦଦ୍ୟାଚ୍ଚ ବାହ୍ୟତଃ।

ବନ୍ଦାପନାଂ ତତଃ କୁର୍ଯ୍ୟାନ୍ମହାଭକ୍ତ୍ୟା ମହୀପତେ।। 123।।

ମଧ୍ୟାହ୍ନ ପୂଜା କରି ବାହାରେ ବଳି ଦେବ। ହେ ମହୀପତି ! ତାହାପରେ ମହାଭକ୍ତି ସହକାରେ ବନ୍ଦାପନା କରିବ।

ବୈଶାଖସ୍ୟାମଳେ ପକ୍ଷେ ଅଷ୍ଟମ୍ୟାଂ ପୁଷ୍ୟଯୋଗତଃ।

କୃତା ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଭୋ ବିପ୍ରାଃ ଶୋଭନେ ଗୁରୁବାସରେ।। 100।।

ହେ ବିପ୍ରଗଣ ! ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ବୈଶାଖ ମାସର ପୁଷ୍ୟାଯୋଗଯୁକ୍ତ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥି ସୁଶୋଭନ ଗୁରୁବାରେ ଏହି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କଲେ।

ତଦ୍ଦିନଂ ସୁମହତ୍ ପୁଣ୍ୟଂ ସର୍ବପାପପ୍ରଣାଶନମ୍।

ସ୍ନାନଂ ଦାନଂ ତପୋ ହୋମଃ ସର୍ବମକ୍ଷୟ୍ୟମଶ୍ନୁତେ।। 101।।

ସେହି ହେତୁ ସେହି ଦିବସଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟତମ ସର୍ବପାପ ବିନାଶକାରୀ ଅଟେ। ଉକ୍ତ ଦିବସରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ, ତପସ୍ୟା ଓ ହୋମାଦି ସମସ୍ତ କର୍ମ ଅକ୍ଷୟ ଫଳଦାୟକ ହୋଇଥାଏ।

ତସ୍ମିନ୍ ଦିନେ ଯେ ପଶ୍ୟନ୍ତି ମାନବା ଭକ୍ତିଭାବିତାଃ।

କୃଷ୍ଣଂ ରାମଂ ସୁଭଦ୍ରାଂ ତେ ମୁକ୍ତିଭାଜୋ ନ ସଂଶୟଃ।। 102।।

ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏହି ଦିନରେ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟ ନେଇ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ, ଶ୍ରୀବଳଭଦ୍ର ଓ ଶ୍ରୀସୁଭଦ୍ରାଦେବୀଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ମୁକ୍ତି ଲାଭ ହୋଇଥାଏ ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମହାବାହୁ

ଶୁକ୍ଳାଷ୍ଟମୀ ଯା ବୈଶାଖେ ଗୁରୁପୁଷ୍ୟଯୁତା ଯଦା।

ତସ୍ୟାମଭ୍ୟର୍ଚ୍ଚନଂ ବିଷ୍ଣୋଃ କୋଟିଜନ୍ମାଘନାଶନମ୍।। 103।।

ପୁଷ୍ୟା ନକ୍ଷତ୍ରଯୁକ୍ତ ଗୁରୁବାର ବୈଶାଖ ଶୁକ୍ଳ ଅଷ୍ଟମୀରେ ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ କୋଟି ଜନ୍ମାର୍ଜିତ ପାପରାଶି ବିନଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ।

ଜୟ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ସ୍ଵାମୀ ନୟନ ପଥଗାମୀ ଭବତୁ ମେ

ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ନିଳାଦ୍ରୀ ମହୋଦୟାଷ୍ଟମୀ

ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ନିଳାଦ୍ରୀ ମହୋଦୟାଷ୍ଟମୀ