ଓଡ଼ିଶା, ତାଙ୍କର ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥିତି ହେତୁ ନିଜର ଜୀବନ, କଳା, ଭାଷା ଏବଂ ସାହିତ୍ୟର ଏକ ଢାଞ୍ଚା ବିକଶିତ କରିଛି।ପ୍ରକୃତିର ଅନୁଗ୍ରହ ତାଙ୍କୁ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ପ୍ରଦାନ କଲା, ଯେଉଁଥିରୁ ଆର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଦ୍ରାବିଡ଼ମାନଙ୍କ ଏକ ଦୃଢ ମିଶ୍ରଣକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିବା ଏକ ସଂସ୍କୃତି ବଢ଼ିଲା। ତାଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା ଇତିହାସର ଆରମ୍ଭରୁ, ଓଡ଼ିଶା ନିଜର ରାଜନୈତିକ ପରିଚୟ, ଅର୍ଥନୈତିକ ସମୃଦ୍ଧତା, ବିଦେଶୀ ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ଉନ୍ନତି ବଜାୟ ରଖିଥିଲା ।ଦ୍ୱାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ପୂର୍ବ ଗଙ୍ଗାର ଆବିର୍ଭାବ ଓଡିଶା ଇତିହାସରେ ଏକ ମହତ୍ ମୋଡ଼ ଆଣିଥିଲା। ଅନନ୍ତଭର୍ମାନ ଚୋଡାଗଙ୍ଗଦେବ କାଲିଙ୍ଗା ଏବଂ ଉତ୍କଳର ଅଞ୍ଚଳକୁ ଏକ ରାଜନୈତିକ ସଂସ୍ଥାରେ ଯୋଡିଥିଲେ, ଯାହା ସମାଜରେ ଏକ ଶୃଙ୍ଖଳା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା । ଗଙ୍ଗା ନିୟମରେ ହିଁ ଓଡିଆ ଭାଷା ଭାବରେ ଓଡିଆ ଭାଷା ଓଡିଶାରେ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ବକ୍ତବ୍ୟ ପାଲଟିଥିଲା। ଓଡ଼ିଶାର ମିଳିତ ରାଜ୍ୟ ଉତ୍ତରରେ ଥିବା ଗଙ୍ଗା ନଦୀରୁ ଦକ୍ଷିଣରେ ଗୋଦାବରୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲା। ଏକ ସଂଘର ଚିନ୍ତାଧାରାର ଏକତା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଏକ ସାଧାରଣ ପ୍ରଶାସନ ଅଧୀନରେ ଓଡିଆ ଭାଷା ଭାଷା, ସାମାଜିକ ତଥା ସାଂସ୍କୃତିକ ଏକତାର ଭାବନାକୁ ବଢାଇଲା। ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚୋଡଗଙ୍ଗଦେବଙ୍କ ସ୍ମାରକୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରର ନିର୍ମାଣ ଓଡିଆମାନଙ୍କୁ ସାଂସ୍କୃତିକ ଏକତା ମଧ୍ୟରେ ବାନ୍ଧି ରଖିଥିଲା ଏବଂ ପରଠାରୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଓଡିଆର ପରଠାରୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଓଡିଆର ମୂଖ୍ୟ ଦେବତା ଭାବରେ ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଉଥିଲା। ପଞ୍ଚଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଓଡିଆ ସାହିତ୍ୟର ପ୍ରସିଦ୍ଧ କଲମ ଦ୍ୱାରା ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇଛି।

ଜାତୀୟତାର ଧାରଣା ଢାଞ୍ଚା ଓଡିଆ ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧାରଣ କରିଥିବା ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ଓଡିଆ ସାହିତ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଓଡିଆମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ନୂତନ ଆତ୍ମା ଆଣିଥିଲା । ଭୌଗୋଳିକ ରାଜନୈତିକ ଘଟଣାର ପ୍ରତୀକ ଭାବରେ ଓଡିଆ ଜାତୀୟତା ଏକ ପୃଥକ ପ୍ରଦେଶ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା, ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଓଡିଶା ନାମରେ ପରିଚିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଏହାର ନାମ ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ପ୍ରଥମ ଭାଷା ଭିତ୍ତିକ ରାଜ୍ୟ ଭାବରେ ସ୍ଥାନିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ପ୍ରବନ୍ଧ ସାହିତ୍ୟିକ ସନ୍ଦର୍ଭ ଆଧାରରେ ନୂତନତାକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଥାଏ।ଷୋଡଶ ଶତାବ୍ଦୀର ସାହିତ୍ୟିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ସୀମା ମଧ୍ୟରେ, ଆମେ କାଲିଙ୍ଗା, ତ୍ରି-କାଲିଙ୍ଗା, ଏବଂ ଉତ୍କଳର ପ୍ରାଚୀନ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିର ହୋଇଥିବା ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଜାତିର ପରିଚୟ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବା ଏବଂ ଓଡ୍ରା କିମ୍ବା ଓଦ୍ରା-ଦେଶ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା କରିଥାଉ। ଓଡିଆ ଜାତୀୟତାବାଦ ଏବଂ ଏହାର ପରିଚୟ କେବଳ ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଉତ୍ପାଦ ନୁହେଁ, ଏହା ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ଷୋଡଶ ଶତାବ୍ଦୀର ବହୁ ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ବିକଶିତ ହୋଇଥିଲା ସାରଳା ଦାସଙ୍କ ସାହିତ୍ୟିକ କାର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ସ୍ମାରକୀ କାର୍ଯ୍ୟ 'ଓଡିଆ ମହାଭାରତ'ରେ ଅଣ୍ଡରପାଇନ୍ ପଥର ସ୍ଥାପନ କରିଛି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର ସାମାଜିକ-ନୀତି-ଅର୍ଥନୀତି ଭିତ୍ତିରେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଦିନିକିଆ ଜୀବନରେ ଏକ ଜାତିର ପରିଚୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଛି। ଏହି ପ୍ରବନ୍ଧରେ ହୋଇଥିବା ଆଲୋଚନା ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିଛି।

ଓଡିଶା ସମୀକ୍ଷା -

************

ଓଡିଆ ପରିଚୟ ଏବଂ ଓଡିଆ ଜାତୀୟତା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ 'ଓଡିଆ ଭାଗବତ'ର କାର୍ଯ୍ୟ।

ଚାରି ଶତାବ୍ଦୀ ପାଇଁ ଓଡିଆମାନେ ଅବହେଳିତ ତଥା ଶୋଷିତ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କ ଭାଷା ତଥା ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଭାବରେ ସେମାନଙ୍କ ପଡ଼ୋଶୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିସର୍ଜନ ହୋଇ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ। ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ 'ଭାଗବତ' ହିଁ ସେମାନଙ୍କର ଜାତୀୟତାକୁ ଗୁପ୍ତରେ ବଞ୍ଚାଇ ରଖିଥିଲା, ଶତାବ୍ଦୀ ଯନ୍ତ୍ରଣା ପରେ ପୁଣି ଏକ ସମଲିଙ୍ଗୀ ଲୋକ ଭାବରେ ମିଳିତ ହେବ। ଆଜି ମଧ୍ୟ ବଙ୍ଗଳା ବିହାର, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟର ରାଜନୈତିକ ସୀମା ବାହାରେ ଏକ ଶହ ହଜାର ଘରେ 'ଭଗବତ' ଦେଖିବାକୁ ମିଳିପାରେ - ଓଡିଆ ଜାତୀୟତାର ସାଧାରଣ ତଥା ସୁରକ୍ଷିତ ପ୍ରତୀକ।

ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ ଭଗବତ -

==============

ଷୋଡଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ସାଧୁ ଓଡ଼ିଶା ସଂସ୍କୃତରୁ ଓଡିଆ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭଗବତର ମୂଳ ଅନୁବାଦ ପାଇଁ ଓଡିଶାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରିବାରରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥିଲେ। ଏହା ମାଗଣା ଅନୁବାଦ ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ ଓଡିଆ ପଦରେ ମୂଳ ପାଠ୍ୟ ଉପରେ ଏକ ମନ୍ତବ୍ୟ। ଏହା ତାଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଘରୋଇ ଶବ୍ଦ କରିପାରିଛି, ଓଡିଆର ଜାତୀୟ ଚେତନାରେ ସବୁଠାରୁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଲେଖକ।ମାଆର ଧାର୍ମିକ ଇଚ୍ଛାକୁ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ସେ ଓଡିଆ ଭାଗବତ ଅଧ୍ୟାୟକୁ ଅଧ୍ୟାୟ ଅନୁସାରେ ଲେଖିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ତାଙ୍କୁ ପାଠ କଲେ।ତାଙ୍କ ମା କ୍ୱଚିତ୍ ହୃଦୟଙ୍ଗମ କରିଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କର ନମ୍ର ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି ଏକ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ରଚନା ବଞ୍ଚାଇବା ଯାହା କେବଳ ଓଡିଶାର ତଥା ବାହାରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ପୁତ୍ରଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତତାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ନୁହେଁ, ପିଢ଼ି ପରେ ପିଢ଼ି ନୁହେଁ ବରଂ ବିଛିନ୍ନ ଲୋକଙ୍କୁ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ବାନ୍ଧି ରଖିବା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଜାତୀୟ ବ୍ୟାନର ହେବା।ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଏହା ଏକ ସତ୍ୟ କଥା ଯେ ଯଦିଓ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ, ଉପନ୍ୟାସ 'ଓଡିଆ ଭଗବତା'ର ଲେଖକ ବଳରାମ ଦାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚୈତନ୍ୟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ବୈଷ୍ଣବ ଧର୍ମ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେ ସେମାନଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ, ତଥାପି ସେ ବୈଷ୍ଣବ ଧର୍ମର ସଂସ୍କୃତିର ନୀତି ଗ୍ରହଣ କରିନଥିଲେ।

ଜଗନ୍ନାଥ ଧର୍ମ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତିର ମଶାଲ ବହନ କରୁଥିବା

============================ଓଡିଆ ଭଗବତଙ୍କ ଜନ୍ମ :::

============

ଓଡିଆ ଭଗବତ ମଧ୍ୟ ଓଡିଶାରୁ ଅଶିକ୍ଷା ହ୍ରାସ କରିବାରେ ବହୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା। ଏହାର ବହୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଗୁଣ ହେତୁ ଓଡିଆ ସାହିତ୍ୟର ଅଭିବୃଦ୍ଧିରେ ଏହା ଏକ ନୂତନ ମୋଡ଼ ଦେଇଥିଲା ଏବଂ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହାର ସରଳତା ବହୁତ ଲୋକପ୍ରିୟ ହେଲା। ଏହା ପ୍ରକୃତରେ କ୍ଷେତରେ ଥିବା ଟିଲର୍, ରାସ୍ତାରେ ଅପରିଚିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଏବଂ ଅଶିକ୍ଷିତ ସାଧାରଣ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସିତ ଏବଂ ପଢାଯାଏ।ଏଠାରେ ଆମେ ଗୋଟିଏ କଥା ଉଲ୍ଲେଖ କରିପାରିବା ଯେ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ନିଜେ ଚୈତନ୍ୟଙ୍କ ସମାନ ବୟସର ଥିଲେ।ସେ ପ୍ରଥମେ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ତାଙ୍କୁ ଭେଟିଥିଲେ। ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ ସପ୍ତଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଜୀବନୀ ଲେଖକ ଦିବ୍ୟାକର ଦାସ ଦାବି କରିଛନ୍ତି ଯେ ଚୈତନ୍ୟ ନିଜେ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭଗବତର ଓଡିଆ ପ୍ରଦର୍ଶନକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି:

"ଏହି ସମୟ ଶ୍ରୀ ଚୈତନ୍ୟ

ସଙ୍ଗରେ ଧରି ସଖାଗଣ

ବାଟ ତୋରଣେ ବିଜେ କଲେ

ପୁରାଣ ଶୁଣି ତୋଷ ହେଲେ।"

ଏଥି ସହିତ, ଅନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ଅଶିକ୍ଷା ହେତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସଂସ୍କୃତ ଶାସ୍ତ୍ରର ବିଶେଷ ଭାବରେ ଭଗବତକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରି ନିଜର ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରୁଥିଲେ ଯାହାକି ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାଭାଷୀ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ସଂସ୍କୃତ ଜାଣି ନଥିଲା। ଲୋକମାନେ ସଂସ୍କୃତ ଭାଷା ବିଷୟରେ ଅଜ୍ଞତାର ସୁଯୋଗ ନେଇ ଅନେକ ସମୟରେ ସେମାନେ ଅତ୍ୟଧିକ ଶୁଳ୍କ ଆଦାୟ କଲେ।ତେବେ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ କାରଣରୁ ଭଗବତ ଓଡିଆ ଭାଷାରେ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇଥିଲା। ସେମାନେ ଜାଣିବାକୁ ପାଇଲେ ଯେ ଭଗବତ୍ ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର ପୁସ୍ତକ ଭାବରେ ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଥିଲା। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ଲୋକମାନେ ଅସାଧାରଣ ଉତ୍ସାହ ଏବଂ ଶକ୍ତି ସହିତ ଭାଷା ଓଡିଆର ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ।ଏହି କାରଣରୁ ଓଡିଶାରେ ପଢ଼ିବା ଏବଂ ଲେଖିବାର କଳା ବହୁଳ ଭାବରେ ଅଭ୍ୟାସ କରାଯାଏ।

ଭାଗବତ,

ଭା. ଅର୍ଥ ଭାବ

.ଗ. ରୁ ଜ୍ଞାନ,

.ବ. ରୁ ବ୍ରହ୍ମ ଓ

.ତ. ରୁ ତତ୍ତ୍ବ

ଅର୍ଥାତ ଭାବ, ଜ୍ଞାନ, ବ୍ରହ୍ମ ଓ ତତ୍ତ୍ବ ହିଁ ଭାଗବତ । ଏହା ପରମ ଶାସ୍ତ୍ର।

ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତିରେ ପରମଶାସ୍ତ୍ର ଭାଗବତ ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରେ । ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ରଚନା ସେହି ହେତୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାନ୍ତୀୟ ଭାଷାରେ ସମୟକ୍ରମେ ଅନୁବାଦିତ ହୋଇଅଛି । ଭାଗବତ ପାଠ କରି ଧର୍ମପ୍ରାଣ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁଗଣ ବହୁକାଳରୁ ଜୀବନର ପରମ ଶ୍ରେୟ ଲାଭ ରାଭ କରିଆସୁଛନ୍ତି । ଷୋଡ଼ଶ ଶତାବ୍ଦୀ ବେଳକୁ ଏହି ଧାରା (ଅନୁବାଦ), ଭାରତୀୟ ସାହିତ୍ୟ ରେ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହୋଇ ଆସୁଅଛି । ସେହିବେଳକୁ ଓଡ଼ିଆରେ ସଂସ୍କୃତ ଭାଗବତର ମୂଳରୂପକୁ ନେଇ ଲିଖିତ ହୋଇଛି ଭାଗବତ । ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସାହିତ୍ୟ କୃତି ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଭାଗବତ ଓଡ଼ିଆ ଜନଜୀବନରେ ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନ ଯେପରି ଅଧିକାର କରିଛି, ତଦୁପରି ଭାଗବତ ବତର ରଚୟିତା ଭକ୍ତକବି ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ପ୍ରତି ଓଡ଼ିଆର ପ୍ରାଣ ହୋଇଉଠିଛନ୍ତି । ଅତି ଦକ୍ଷତାର ସହ ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ଭାଗବତର ମର୍ମ, ଭକ୍ତିତତ୍ତ୍ବ ଓ ଦର୍ଶନର ଜଟିଳ ତତ୍ତ୍ବଗୁଡିକ ସର୍ବସାଧାରଣଙ୍କ ବୋଧଗମ୍ୟ ହୋଇ ସରଳ ରଳ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ।

ଭାଗବତ ସର୍ବଦା ଭକ୍ତ ଓ ଭଗବାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ନିବିଡ଼ ସମ୍ପର୍କର ଏକ ସୃଷ୍ଟ ସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ପରିଚୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୀତିରେ ଏହାର ବ୍ୟୁତ୍ପତ୍ତି କରାଯାଇପାରେ।

୧. ଭଗବତଂ ଅଧିକୃତ୍ୟ କୃତୋ ଗ୍ରନ୍ଥ ଭାଗବତମ୍ .

ଯେଉଁ ଗ୍ରନ୍ଥର ପ୍ରତିପାଦ୍ୟ ତତ୍ତ୍ବ ଭଗବାନ, ତାହାର ନାମ ଭାଗବତ ଅଟେ।

୨. ଭାଗବତଃ ଇମେ ଭାଗବତାଃ, ତାନ୍ ଅଧିକୃତ କ୍ରୁତୋ ଗ୍ରନ୍ଥ ଭାଗବତମ୍ .

ଯେଉଁ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଭଗବଦ୍ ଭକ୍ତଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ବ ଓ ବିଶେଷତ୍ତ୍ବ ବର୍ଣ୍ଣିତ ତାହାର ନାମ ଭାଗବତ।

୩. ଭଗବତା ପ୍ରୋକ୍ତ ଭାଗବତମ୍

ଯାହା ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ବାରା କଥିତ ତାହାହିଁ ଭାଗବତ ଅଟେ।ସର୍ବପ୍ରଥମେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରତି ଉପଦେଶ ନିସୃତ ହୋଇ କ୍ରମଶଃ ନାରଦ, ବ୍ୟାସଦେବ, ଶୁକଦେବ ଓ ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ କ୍ରମେ ଏ ବାଣୀ ମନ୍ଦାକିନୀ ସଦୃଶ ବହି ଆସି ମାନବ ସମାଜକୁ ଭଗବଦ୍ ରସରେ ପ୍ଲାବନ ଓ ପବିତ୍ର କରିଅଛି।

ଉତ୍ପତ୍ତି

*****

ଓଡ଼ିଶା, ଭାରତର ଧାର୍ମିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଇତିହାସରେ “ଓଡିଆ ଭାଗବତ” ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଛି।ଏହା ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ଅଷ୍ଟାଦଶ ମହାପୁରୁଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ "ଭଗବତ ପୁରାଣ" ର ଓଡିଆ ଭାଷାରେ ଅନୁବାଦ।

ଓଡିଆ ଭାଗବତକୁ ଏକାଦଶଶତାବ୍ଦୀର ସାଧୁ, କବି ତଥା ଓଡିଶାର ପଣ୍ଡିତ ଜଗନ୍ନାଥ ଦସା ଅନୁବାଦ କରିଥିଲେ। ଓଡିଆ ସାହିତ୍ୟ ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତାର ଜଗନ୍ନାଥ ଦାଶ ଅନ୍ୟତମ।

୧. ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ :

--------------

ପୁରୀର କପିଲେଶ୍ୱରପୁରରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ଭଗବତ ପୁରାଣକୁ ଓଡିଆରେ ଅନୁବାଦ କରିବା ପାଇଁ ଇଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରେରଣା ପାଇଥିବା କୁହାଯାଏ। ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଭଗବତ ପୁରାଣର ଶିକ୍ଷାକୁ ଓଡିଆ ଭାଷାରେ କଥା ହେଉଥିବା ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ କରାଇଲା।ଅତିବଡ଼ି ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ (୧୪୮୭–୧୫୪୭) (କେତେକ ମତ ଦେଇଥାନ୍ତି ତାଙ୍କ ଜୀବନ କାଳ (୧୪୯୨–୧୫୫୨) ଭିତରେ) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ କବି ଓ ସାଧକ ଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ପଞ୍ଚସଖାଙ୍କ (ପାଞ୍ଚ ଜଣ ଭକ୍ତକବିଙ୍କ ସମାହାର; ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ଦାସ , ବଳରାମ ଦାସ, ଶିଶୁ ଅନନ୍ତ ଦାସ, ଯଶୋବନ୍ତ ଦାସ) ଭିତରୁ ଜଣେ । ଏହି ପଞ୍ଚସଖା ଓଡ଼ିଶାରେ ଧାରାର ଆବାହକ ଥିଲେ । ଚୈତନ୍ୟ ଦେବଙ୍କ ପୁରୀ ଆଗମନ ସମୟରେ ସେ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପ୍ରୀତ ହୋଇ ସମ୍ମାନରେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ "ଅତିବଡ଼ି" ଡାକୁଥିଳେ ଥିଲେ (ଅର୍ଥାତ "ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଭକ୍ତ") । ଜଗନ୍ନାଥ ଓଡ଼ିଆ ଭାଗବତର ରଚନା କରିଥିଲେ।

୨.ଅନୁବାଦ ପ୍ରକ୍ରିୟା: :

ସ୍ଥାନୀୟ ଭାଷାରେ ଅନୁବାଦ କରିବାବେଳେ ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ପାଠ୍ୟର ମହତ୍ତ୍ୱ କୁ ବଜାୟ ରଖି ଏହି ଅନୁବାଦ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତି ଏବଂ ଯତ୍ନ ସହିତ କରାଯାଇଥିଲା।ଏହି ଅନୁବାଦରେ ମନ୍ତବ୍ୟ ଏବଂ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୂକ୍ତ ହୋଇଥିଲା ଯାହା ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କୁ ପାଠକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା ।

୩. ଭକ୍ତି ଆନ୍ଦୋଳନର ପ୍ରଭାବ: :

ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ ସମୟ ଭକ୍ତି ଆନ୍ଦୋଳନ ସହିତ ସମକକ୍ଷ ହୋଇଥିଲା, ଯାହାକି ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଏବଂ ସାମାଜିକ ସ୍ଥିତିକୁ ଖାତିର ନକରି ଧାର୍ମିକ ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲା। ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ବହୁତ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା ।

୪. ପୃଷ୍ଠପୋଷକତା: ଅନୁବାଦ ସ୍ଥାନୀୟ ଶାସକମାନଙ୍କଠାରୁ ପୃଷ୍ଠପୋଷକତା ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କଠାରୁ ଏହାର ପ୍ରସାର ଏବଂ ଗ୍ରହଣରେ , ସ୍ଥାନୀୟ ଶାସକମାନଙ୍କ ଠାରୁ ପୃଷ୍ଠପୋଷକତା ଏବଂ ଲୋକଙ୍କ ସମର୍ଥନ ପାଇଲା, ଯାହା ଏହାର ପ୍ରସାର ଏବଂ ଗ୍ରହଣରେ ସାହାଯ୍ୟ କଲା।

ଓଡ଼ିଶା ଭାଗବତ, ଓଡ଼ିଶାବାସୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପାଠ, ଏହା ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରେ ରଚିତ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ ପୁରାଣର ଅନୁବାଦିତ ଏବଂ ଅନୁକୂଳ ସଂସ୍କରଣ।ଏହି ପାଠ୍ୟ ଓଡିଆ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାଂସ୍କୃତିକ ଏବଂ ଧାର୍ମିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରେ, ଭକ୍ତିର ମହତ୍ତ୍ ଏବଂ ଭକ୍ତି ଆନ୍ଦୋଳନର ଦର୍ଶନକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ।

ଐତିହାସିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ :

*************

ଏକାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ସମ୍ମାନିତ କବି ତଥା ସାଧୁ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଓଡିଆ ଭାଗବତ ରଚନା କରାଯାଇଥିଲା। ପୁରୀର ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା କପିଲେଶ୍ୱରପୁର ସାସନ, ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ଜଣେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସାଧୁ ଥିଲେ

ଭକ୍ତି ଆନ୍ଦୋଳନର ପ୍ରସାରରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସାଧୁ ଚୈତନ୍ୟ ମହାପ୍ରଭୂଙ୍କ ସମସାମୟିକ। ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ଭଗବତ ପୁରାଣକୁ ଓଡିଆ ଭାଷାରେ ଅନୁବାଦ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ, ଯାହା ସାଧାରଣତସଂସ୍କୃତ ସହିତ ଅପରିଚିତ ଥିଲା।

ଗଠନ ଏବଂ ବିଷୟବସ୍ତୁ :

******************

ଓଡିଆ ଭଗବତକୁ ବାରଟି ପୁସ୍ତକରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି, ଯାହା 'ସ୍କନ୍ଦ ' ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା, ଯେଉଁଥିରେ ସାମୂହିକ ଭାବରେ ୧୮୦୦୦ପଦ ଅଛି।ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୁସ୍ତକ ହିନ୍ଦୁ ଦର୍ଶନ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ବିଜ୍ଞାନ, ପୁରାଣ ଏବଂ ପ୍ରଭୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ଅବତାରର କାହାଣୀର ବିଭିନ୍ନ ଦିଗରେ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରେ।ଏଥିମଧ୍ୟରୁ ଦଶମ ପୁସ୍ତକ, ଯାହାକି ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପିଲାଦିନ ଏବଂ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ, ଏହାର କବିତା ଏବଂ ଭକ୍ତିଭାବ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହର ସହିତ ପାଳନ କରାଯାଏ।

ଭାଷା ଏବଂ ଶୈଳୀ:

*************

ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ ଅନୁବାଦ ଆକ୍ଷରିକ ନୁହେଁ; ଏହା ପରିବର୍ତ୍ତେ, ଏହା ଏକ ଆଡାପ୍ଟେସନ୍ ଯାହା ମୂଳର ମୂଳତା ବଜାୟ ରଖିଥାଏ ଯେତେବେଳେ ଏହାକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ସାଂସ୍କୃତିକ ସ୍ୱାଦ ସହିତ ମିଶାଇଥାଏ।ଓଡିଆ ଭଗବତର ଭାଷା ସରଳ ତଥାପି ଗଭୀର, ଏହାକୁ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚାଇଥାଏ।ଏହାର ଥିମିକ୍ ମିଟର ଏବଂ ରୂପାନ୍ତରର ସମୃଦ୍ଧ ବ୍ୟବହାର ଦ୍ୱାରା ବର୍ଣ୍ଣିତ କବିତା ଶୈଳୀ ଏହାର ଲୋକପ୍ରିୟତା ଏବଂ ଦୀର୍ଘାୟୁରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛି।

ପଦ୍ୟାବଳୀ

*********

ଭାଗବତ ନବାକ୍ଷରୀ ଛନ୍ଦରେ ରଚିତ । ଓଡ଼ିଆ ଭାଗବତରେ ସଂସ୍କୃତ ଭାଗବତର ମର୍ମାନୁବାଦ ରହିଛି । ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ଭାଗବତ ଭଳି ଏହା ବାର ସ୍କନ୍ଧ ବିଶିଷ୍ଟ ତେବେ କେତେକ ରଚନାରେ ତ୍ରୟୋଦଶ ସ୍କନ୍ଧର ବର୍ଣ୍ଣନା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ତେବେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଗବତ ତାତ୍କାଳିକ ଓଡ଼ିଆ ସାମାଜିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଭିତ୍ତି କରି ରଚିତ ଲୋକସାହିତ୍ୟ । ଏଥିରେ ସୁଖପାଠ୍ୟତା, ଲଳିତ ଓ କୋମଳ ପଦାବଳୀ ତଥା ସହଜ ଗାନଯୋଗ୍ୟ ନବାକ୍ଷରୀ ଛନ୍ଦ ରହିଛି ।

ଗୋବିନ୍ଦ ଗୋବିନ୍ଦ ଗୋବିନ୍ଦ ।

ପଦୁ ଗଡ଼ୁଛି ମକରନ୍ଦ ॥

ସେ ମକରନ୍ଦ ପାନ କରି ।

ହେଳେ ତରିଲେ ବ୍ରଜନାରୀ ॥

ସେ ବ୍ରଜନାରୀଙ୍କ ପୟରେ ।

ମନ ମୋ ରହୁ ନିରନ୍ତରେ ॥

ମନ ମୋ ନିରନ୍ତରେ ଥାଉ ।

ହା କୃଷ୍ଣ ବୋଲି ଜୀବ ଯାଉ।।

ଧାର୍ମିକ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ମହତ୍ତ୍ୱ :

*******************

ଓଡିଆ ଭାଗବତ କେବଳ ଧାର୍ମିକ ପାଠଠାରୁ ଅଧିକ; ଏହା ଏକ ସାଂସ୍କୃତିକ ଭଣ୍ଡାର ଯାହା ଓଡିଶାର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ଦୃଶ୍ୟକୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରିଛି। ଏହା ମନ୍ଦିର, ଘରେ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଧାର୍ମିକ ସମାରୋହରେ ପଢାଯାଏ।ଏହି ଲେଖା ସାମାଜିକ ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକତା ଏବଂ ଭକ୍ତି ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।

ଭାଗବତ ଟୁଙ୍ଗୀ, ଭାଗବତ ପଢ଼ିବା ଏବଂ ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ନିର୍ମିତ ଛୋଟ ଗଠନ, ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗ୍ରାମରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।ଏହି କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡିକ ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ସ୍ଥାନ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକମାନେ ପାଠ ଶୁଣିବା, ଆଲୋଚନାରେ ଯୋଗଦେବା ଏବଂ ଇର ପୂଜାପାଠରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବା ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି, ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ସୌହାର୍ଦ୍ଦ୍ୟ ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା କୁ ଦୃଢ଼ଭୂତ କରିଥାଏ।

ଓଡିଆ ସାହିତ୍ୟର ବିକାଶ ଉପରେ ଓଡିଆ ଭାଗବତ ଗଭୀର ପ୍ରଭାବ ପକାଇଛି। ଏହା ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ସାହିତ୍ୟ ପରମ୍ପରାରେ ଅବଦାନ ଦେଇ ଶତାବ୍ଦୀ ମଧ୍ୟରେ ଅସଂଖ୍ୟ କବି ଏବଂ ଲେଖକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଛି। ଭାଗବତରୁ ଥିମ୍, କାହାଣୀ ଏବଂ ନୈତିକ ଶିକ୍ଷା ନୃତ୍ୟ, ସଙ୍ଗୀତ ଏବଂ ଥିଏଟର ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର କଳାତ୍ମକ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତିକୁ ବିସ୍ତାର କରି ଏହାକୁ ଓଡିଶାର ସାଂସ୍କୃତିକ କପଡ଼ାରେ ସ୍ଥାନିତ କରିଛି।

ଓଡିଆ ଭାଗବତ ହେଉଛି ଭାରତର ଓଡିଶାର ଏକ ସମ୍ମାନଜନକ ପାଠ, ଯାହା ପଂଚଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାଶଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ। ଭଗବତ ପୁରାଣ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଏହା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଏହା ଓଡିଆ ଭାଷାରେ ଲେଖାଯାଇଛି। ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱର କିଛି ମୁଖ୍ୟ ଦିଗ ଏଠାରେ ଅଛି:

ଧାର୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ ::

--------------

ଓଡିଆ ଭାଗବତ ହେଉଛି ଏକ ଭକ୍ତି ପାଠ ଯାହାକି ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି (ଭକ୍ତି) ର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ।ଏଥିରେ କାହାଣୀ, ଶିକ୍ଷା, ଏବଂ ଭଜନ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଯାହାକି ଏହାର ପାଠକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭକ୍ତି ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥାଏ।

ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରଭାବ:

--------------

ଓଡ଼ିଶାର ସାଂସ୍କୃତିକ ତଥା ଧାର୍ମିକ ପରିଚୟ ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ପାଠ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛି।ଏହା ନୃତ୍ୟ ସମେତ ବିଭିନ୍ନ କଳା ରୂପକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଛି

ଏହା ସଂଗୀତ, ନୃତ୍ୟ, ଏବଂ ସାହିତ୍ୟ ସମେତ ବିଭିନ୍ନ କଳା ରୂପକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଛି ଏବଂ ଓଡିଆ ଭାଷା ଏବଂ ସଂସ୍କୃତିର ସଂରକ୍ଷଣ ତଥା ପ୍ରଚାରରେ ସହଯୋଗ କରିଛି।

ସାହିତ୍ୟିକ ମୂଲ୍ୟ:

------------

ଜଗନ୍ନାଥ ଦାଶଙ୍କ ଭାଗବତ ଏହାର କବିତାର ଉତ୍କର୍ଷତା ଏବଂ ସାହିତ୍ୟିକ ଯୋଗ୍ୟତା ପାଇଁ ପାଳନ କରାଯାଏ।ଏହା ଓଡିଆ ସାହିତ୍ୟର ଏକ ମାଷ୍ଟରପିସ୍ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ ଏବଂ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ପିଢ଼ି ଲେଖକ ଏବଂ କବିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ଉତ୍ସ ହୋଇଆସୁଛି।

ସାମାଜିକ ପ୍ରଭାବ:

-------------

ସାମାଜିକ ସୌହାର୍ଦ୍ଦ୍ୟ ଏବଂ ନୈତିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବାରେ ପାଠ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛି।ଏହା ଭଳି ନୀତିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରେ।ଏହା ଦୟା, ଧାର୍ମିକତା ଏବଂ ନମ୍ରତା ଭଳି ନୀତିଗୁଡିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରେ, ଯାହା ଓଡିଆ ସମାଜର ନୈତିକ କପଡା ଉପରେ ଗଭୀର ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥିଲା।

ଶିକ୍ଷାଗତ ଉପକରଣ:

---------------

ଭଗବତ ପୁରାଣର କାହାଣୀ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା ବିଷୟରେ ଲୋକଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ଓଡିଆ ଭାଗବତକୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି ଓଡିଶାରେ ଧାର୍ମିକ ଏବଂ ନୈତିକ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ସ ହୋଇପାରିଛି।

ମୋଟ ଉପରେ, ଓଡିଆ ଭାଗବତ ଉଭୟ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ତଥା ସାଂସ୍କୃତିକ ଭଣ୍ଡାର ଭାବରେ ଓଡିଶାରେ ବହୁତ ସମ୍ମାନ ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରେ।

ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜ୍ଞାନ

-----------

କୃଷ୍ଣ ଏବଂ ଇଶ୍ୱରଙ୍କ ସହିତ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜ୍ଞାନ: ହିନ୍ଦୁ ଦର୍ଶନ ବିଷୟରେ ଗଭୀର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରେ, ପାଠକମାନଙ୍କୁ ଆତ୍ମ ଏବଂ ଇଶ୍ୱରୀୟ ପ୍ରକୃତି ବୁଝିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

ନୈତିକତା ଏବଂ ନୈତିକ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ:

ନୈତିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ:

ଦୟା, ନମ୍ରତା, ଧାର୍ମିକତା ଏବଂ ଅଖଣ୍ଡତା ଭଳି ନୀତି ଶିକ୍ଷା କରେ, ପାଠକମାନଙ୍କୁ ଗୁଣାତ୍ମକ ଜୀବନଯାପନ କରିବାକୁ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ କରେ।

ନୈତିକ ଆଚରଣ:

ନୈତିକ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସଂକଳ୍ପଗୁଡିକର ଉଦାହରଣ ପ୍ରଦାନ କରେ, ଦୈନିକ ନୈତିକ ଆଚରଣ ପାଇଁ ଏକ ମାର୍ଗଦର୍ଶିକା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।

ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରଶଂସା:

---------------

ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟ:

ସାଂସ୍କୃତିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ମଜବୁତ କରେ ଏବଂ ଓଡିଆ ପରମ୍ପରା, ପର୍ବ, ଏବଂ ରୀତିନୀତି ବିଷୟରେ ବୁଝିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

ଐତିହ୍ୟର ସଂରକ୍ଷଣ:

ଓଡିଆ ଭାଷା ଏବଂ ସାହିତ୍ୟର ସଂରକ୍ଷଣ ଏବଂ ପ୍ରଶଂସାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ।

ବୌଦ୍ଧିକ ଉତ୍ସାହ:

-----------

ଦାର୍ଶନିକ ଜ୍ଞାନ: ପାଠକମାନଙ୍କୁ ଜୀବନ, କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ବିଷୟରେ ଗଭୀର ଦାର୍ଶନିକ ଆଲୋଚନା ସହିତ ଜଡିତ କରେ।

ସମାଲୋଚନାକାରୀ ଚିନ୍ତାଧାରା:ବିଶ୍ୱାସ , କାର୍ଯ୍ୟ, ଏବଂ ବିଶଶ୍ୱ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ବିଷୟରେ ପ୍ରତିଫଳନ ଏବଂ ସମାଲୋଚିତ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ।

ଭାବପ୍ରବଣ ଏବଂ ମାନସିକତା

---------------------

ଭାବପ୍ରବଣତା:

କଠିନ ସମୟରେ ଆରାମ ଏବଂ ସାନ୍ତ୍ୱନା ପ୍ରଦାନ କରେ, କାହାଣୀ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରେ ଯାହା ଆଶା ଏବଂ ସ୍ଥିରତାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଏ।

ମାନସିକ ଶାନ୍ତି:

ପାଠ ପଢ଼ିବା ଏବଂ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତି ଏବଂ ମାନସିକ ଶାନ୍ତିର କାରଣ ହୋଇପାରେ।

ଶିକ୍ଷାଗତ ମୂଲ୍ୟ:

-----------

ସାହିତ୍ୟିକ ପ୍ରଶଂସା:

ଓଡିଆ ସାହିତ୍ୟ ଏବଂ ଏହାର କବିତା ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ କୃତଜ୍ଞତା ବଢ଼ାଇଥାଏ, ସାହିତ୍ୟିକ ଜ୍ଞାନକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରେ।

ଧାର୍ମିକ ଶିକ୍ଷା:

ହିନ୍ଦୁ ପୁରାଣ, ଦେବତାମାନଙ୍କର କାହାଣୀ ଏବଂ ଧାର୍ମିକ ପ୍ରଥା ବିଷୟରେ ପାଠକମାନଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ |

ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଏବଂ ସାମାଜିକ ଲାଭ:

-----------------------

ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ବନ୍ଧନ:

ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ପଠନ ଏବଂ ଆଲୋଚନାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବା ଏକ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଭାବନାକୁ ବଞ୍ଚାଇଥାଏ।

ସାମାଜିକ ସମନ୍ୱୟ:

ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରେ ଯାହା ସମାଜ ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟ ଏବଂ ବୁଝାମଣାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ।

ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ବିକାଶ:

ଆତ୍ମ-ପ୍ରତିଫଳନ: ଶିକ୍ଷା ଉପରେ ପ୍ରତିଫଳିତ କରି ଏବଂ ନିଜ ଜୀବନରେ ପ୍ରୟୋଗ କରି ଆନ୍ତରିକତା ଏବଂ ଆତ୍ମ-ଉନ୍ନତିକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ।

ଜୀବନ କୌଶଳ:

ବ୍ୟବହାରିକ ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଜୀବନ କୌଶଳ ପ୍ରଦାନ କରେ ଯେପରିକି ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଦୃଢତା ଏବଂ ସହାନୁଭୂତି।

ଭାଗବତ ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ ପାଖରେ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ାଯାଏ। ଭାଗ ଭାଗବତ ପ୍ରତି ଓଡ଼ିଆ ହିନ୍ଦୁ ଘରେ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ହେ ହେବା ଏନ୍ତୁଡ଼ିଶାଳ ରେ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଶେଯ ପାଖରେ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ାଯାଏ।

ବ୍ ଓଡ଼ିଆ ଭାଗବତ ଅତିବଡ଼ି ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ ଦ୍ବାରା ରଚିତ ଏକ ପୁରାତନ କୃତି ।ଚର୍ତୁଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ ତାଳପତ୍ର ପୋଥିରେ ଏହା ଲେଖାଯାଇଥିଲା । ଏହା ହିନ୍ଦୁମାନ ମାନଙ୍କର ଏକ ପବିତ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥ । ସେହିପରି ସଂସ୍କୃତ ବତର ରଚନା କରିଥିଲେ ବ୍ୟାସଦେବ । ମୂଳ ଭାଗବ ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ ହେଉଛି ଭକ୍ତି ଯୋଗ ।ଅଷ୍ଟାଦଶ ପୁରାଣ ସମେତ ବେଦର ଲିପିବଦ୍ଧ କରିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କୁ ଆତ୍ମିକ ଶାନ୍ତି ମିଳିଲା ନାହିଁ । ନାରଦ/ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପରାମର୍ଶ କ୍ରମେ ବ୍ୟାସଦେବ ଭାଗବ ଗବତ ଚରିତ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଏଥିରେ ଶୁକମୁନିଙ୍କ ତୁଣ୍ଡରେ ଅଭିମନ୍ୟୁ ପୁତ୍ର ପରିକ୍ଷିତ ରାଜାଙ୍କୁ ଭଗବାନଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଲୀଳା ଶୁଣାଇବା ଛଳରେ ମାନବ ସମାଜକୁ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉନ୍ନତିର ମାର୍ଗ ଦର୍ଶନ କରାଇଥିଲେ । ମୂଳ ଭାଗବତକୁ ଅତି ସରଳ ଭାଷାରେ ନବାକ୍ଷରୀ ଛନ୍ଦରେ କାବ୍ୟ ରୂପ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ଅତିବଡ଼ି ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ । ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ଭାଗବତ ୧୨ ସ୍କନ୍ଧ ବିଶିଷ୍ଟ ହୋଇଥିବାବେଳେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଗବତର ୧୩ଟି ସ୍କନ୍ଧ ରହିଛି । ଓଡ଼ିଆ ଭାଗବତରେ ରହିଛି ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନ, କର୍ମ ଜ୍ଞାନ, ସମାଜ ଜ୍ଞାନ, ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ, କର୍ତବ୍ୟ, ପାପ-ପୂଣ୍ୟର ବିଚାର । ଏହାକୁ ପଠନ ଓ ଶ୍ରବଣ କଲେ ମନରେ ଭକ୍ତି ଓ ଜ୍ଞାନ ଭାବ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଥାଏ ।

ବାଣୀ:-

ପ୍ରାଣୀର ଭଲ ମନ୍ଦ ବାଣୀ ।

ମରଣକାଳେ ତାହା ଜାଣି ॥

ମର୍ତ୍ତ୍ୟମଣ୍ଡଳେ ଦେହ ବହି ।

ଦେବତା ହୋଇଲେ ମରଇ ॥

ଉତ୍ତମ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗ ଯାର ।

ସେ କରେ ଉତ୍ତମ ବିଚାର ॥

ଗୋବିନ୍ଦ ନାମ ଭେଳାକରି କରି ।

ହେଲେ ତରିବ ଭବ ବାରି ॥

ଭାଗବତ ଜନ୍ମ

************

ଇନ୍ଦୁପର୍ଣ୍ଣିମା (ଭାଦ୍ରବ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ) ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟରେ ଭଗବତ ଜନମା ଭାବରେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଯେହେତୁ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଜାଣୁ, ଭଗବତ୍ ବା ଭଗବତ, ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ଅଷ୍ଟାଦଶ ମହାନ ପୁରାଣ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ, ଯାହା ସଂସ୍କୃତରେ ରଚନା କରାଯାଇଥିଲା। ଭଗବତର ପାଠ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ଦିନଟି ପାଳନ କରାଯାଏ ଯାହାକି ଶ୍ରୀମଦ ଭାଗବତ ଏକ ଓଡିଆ ସଂସ୍କରଣ ଅଟେ ଯାହା ଅତିବଡ଼ି ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁବାଦ / ଲିଖିତ (ଓଡିଶାର ଜଣେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କବି)।

ଭଗବତ୍ ପାଠ ଦିନ ଭଗବତ ଜନମ ଦିବସରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଭଗବତ୍ ଜନମାର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ଶେଷ ହୋଇ ଏହାକୁ ଏକ ବର୍ଷ ଚକ୍ରରେ ପରିଣତ କରେ, ଓଡିଶାର ପ୍ରାୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗ୍ରାମରେ ଭଗବତ ପରାୟଣ ଏବଂ ପ୍ରଭାସ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କୁ ପରିଚିତ କରିବା ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଧାର୍ମିକ ଉତ୍ସବରେ ଆୟୋଜିତ ହୋଇଥାଏ।ପ୍ରଭୁ ଏବଂ କର୍ମଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ୧୯୯୨ ରେ ଓଡ଼ିଶା ଭାଗବତଙ୍କ ୫୦୦ତମ ବାର୍ଷିକୀ ପାଳନ କରାଯାଇଥିଲା।

ଓଡିଆ ଭଗବତ୍ ଆରମ୍ଭର କାହାଣୀ -

*********************

କୁହାଯାଏ ଯେ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ ପିତା ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ପୁରୀରେ ପୁରାଣ / ଭଗବତ ପାଠକ ଥିଲେ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତରୁ ଓଡିଆ ଭାଷା (ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ଥାନୀୟ ଭାଷା) କୁ ଅନୁବାଦ କରି ଲୋକଙ୍କୁ ପୁରାଣର ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ବୁଝାଉଥିଲେ। ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ ମା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କଠାରୁ ଭଗବତଙ୍କ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଶୁଣୁଥିଲେ। ପିତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଥରେ ତାଙ୍କ ମାତାଙ୍କୁ ପୁରୀ ମନ୍ଦିରର ପୁରାଣ ପାଠକରୁ ଶୁକ୍ଳ ଦେବାକୁ କୁହାଯାଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ମା ପଇଠ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହୋଇନଥିଲେ ଏବଂ ଏହି ଘଟଣା ତାଙ୍କୁ ଅପମାନିତ କରିଥିଲା । ସେ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କୁ ସଂସ୍କୃତ ସଂସ୍କରଣକୁ ଓଡିଆ ରେ ଅନୁବାଦ କରିବାକୁ କହିଥିଲେ।

ତା’ପରେ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ସଂସ୍କୃତ ସଂସ୍କରଣକୁ ଅନୁବାଦ କରିବା ଏବଂ ଏହାକୁ ସରଳ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଶପଥ ନେଇଥିଲେ। ତେଣୁ ସେ ଏହାକୁ ସରଳ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ ଏବଂ ଓଡିଆ ଭାଷାରେ ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ସଂସ୍କରଣର 365 ଅଂଶ ତିଆରି କଲେ। ପାଠକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଦିନ ଗୋଟିଏ ଅଂଶ ପଢ଼ିବା ଏବଂ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ପାଇଁ ଏହା ପଛରେ ତାଙ୍କର ଧାରଣା।ଓଡିଆ ଭଗବତ ଲେଖିବା ସମୟରେ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ଶ୍ରୀ ଚୈତନ୍ୟଙ୍କୁ ଭେଟିଥିଲେ। ଶ୍ରୀ ଚୈତନ୍ୟ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏତେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କୁ "ଅତିବଡ଼ି " ଆଖ୍ୟାରେ ସମ୍ମାନିତ କରିଥିଲେ।

ଭଗବତଙ୍କ ଏହି ସଂସ୍କରଣରେ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ତାଙ୍କର ବୁଝାମଣା ତତ୍ତ୍ ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣକୁ ଯୋଡିଥିଲେ ଯାହା ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବୁଝିବା ଏତେ ସହଜ ହୋଇଥିଲା ତେଣୁ ଭଗବତର ଏହି ସଂସ୍କରଣ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ତାଙ୍କର ବୁଝାମଣା ତତ୍ତ୍ ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣକୁ ଯୋଡିଥିଲେ ଯାହା ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବୁଝିବା ଏତେ ସହଜ ହୋଇଥିଲା।ତେଣୁ ଭଗବତର ଏହି ସଂସ୍କରଣ ଓଡିଶାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ ଏତେ ଲୋକପ୍ରିୟ ହେଲା।

ଭଗବତ ଟୁଙ୍ଗି

**********

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗାଁରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଘର / ସ୍ଥାନ ରହିଆସିଥିଲା ଯାହା ଭଗବତ ପାଠ ପାଇଁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ଥିଲା।ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ସେଠାକୁ ଯାଇ ଓଡିଆ ଭଗବତ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା ଏବଂ ଶୁଣୁଥିଲେ। ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଭାଗବତ ଟାଙ୍ଗୀ କୁହାଯାଏ।ଟୁଙ୍ଗିଆର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଓଡିଆ ଭାଷାରେ ଛୋଟ ଘର।ଭାଗବତ ସେହି ଛୋଟ ଘରେ ଆଲୋଚନା ହେଉଥିଲା ଯାହାର ନାମ ଭାଗବତ ଟୁଙ୍ଗି।

ଆଧୁନିକୀକରଣ ଚିତ୍ର ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ଏହି ସାମାଜିକ ସମାବେଶ ସଂସ୍କୃତି ଏତେ ଲୋକପ୍ରିୟ ଥିଲା।କିନ୍ତୁ ଦୁଃଖ ର ବିଷୟ ଏହି ସଂସ୍କୃତି ଧ୍ୱଂସ ହେବାର ପଥରେ ଅଛି।

ଭାଗବତ ଟୁଙ୍ଗୀ - ଓଡ଼ିଶାରେ ସାମାଜିକ ଜ୍ଞାନର ମୂଳ

-------------------------------------

ଓଡିଆ ଭାଗବତ ଟାଙ୍ଗୀ ଓଡିଆ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗ୍ରାମରେ ଉପସ୍ଥିତ ଏବଂ ଆମର ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କ ଯତ୍ନ ନେଉଥିଲେ, ଏହା ଆମ ଲୋକଙ୍କ ସାମାଜିକ ଶୃଙ୍ଖଳା ଏବଂ ଚରିତ୍ର ନିର୍ମାଣରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା | ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଯୁବକମାନଙ୍କ ଅବହେଳା ଏବଂ ଅସାବଧାନତା କାରଣରୁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପରମ୍ପରା ବିନାଶର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି। ଯଦି ଆମେ ଆମର ମୂଳ ଭୁଲିଯିବା ତେବେ ଆମେ ଦିନେ ଆମର ଭୂମି ଏବଂ ପରିଚୟ ହରାଇବୁ |

ଆମର ସମୃଦ୍ଧ ସାଂସ୍କୃତିକ ମହାପୁରୁଷ ଅର୍ଥାତ୍ “ଓଡିଆ ଭାଗବତ” ର ୫0୦ ତମ ବର୍ଷର ସମାପ୍ତି ଅବସରରେ ଏବଂ ଏହା ଏକ୍ସପର୍ଟ ଆଟିବାଡି ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ; ମୁଁ ଫୋଲଡ୍ ହାତରେ ଇଚ୍ଛା କରେ ଯେ ଭଗବତ ଟୁଙ୍ଗିର ସଂସ୍କୃତି ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ମୋକ୍ଷ / ନିର୍ବାଣ ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ହୁଅନ୍ତୁ।'ଅତିବଡି ' ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କର କୌଣସି ଓଡିଆଙ୍କୁ ଜଣାଇବା କୁ କୌଣସି ପରିଚୟ ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ, କାରଣ ତାଙ୍କର ଗ୍ରାହକ କାମ 'ଭାଗବତ' ପ୍ରତିଦିନ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ ପଢାଯାଇଥାଏ। ଓଡିଆ ସାହିତ୍ୟ ଓ ସଂସ୍କୃତି ଇତିହାସରେ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ ନାମ ଜଣେ ଅଗ୍ରଣୀ ଭକ୍ତ ଭାବରେ ଅମର ହୋଇ ରହିଛି। ତାଙ୍କର ଅନନ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି 'ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ' ଓଡିଆ ସାହିତ୍ୟର ଏକ ଅଗ୍ରଣୀ ଅଂଶ।ମୁଁ ତୁମର ପାଦକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି ତୁମେ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ କାରଣ।ତୁମର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ତୁମର ଶେଷକୁ କେହି ଜାଣିବାକୁ ସକ୍ଷମ ନୁହଁନ୍ତି ହେ ପରମାନନ୍ଦ ହରି! (ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁଖ) ତୁମେ ଯଦି ମନରେ ଗର୍ଭଧାରଣ କର, ତେବେ ଏହି ବିଶ୍ୱ ସମୁଦ୍ର ପାର ହୋଇପାରେ ତୁମେ ସତ୍ୟ। କେବଳ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ସତ୍ୟ ଭଗବତ କେବଳ ପୌରାଣିକ କଥା ନୁହେଁ ଏହା ଏକ ଧାରଣା ଯାହାକି 'ଭଗବତ ଧର୍ମ' ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା।

ଓଡିଆ ଭାଗବତ ଲେଖିଥିଲେ। ଓଡିଆ ଭାଷାର ମାନକକରଣରେ ଏହାର ବହୁତ ପ୍ରଭାବ ପଡିଥିଲା ।ଓଡିଶାରେ ଏହାର ଲୋକପ୍ରିୟତା ଅନେକ ଓଡିଶାନ ଘରେ ପୂଜା କରାଯାଉଥିବା ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ଓଡିଶାର ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକରେ ଭଗବଟା ଟୁଙ୍ଗି ନାମକ ଏକ ଛୋଟ ଘର କିମ୍ବା କୋଠରୀ ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଗ୍ରାମବାସୀ ଦାଶଙ୍କ ଭାଗବତ ପାଠ କରିବା ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହେବେ। ଏହାର ଅନେକ ପଦଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରବାଦ ପାଲଟିଛି ଏବଂ ସମଗ୍ର ଓଡିଶାର ଲୋକମାନେ ଏହା ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି।

ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ ହେଉଛି ମହର୍ଷି ବ୍ୟାସଦେବ ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର ହିନ୍ଦୁ ପାଠ। ଏହା ହିନ୍ଦୁ-ଜୀବନ ଧାରାର ମହତ୍ତ୍ କୁ ଦର୍ଶାଏ | ଏହା ଲେଖାଯିବା ପରେ ଅନେକ ସହସ୍ର ବର୍ଷ, ଏହାର ପୃଷ୍ଠାଗୁଡ଼ିକରେ ଥିବା ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ଆଜି ପୂର୍ବ ପରି ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ରହିଥାଏ | ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଠ କରେ, ଯିଏ ଶୁଣେ ଏବଂ ଭଗବତ ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରଭୁଙ୍କ କୃପା ଦ୍ୱାରା ପରିତ୍ରାଣ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ |

ସାରାଂଶ:

ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ, ଭଗବତାର ପ୍ରଥା ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ମଙ୍ଗଳାଚାର୍ଯ୍ୟରେ ଲେଖି ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଦେବତା ପ୍ରଭୁ ନରସିଂହ-ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିଛନ୍ତି।

ନମଇଁ ନୃସିଂହ ଚରଣ । ଅନାଦି ପରମ କାରଣ ॥୧

ଯା ବିନୁ ଆଦି ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତ । ବିଚାରେ ନ ଘଟେ ଜଗତ ॥୨

ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅର୍ଥ ଯେ ଜାଣଇ । ସ୍ୱତେଜେ ନିତ୍ୟ ପ୍ରକାଶଇ ॥୩

ଆନନ୍ଦମନେ ବେଦସାର । ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡେ ଯେ କଲା ବିସ୍ତାର ॥୪

ଯାର ସ୍ୱରୂପ ହୃଦେ ଚିନ୍ତି । ବେଦପୁରୁଷେ ନ ଜାଣନ୍ତି ॥୫

ମୃତ୍ତିକା ବିକାର ଯେମନ୍ତ । ଜଳରେ ହୁଅଇ କଳ୍ପିତ ॥୬

ଜଳେ ଉପଳ ବୁଦ୍ଧି କରି । ମୃଗତୃଷ୍ଣାରେ ଯେହ୍ନେ ବାରି ॥୭

ରୂପ ଅରୂପ ସ୍ଥିତି ତିନି । ଯାର ଗୋଚରେ ଅନୁମାନି ॥୮

ସ୍ୱଭାବେ ନୋହେ ସେ ଏମନ୍ତ । ଏ ସାଂଖ୍ୟଯୋଗୀଙ୍କର ମତ ॥

ଆତ୍ମ ପ୍ରକାଶେ ସଦା ଥାଇ । ନିରସ୍ତ କୁହକ ବୋଲାଇ ॥୧୦

ସତ୍ୟପରମାନନ୍ଦ ହରି । ଯାହାର ଭାବେ ଭବୁ ତରି ॥୧୧

ଏମନ୍ତେ ସତ୍ୟ ରୂପ ଯାର । ତା ପାଦେ ମୋର ନମସ୍କାର ॥୧୨

ତାର ଚରଣେ ନିତ୍ୟେ ଧ୍ୟାନ । କରି ତରନ୍ତି ସର୍ବଜନ ॥୧୩

ସେ କୃଷ୍ଣପାଦ ହୃଦେ ଧରି । ପ୍ରବନ୍ଧେ ଗୀତନାଦ କରି ॥୧୪

ଅଶେଷ ଜଗତର ହିତେ । ବର୍ଣ୍ଣଇ ଦାସ ଜଗନ୍ନାଥେ ॥

ମୁଁ ତୁମର ପାଦକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି ତୁମେ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ କାରଣ। ତୁମର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ତୁମର ଶେଷକୁ କେହି ଜାଣିବାକୁ ସକ୍ଷମ ନୁହଁନ୍ତି। ହେ ପରମାନନ୍ଦ ହରି!

(ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁଖ) ତୁମେ ଯଦି ମନରେ ଗର୍ଭଧାରଣ କର, ଜଣେ ଏହି ବିଶ୍ୱ ସମୁଦ୍ର ପାର ହୋଇପାରେ। ତୁମେ ସତ୍ୟ। କେବଳ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ସତ୍ୟ।

ଭଗବତ କେବଳ ପୌରାଣିକ କଥା ନୁହେଁ ଏହା ଏକ ଧାରଣା ଯାହାକି 'ଭଗବତ ଧର୍ମ' ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା। ଅତୀବଡି ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ ଭାଷାରେ ଭାଗବତ ଧର୍ମର ମୂଳ ବିଷୟ ହେଉଛି:

"କୃଷ୍ଣ ଅର୍ପିତ ଯେତେ କର୍ମ

ସେ ଟେ ଭଗବତ ଧର୍ମ "।।

ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ ଜୀବାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ କର୍ମକୁ 'ଭାଗବତ ଧର୍ମ' କୁହାଯାଏ।

ଅତିବଡ଼ି ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭଗବତାରେ ପରମ ପୁରଷ ଭାବରେ ଗୌରବାନ୍ୱିତ କରିଛନ୍ତି, ଯିଏ ଜଜ୍ଞାନ , ପ୍ରେମ ଏବଂ ଭକ୍ତି (ଜ୍ଞାନ, ପ୍ରେମ ଏବଂ ଭକ୍ତି) ର ଉତ୍ସ ଅଟନ୍ତି। ସେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଶବ୍ଦରେ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନାମକୁ ସମ୍ମାନ କରିଛନ୍ତି:

•"କୃଷ୍ଣ ଚରଣେ ଭକ୍ତି ଯାର

ସେ ପ୍ରାଣୀ ଭବ ମଧ୍ୟେ ସାର।"

•"କୃଷ୍ଣରସ କଥା ଯେତେ

ତାହା ବିଶ୍ୱାସି ଦୃଢ଼ଚିତ୍ତେ। "

•କୃଷ୍ଣ ଚରଣେ ଯାହା ମନ

ସଂସାରେ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜାଣ। "

ସାରାଂଶ

ସେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଯିଏ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନାମ ଶୁଣିବାକୁ ଭଲ ପାଆନ୍ତି।

ତାଙ୍କ କାନରେ। ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପବିତ୍ର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଜିଭ ପବିତ୍ର ହୁଏ। ସେ ପୃଥିବୀର ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ୟକ୍ତି ଯିଏ ସର୍ବଦା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।

ଖ୍ୟାତନାମା ବଙ୍ଗୀୟ ସମାଲୋଚକ ଶ୍ରୀ ବିଜୁ ଚନ୍ଦ୍ର ମଜୁମଦାର ତାଙ୍କ ପୁସ୍ତକ 'ଓଡିଆ ସାହିତ୍ୟରୁ ଏକ ସାଧାରଣ ଚୟନ' ଶୀର୍ଷକ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି:

"ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ତାଙ୍କ ଦେଶବାସୀଙ୍କୁ ନୈତିକ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ଏକ ଉଚ୍ଚ ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଯାହା କରିଛନ୍ତି ତାହା ମୁଁ ଅତ୍ୟଧିକ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିପାରିବି ନାହିଁ। ପୁରାତନ କୌଣସି କବି ଏତେ ଲୋକପ୍ରିୟତା ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ ଯେ କବି ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ କରନ୍ତି। ଓଡ଼ିଶାରେ ଗୋଟିଏ ହେଲେ ହିନ୍ଦୁ ଗ୍ରାମ ନାହିଁ। ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ତତ ପକ୍ଷେ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ ଭାଗବତକୁ ରଖାଯାଏ ନାହିଁ ଏବଂ ପ୍ରତିଦିନ ପଢାଯାଏ ନାହିଁ ଯେତେବେଳେ ଲୋକମାନେ ଜାଣିବାକୁ ପାଇଲେ ଯେ ଭଗବତ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ପୁସ୍ତକ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର ଅଟେ, ଲୋକମାନେ ଅସାଧାରଣ ଉତ୍ସାହ ସହିତ ଭାଷା ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ।

Significance of Odia bhagavat and its origin

ଓଡ଼ିଆ ଭାଗବତ ର ଜନ୍ମ ଓଡ଼ିଆ ମହତ୍ତ୍ୱ