ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ରେ ମହିଳାଙ୍କ ଯୋଗଦାନ ନାୟିକାଙ୍କ ଭୂମିକା

ଭାରତର ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ଏକ ଏତିହାସିକ ଘଟଣା ।ଯେଉଁଥିରେ ଅନେକ ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କ ସଂଗେ ମହିୟସୀ ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ କରିଛନ୍ତି। ସମାଜରେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ସହିତ ସମାନ ଭାବେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ସହ ଯାତ୍ରା ସମ୍ଭବ ହୋଇଥିଲା ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ତାଙ୍କର ଅଭୂତପୂର୍ବ ଯୋଗଦାନର ଫଳରେ। ନାନା ପ୍ରକାର ଭିନ୍ନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନେ ଏକ ମହାନ ନାୟିକାର ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ କରିଥିଲେ।

ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ରାଣୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀବାଇଙ୍କୁ ଦେଖ, ଯିଏ ଇଂଗ୍ରେଜ ରାଜକୁ ଏକ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ନେଇ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ବୀରତ୍ୱଓ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ନୂଆ ପଥ ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲା। ତା'ପରେ ମୁକ୍ତି ସଂଗ୍ରାମରେ ଯାଶୋଧରା ବାଇ, ସରୋଜିନୀ ନାଇଡୁ, ଅରୁଣା ଆସଫ ଅଲୀ, ଜ୍ଯୋତିବା ଫୁଲେ, କମଳାଦେଵୀ ଚଟୋପାଧ୍ୟାୟ, ରୋଲଟ୍ ସତ୍ୟାଗ୍ରହରେ ଅମ୍ବାଦାସୀ ମହାପାତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନାୟିକାମାନେ ନିଜର ଅସଧାରଣ ସାହସ ଓ ଯୋଗଦାନର ଫଳରେ ଇତିହାସରେ ନାମ କରିଥିଲେ।

ମହିଳାମାନେ ସ୍ବାଧୀନତା ପ୍ରତିକ୍ଷେପିତ ସଂଗ୍ରାମରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ଯୋଗଦେଇ ନାନା ପ୍ରକାର ଆନ୍ଦୋଳନର ନେତୃତ୍ୱ କରିଥିଲେ। ସତ୍ୟାଗ୍ରହ, ଅସହଯୋଗ ଆନ୍ଦୋଳନ, ଖାଦ୍ୟ ବିପ୍ଳବ, ରାଜନୈତିକ ପ୍ରବୃତ୍ତି, ସମସ୍ତ ମହତ୍ତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ସେମାନଙ୍କର ଯୋଗଦାନ ଅବିସ୍ମରଣୀୟ। ମହିଳାମାନେ ଏକାଧାରରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମାନସିକତାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣି ଦେଶକୁ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆଡ଼କୁ ଆଗେଇ ନେଇଯିବାକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଯୋଗଦାନ ବିନା, ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନ ଏତେ ସହଜ ହେବା ସମ୍ଭବ ନଥିଲା। ନାରୀ,ନାରାୟଣୀ, ଦୁର୍ଗା ଓ ଚଣ୍ଡୀ ରୂପ ନେଇପାରେ ଏକଥା ସେ ସମୟର ନାରୀ ମାନେ ପ୍ରମାଣ କରିଦେଇଛନ୍ତି। ସ୍ୱାଧିନତା ସଂଗ୍ରାମୀଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଓ ପରୋକ୍ଷ ଉଭୟ ଭାବରେ ସହାୟକ ହୋଇଥିଲେ।

ସେପଟେ, ଏହି ସମୟରେ ମହିଳାମାନେ ନିଜ ସମାଜକୁ ଉନ୍ନତ କରିବା, ଶିକ୍ଷା ଓ ଆତ୍ମନିର୍ଭରତା ପ୍ରତି ପ୍ରବଳ ଅଗ୍ରଗତି କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ନିଷ୍ଠାପୁର୍ବକ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ। ଏହା ଭବିଷ୍ୟତରେ ଭାରତକୁ ଏକ ସଶକ୍ତ ଓ ସ୍ୱାଧୀନ ଦେଶରେ ପରିଣତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଲା। ସେମାନଙ୍କର ଯୋଗଦାନ ସମୟ ସମୟରେ ଆମକୁ ସ୍ମରଣ କରାଏ କି ମହିଳାମାନଙ୍କ ବିନା, ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଜର ପ୍ରକଳ୍ପ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

ସେପରି ଭାରତର ସ୍ବାଧୀନତା ନାୟିକାମାନଙ୍କ ଯୋଗଦାନରେ ଏହି ଭୂମିକାର ଏକ ମହାନ ଦୃଶ୍ୟ ପ୍ରତିପାଦିତ ହୋଇଛି, ଯାହା ଭବିଷ୍ୟତର ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରେରଣାର ସ୍ତ୍ରୋତ ହିସାବରେ ରହିଛି।

ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ମହିଳାଙ୍କ ଭୂମିକା ବ୍ରିଟିଶ ଉପନିବେଶିକ ନିୟମରୁ ଭାରତର ଇଣ୍ଡେପେଣ୍ଡେଙ୍କ ପାଇଁ ସଂଗ୍ରାମ କେବଳ ପୁରୁଷ ମାନଙ୍କ ର ସାହସିକତା ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ବରଂ ମହିଳାମାନଙ୍କ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନିତ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁମାନେ ଏଥିରେ ପୁରୁଷ ସଦସ୍ୟ ମାନଙ୍କ ସହିତ କାନ୍ଧରେ କାନ୍ଧ ମିଳାଇ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ। ମାତୃଭୂମି ପ୍ରତି ଅନୁରାଗ ଭାବ ପୋଷଣ ସହ। ମାତୃଭୂମି ପ୍ରିତି ବା ଜନ୍ମଭୂମି ପାଇଁ ନିଜର ଅନୁରକ୍ତଭାବ ଥିବା ଯୋଗୁ ନାରୀ ମାନେ ନିଜର ଘର ଦ୍ବାର ପ୍ରତି ଏତେ ନିଘା ନଦେଇ ମାତୃଭୂମି ର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ନିଜ ଜୀବନକୁ ବାଜି ଲଗାଇ ଥିଲେ।

ସ୍ୱାଧୀନତା ଆଡକୁ ଏହି ଅବିଶ୍ରାନ୍ତ ଯାତ୍ରା ରେ, ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ମହିଳା ଅବିଭକ୍ତ ଡିଟର୍ମିନାସନ୍, ରେସିଲିଏନ୍ସେ ଏବଂ ଦେଶପ୍ରେମ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ। ଏହି ମହିଳାମାନେ ଏକ ବଡ଼ ଦାୟିତ୍ଵ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଯାହାକି ଜନତାଙ୍କୁ ସଂଗୃହିତ କରିବା ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଶ ପ୍ରେମର ଅଗ୍ନି ରେ ଝାସ ଦେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସଂଗଠିତ କରିବା ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅଣ୍ଡରଗ୍ରାଉଣ୍ଡ୍ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଯୋଗଦାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ।

ମହିଳାଙ୍କ ଅବଦାନର ମହତ୍ତ୍ କେବଳ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ସାଂଗଠନିକ ଭାବରେ ସହାୟକ ହେବା ସହ‌ ସଗଠନରେ ନିର୍ଦେଶକ ନୁହେଁ ବରଂ ନାରୀ , ପୁରୁଷ ,ବୁଢ଼ା, ପିଲା ନିର୍ବିଶେଷରେ ସମସ୍ତେ ସାମାଜିକ ମାନଦଣ୍ଡକୁ ପୁନ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।।ପାରିବାରିକ ସମ୍ପର୍କ କୁ ନଭାବି ସମୁହ ସ୍ୱାର୍ଥ କୁ ଆଖିରେ ରଖି ଦେଶର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଜୀବନ ରେ ପଦଯାତ୍ରା ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସଂଗ୍ରାମୀ ମାନଙ୍କ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଶ ବାସୀ ଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ସମସ୍ୟା ର ସୁଚାରୁରୂପେ ସମାଧାନ ର ବାଟ ଖୋଜିବା।କାର୍ଯ୍ୟ ରେ ନିଜକୁ ନିୟୋଜିତ କରିଥିଲେ।ସାଧାରଣ ବ୍ୟାନର, ଭାରତର ଇତିହାସରେ ଏକ ଅବିସ୍ମରଣୀୟ ଚିହ୍ନ ଛାଡିଛି ।

ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ମହିଳାଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣର ଗୁଣ । ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ମହିଳାଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତଥା ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଦିଗ ଥିଲା। ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳ, ଧର୍ମ ଏବଂ ସାମାଜିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମିରେ ଥିବା ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଗର ମହିଳାମାନେ ବ୍ରିଟିଶ ଉପନିବେଶ ଶାସନରୁ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ସକ୍ରିୟ ସହଯୋଗ କରିଥିଲେ।

ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ମହିଳାମାନଙ୍କର ଅଂଶଗ୍ରହଣର ଅନେକ ଗୁଣ ଥିଲା । ଏଗୁଡ଼ିକ ହେଲା ଉଚ୍ଚ ଶ୍ରେଣୀର ପଦକ୍ଷେପ

ଜାତୀୟତାବାଦୀ ମହିଳାମାନେ ଜାତୀୟତାବାଦୀ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ମହିଳାଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ପାଇଁ ଏକ ଉଦାହରଣ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି। ଏହା କଂଗ୍ରେସ ନେତାମାନଙ୍କୁ ମହିଳାମାନଙ୍କ ଅବଦାନ ଏବଂ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଯୋଗଦାନର ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଅନୁଭବ କଲା

ଗାନ୍ଧୀ କାରକ ମହିଳାଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଏବଂ ଉତ୍ସାହିତ କରିବାରେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ମହିଳା ଅଭିଭାବକଙ୍କ ସମର୍ଥନ ହାସଲ କରିଥିଲେ। ଅହିଂସା ଏକ କାରକ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା ଯାହା ମହିଳାଙ୍କ ସମାନ ଅଂଶଗ୍ରହଣକୁ ସୁଗମ କରିଥିଲା, କାରଣ ସେମାନଙ୍କର ସହନଶୀଳତା, ସାହସ ଏବଂ ଯନ୍ତ୍ରଣା ପାଇଁ କ୍ଷମତା ଭଳି ଗୁଣ ରହିଥିଲା ।

ବିବିଧତା ମଧ୍ୟରେ ଏକତାକୁ ପ୍ରତିପାଦିତ କରେ ରାଣୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀବାଇ, ବେଗମ୍ ହଜରତ ମହଲ ଏବଂ କିଟୁର ରାନୀ ଚେନ୍ନାମା ପରି ମହିଳାମାନେ ଅନନ୍ୟ ରଣନୀତି ସହିତ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନକୁ ସକ୍ରିୟ ଭାବରେ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବାରେ ଭାରତର ଆଞ୍ଚଳିକ ବିବିଧତାକୁ ପ୍ରତୀକ କରିଥିଲେ। ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସହ ଘନିଷ୍ଠ ଥିବା କସ୍ତୁରବା ଗାନ୍ଧୀ ଲୁଣ ସତ୍ୟଗ୍ରାହ ପରି ଦେଶବ୍ୟାପୀ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରି ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳର ମହିଳାଙ୍କ ଏକତାକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିଥିଲେ।

ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ମହିଳାଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣର ମହତ୍ତ୍। ବିଭାଜନକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା "ମହିଳା" ର ସର୍ବଭାରତୀୟ ବର୍ଗ କାରଣରୁ ଜାତୀୟତାବାଦୀ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଏକତା ପ୍ରଦାନ କରିବାରେ ମହିଳାମାନେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।

ଜାତୀୟତାବାଦୀ ଭାବନା ଜାଗ୍ରତ କରିବା ଏବଂ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିବା ପାଇଁ ଜାତୀୟତାବାଦୀମାନେ “ଭାରତ ମାତା” ର ସଂକଳ୍ପ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ, ଯାହାକି ସର୍ବସାଧାରଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମହିଳାଙ୍କ ଯୋଗଦାନକୁ ମଧ୍ୟ ବଧ କରିଥିଲା।ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପ୍ରକାରର ପ୍ରତିରୋଧ ପାଇଁ ମହିଳାଙ୍କ ସମର୍ଥନ ଜରୁରୀ ଥିଲା ଯେପରିକି ବିଦେଶୀ ନିର୍ମିତ କପଡାକୁ ବଏକ୍ କରିବା ଏବଂ ଦୋକାନ।ମହିଳା ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀମାନେ ନେତୃତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସମ୍ପ୍ରସାରିତ ମହିଳା ସ୍ଥାନରୁ ମହିଳାଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣକୁ ସହଜ କରିଥିଲେ, ଘର ଏବଂ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସାମାଜିକ ସ୍ଥାନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ ।

ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ମହିଳାଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ସେମାନଙ୍କୁ ସଶକ୍ତ କରିଥିଲା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଘରୋଇ ବନ୍ଦୀରୁ ସାଧାରଣ ଜୀବନ, ବୃତ୍ତି ଏବଂ ଶାସନ ଭୂମିକାରେ ଆଣିଥିଲା। ଏହା ଜାତୀୟ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ମଜବୁତ କରି ଲିଙ୍ଗଗତ ସମାନତା ପାଇଁ ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଥିଲା।

ଭାରତର ମହିଳା ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ:

ଭାରତର ମହିଳାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ବଳିଦାନ ପ୍ରମୁଖ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଛି। ସେମାନେ ପ୍ରକୃତ ଆତ୍ମା ଏବଂ ନିର୍ଭୀକ ସାହସ ସହିତ ଲଢି ଥିଲେ ଏବଂ ଆମକୁ ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ନିର୍ଯାତନା, ଶୋଷଣ ଏବଂ ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲେ। ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନର ପୁରା ଇତିହାସ ଆମ ଦେଶରେ ଶହ ଶହ ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ମହିଳାଙ୍କ ସାହସିକତା, ବଳିଦାନ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ସାଧୁତା ସହିତ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ।

ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ମହିଳାଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣ 1817 ମସିହାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ଯେତେବେଳେ ଭୀମା ବାଇ ହୋଲକର ବ୍ରିଟିଶ କର୍ଣ୍ଣେଲ ମଲକମଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସାହସର ସହିତ ଲଢିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଗୁଇନ୍ଦା ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାସ୍ତ କରିଥିଲେ। କିଟୁରର ରାନୀ ଚାନ୍ନାମା ଏବଂ ଅଭାଦର ରାନୀ ବେଗାମ ହଜରତ ମହଲଙ୍କ ସମେତ ଅନେକ ମହିଳା ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ବ୍ରିଟିଶ ଇଷ୍ଟ ଇଣ୍ଡିଆ କମ୍ପାନୀ ବିରୁଦ୍ଧରେ “ସ୍ୱାଧୀନତାର ପ୍ରଥମ ଯୁଦ୍ଧ 1857” ର 30 ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ। ତେଣୁ ଏହି ଆର୍ଟିକିଲରେ ଆମେ ଭାରତର ମହିଳା କିମ୍ବା ମହିଳା ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀଙ୍କ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରୁଛୁ ଯେଉଁମାନେ ଭାରତୀୟ ଇତିହାସରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।

ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ମହିଳାଙ୍କ ଯୋଗାଦାନ:

ରମା ଦେବୀ

କଟକର ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା ରମା ଦେବୀ ଓଡ଼ିଶାରେ ଗାନ୍ଧୀ ଆନ୍ଦୋଳନର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ମୁହାର୍ଥ ଥିଲେ। ସେ ଖାଦି ଓ ଚରଖା ପ୍ରଚାରରେ ବଡ଼ ଭୂମିକା ନେଇଥିଲେ ଓ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱାଦେଶୀ ଉତ୍ପାଦନକୁ ପ୍ରେରିତ କରିଥିଲେ।

ପର୍ବତୀ ଘୋଷ ଅନୁଗୁଳର ପର୍ବତୀ ଘୋଷ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଵାଧୀନତାର ଜାଗୃତି ଆଣିବା ଏବଂ ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନରେ ତାଙ୍କର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ନେଇଥିଲେ।

ଦୁର୍ଗାବତୀ ଦେବୀ ବଲେଶ୍ୱରର ଦୁର୍ଗାବତୀ ଦେବୀ ତାଙ୍କ ଜୀବନକୁ ଗାଁ ଗାଁରେ ଖାଦି ଓ ଚରଖା ପ୍ରଚାର ଓ ଗୋପନୀୟ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ସମର୍ପିତ କରିଥିଲେ।

ମାଳତୀ ଚୌଧୁରୀ

ଗଞ୍ଜାମର ଜନ୍ମସ୍ଥଳୀ ମାଳତୀ ଚୌଧୁରୀ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ନାରୀ ସଶକ୍ତିକରଣ ଏବଂ ଶିକ୍ଷାରେ ବଡ଼ ଭୂମିକା ନେଇଥିଲେ। ସେ ଅନେକ ସ୍ଵାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନରେ ସାମିଲ ହୋଇ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥିଲେ

ଜମୁନା ଦେବୀ କେନ୍ଦୁଝରର ଜମୁନା ଦେବୀ ତାଙ୍କ ଏକ ସମାଜ ସେବିକା ଏବଂ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଭାବେ ପରିଚିତ ଥିଲେ। ସେ ନିଜ ଗାଁରେ ନାରୀମାନଙ୍କୁ ସଂଗଠିତ କରି ସ୍ଵାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ।

ମହିଳାଙ୍କ ଯୋଗଦାନର ସାଧାରଣ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ

I.ସମାଜିକ ସ୍ଥାନ ଓ ସଂସ୍କୃତି:

ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ପୂର୍ବରୁ, ଭାରତର ସାମାଜିକ ଓ ସଂସ୍କୃତିକ ପରିବେଶ ମହିଳାମାନେ ପାଇଁ ସୀମିତ ଓ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଭୂମିକା ଦେଖାଇଥିଲା। ସେମାନେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଘରୋଇ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସାମାଜିକ ସ୍ଥାନ ଓ ଶିକ୍ଷାର ଅଭାବ ଥିଲା।

II.ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ମହିଳାଙ୍କ ଭୂମିକା:

ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ମହିଳାମାନେ ଅନେକ ପରିପ୍ରେକ୍ଷିତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯୋଗଦାନ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ କେବଳ ପ୍ରତିବାଦୀ ଭାବରେ ନୁହେଁ, ତାଲିକା ତିଆରି, ସୂଚନା ଓ ପ୍ରସାର ମାଧ୍ୟମରେ ସେନାନୀ ଭାବରେ ସେମାନେ ସ୍ବାଧୀନତା ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଯୋଗଦାନ କରିଥିଲେ।

III.ଗୋଲାମୂଲ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ

ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ମହିଳାଙ୍କର ଯୋଗଦାନ କେବଳ ସେମାନଙ୍କର ବିସ୍ତୃତ ସ୍ଥାନ ଅନ୍ତର୍ଗତ ନଥିଲା, କିନ୍ତୁ ତାଲିକା ତିଆରି କରିବା, ଆଗ୍ରହୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପ୍ରଦାନ କରିବା ଓ ସାଧାରଣ ଜନସାଧାରଣ ମଧ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କର ଭୂମିକା ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ କରିଥିଲା।

IV.ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦୀ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଚିନ୍ତାଧାରା:

ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ମହିଳାଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଅନେକ ସମୟରେ ତିବ୍ର ଓ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଇଛି, ସେମାନେ ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦୀ ବିରୋଧୀ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ଏବଂ ସମାଜସେବାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ କରିଥିଲେ।

V. ପ୍ରତିସ୍ଥାପନ ଓ ସମ୍ମାନ:

ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ମହିଳାଙ୍କର ଯୋଗଦାନ କେବଳ ରାଜନୈତିକ ଓ ସାମାଜିକ ପରିବେଶକୁ ହିଁ ଅବଲମ୍ବନ କରିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କର ଅବଦାନ ଓ ସମ୍ମାନ ପ୍ରାୟାସ୍ ଅପେକ୍ଷା କରାଯାଇଛି।

ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ମହିଳାଙ୍କ ଭୂମିକାର ମୁଲ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ

1. ସାମାଜିକ ସ୍ଥାନ ଏବଂ ପ୍ରଭାବ

ମହିଳାମାନେ ଆମ ତାଲିକାରେ ନିକଟ ଓ ଆବଶ୍ୟକ ଭୂମିକା ରଖିଥିଲେ। ସେମାନେ ଘରୋଇ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ, ତଥାପି ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ନୂତନ ମାର୍ଗ ଖୋଜି ବିଧାନରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।

2. ସେନାନୀ ଓ ପ୍ରତିବାଦୀ

ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ସେନାନୀ ଭାବରେ ମହିଳାଙ୍କର ଭୂମିକା ଅସାଧାରଣ। ସେମାନେ ଦୁର୍ଗମ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ପ୍ରତିବାଦ ମାନ୍ୟ କରିଥିଲେ, ତଥାପି ସେମାନେ ଯେକୌଣସି ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦୀ ବିରୋଧୀ ଚିନ୍ତାଧାରାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।

3. ସୂଚନା ପ୍ରସାର ଓ ତାଲିକା ତିଆରି

ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ମହିଳାମାନେ ସୂଚନା ପ୍ରସାର ଓ ତାଲିକା ତିଆରି କରି ସାଧାରଣ ଜନସାଧାରଣକୁ ସୂଚନା ଦେବା ଓ ସେମାନଙ୍କର ଚେତନା ବଢ଼ାଇଥିଲେ। ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ସୁଚନା ପ୍ରଦାନ କରି ସ୍ବାଧୀନତା ଅନୁଷ୍ଠାନକୁ ସାର୍ଥକ କରିଥିଲେ।

4. ଅନ୍ତର୍ଗତ ସମିକ୍ଷା

ମହିଳାଙ୍କର ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଅବଦାନ କେବଳ ତାଲିକା ତିଆରି ଓ ସୂଚନା ପ୍ରସାର ନୁହେଁ, ସେମାନେ ନୂତନ ଚିନ୍ତାଧାରା ପ୍ରସାର କରି ସାମାଜିକ ଏବଂ ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦୀ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲେ। ସମାଜ ରୁ ନାରୀ ମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଥିବା ହିନ ମନ୍ୟତା ଦୂର କରି ସମାଜ ର ମୂଖ୍ୟ ସ୍ରୋତରେ ସାମିଲ୍ କରିବା।

5. ନୂତନ ଚିନ୍ତାଧାରା ଓ ପ୍ରଭାବ-

ମହିଳା ମାନଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଧାରା କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ପ୍ରକୃତ ସମାଜ ଉପଯୋଗୀ ତଥ୍ୟ କୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାର ପ୍ରୟାସ ଓ ସମାଜ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମହିଳା ମାନଙ୍କୁ ଯୋଗଦେବାପାଇଁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବା,

ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ମହିଳାଙ୍କ ଅବଦାନ ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦୀ ପ୍ରତିବାଦକୁ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠତାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରି, ସମ୍ବିଧାନିକ ଓ ସାମାଜିକ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ।

ଏତିହାସିକ ପ୍ରଷ୍ଠଭୂମି

1 ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ଆରମ୍ଭ

1. ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନର ସ୍ଥାପନ

ପଲାସୀ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଇଂଲଣ୍ଡର ବ୍ରିଟିଶ ଇସ୍ତ୍ୟାବିଲିଷ୍ଟ୍ ଆଇସ୍ଟର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାରତ ଉପନିବେଶ ଶାସନ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର ତାଙ୍କର ଶାସନ ଆପଣାଇବାକୁ ଏବଂ ଭାରତର ସମ୍ପଦ ସଂସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଥିଲେ।

2. ପ୍ରଥମ ସଂଗ୍ରାମ ଓ ଜନସାଧାରଣର ଆନ୍ଦୋଳନ

1857ରେ, ସୀପାହି ବିଦ୍ରୋହ ହୋଇଥିଲା ।ସେ ସମୟରେ ଇଂରାଜ ସରକାର ବିରୁଦ୍ଧରେ କେବଳ କେତେଜଣ ସୈନିକ ଇଂରାଜ ସରକାର ବିରୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ସେନାର ଅସନ୍ତୋଷ ରୁସେନାର ନେତୃତ୍ବରେ ବିପ୍ଳବ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏହି ବିପ୍ଳବ ଶାସନ ପ୍ରତିକ୍ଷେପ କରିବାକୁ ଓ ମାନବିକ ସଂସ୍କୃତିକ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲା।

3. ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଆନ୍ଦୋଳନର ସମାଗମ

1885ରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଙ୍ଗ୍ରେସ ପାର୍ଟିର ଘୋଷଣା ସହ ନୂତନ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଆନ୍ଦୋଳନ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ ଜାତୀୟତା ବୃଦ୍ଧି ଓ ଭାରତୀୟ ସାମାଜିକ ସଂସ୍କୃତିର ସ୍ଥାପନ ନେଇ ବିଭିନ୍ନ କର୍ମକାଣ୍ଡ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।

4. ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ମୂଳ କ୍ଷେତ୍ର ଓ ଅଦ୍ୟତନ

ଓଡ଼ିଶାର ଅନେକ ସମୟରେ ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ସ୍ଥାନୀୟ ବିପ୍ଳବ ବାଡ଼ାଇବା ଓ ମାନବିକ ପ୍ରତିବାଦ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରି ଏବଂ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର ପ୍ରତି ନିଶ୍ଚୟତା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିଲେ।

ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ଆରମ୍ଭ ଅନେକ ସମୟରେ ମହିଳାଙ୍କର ଭୂମିକା ଓ ପ୍ରଭାବ ସହିତ ବିପ୍ଳବ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଉପକୃତ ହୋଇଥିଲା। ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତି ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ଆରମ୍ଭର ସମୟ ଓ ତାଙ୍କର ତ୍ୟାଗ ନିବେଶ କରିଥିଲା।

2.ମହିଳାଙ୍କର ସାଧାରଣ ଭୂମିକା

1. ପ୍ରାଚୀନ ସମାଜରେ ମହିଳାଙ୍କର ସ୍ଥାନ

ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତର ସାମାଜିକ ଗଠନରେ ମହିଳାଙ୍କର ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର ଓ ସ୍ୱାଧୀନତା ପ୍ରତି ସମ୍ବେଦନ ନାହିଁ। ସେମାନେ ଘରୋଇ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଶୀଳ ଓ ସାମାଜିକ ଭାଗୀ ଥିଲେ।

2. ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ପ୍ରଥମ ଯୋଗଦାନ

1857ରେ ମହିଳାଙ୍କର ନିକଟ ସଂଗ୍ରାମରେ ପ୍ରଥମ ଯୋଗଦାନ ଘଟିଛି। ରାଣୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀବାଇ ଓ ହଜରାତ୍‌ମାଲି ଯଥା ଅନେକ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହିଳା ଆଗ୍ରହୀ ଓ ସାଧାରଣ ଅଧିକାର ଆବେଦନ କରିଥିଲେ।

3. ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ସାଧାରଣ ଆନ୍ଦୋଳନ:

ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ମହିଳାଙ୍କର ଆହୁରି ଗୁରୁତ୍ତ୍ୱ ସ୍ଥାନ। ଆନ୍ଦୋଳନରେ ମହିଳା ସଂଗଠନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ, ପ୍ରଚାର-ପ୍ରସାର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ, ଓ ସାମାଜିକ ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ କରିବାକୁ ସ୍ବାଧୀନତା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ସକ୍ରିୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିଲେ।

4. ସାମାଜିକ ସମ୍ବିଧାନ ଓ ଦିନେ-ଦିନେ ସାଧାରଣ ଯୋଗଦାନ।

ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ମହିଳାଙ୍କର ସାଧାରଣ ଯୋଗଦାନ ସାମାଜିକ ସମସ୍ୟା ସମାଧାନରେ ବୃହଦ୍ଧ ଭୂମିକା ନିଭାଇଥିଲା। ସେମାନେ ମାଧ୍ୟମ ତଥା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ବାହ କରିବା ସହ ସାଧାରଣ ଗତିବିଧି ଓ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରତି ସମର୍ଥନ ଦେଇଥିଲେ।

5. ସାମାଜିକ ଓ ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦୀ ପ୍ରତିକ୍ଷେପ।

ମହିଳାଙ୍କର ସାମାଜିକ ଓ ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦୀ ପ୍ରତିକ୍ଷେପ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗୁରୁତ୍ତ୍ୱ ସାଧନା କରାଯାଇଥିଲା। ସେମାନେ ସେନାରେ ଯୋଗ ଦେଇ, ସାମାଜିକ ଆନ୍ଦୋଳନ ଓ ବିପ୍ଳବ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ।

6. ଶିକ୍ଷା ଓ ସାମାଜିକ ସ୍ଥାପନ।

ମହିଳା ଶିକ୍ଷା ଓ ସାମାଜିକ ସ୍ଥାପନରେ ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଗୁରୁତ୍ତ୍ୱ ଭୂମିକା ନିଭାଇଥିଲେ। ସେମାନେ ଅନେକ ସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ସଂଗଠନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ ଓ ଶିକ୍ଷାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ।

7. ସାମାଜିକ ସଂସ୍କୃତିର ସ୍ଥାପନ

ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ମହିଳାଙ୍କର ସାଧାରଣ ଭୂମିକା ସାମାଜିକ ସଂସ୍କୃତିର ସ୍ଥାପନରେ ବୃହଦ୍ଧ ଭୂମିକା ନିଭାଇଥିଲା। ସେମାନେ ସାମାଜିକ ଶାସନ ଓ ନୀତିରେ ସାଧାରଣ ଭାଗ ନେଇଥିଲେ।

8. ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦୀ ବିପ୍ଳବର ସ୍ଥାନ

ମହିଳାଙ୍କର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୂମିକା ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦୀ ବିପ୍ଳବର ସ୍ଥାନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ସାଧାରଣ ଯୋଗଦାନ ଦେଇ ବୃହଦ୍ଧ ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦୀ ବିପ୍ଳବର ଗତିବିଧି ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।

9. ଆନ୍ଦୋଳନର ସୃଜନାତ୍ମକ ଭୂମିକା

ମହିଳାଙ୍କର ସୃଜନାତ୍ମକ ଭୂମିକା ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ବିଭିନ୍ନ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଥିଲା। ସେମାନେ ସୃଜନାତ୍ମକ ଏବଂ ଶାସନ ନୀତିକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ ସାଧାରଣ ଯୋଗଦାନ କରିଥିଲେ।

ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ସମୟରେ ମହିଳାଙ୍କର ସାଧାରଣ ଭୂମିକା ପ୍ରତି ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ଆନ୍ଦୋଳନ ଓ ସାମାଜିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟରେ ବୃହଦ୍ଧ ପ୍ରଭାବ ପାଇଥିଲା। ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଯୋଗଦାନ ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ସ୍ବାଧୀନତା ତଥା ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ପ୍ରତି ଗୁରୁତ୍ତ୍ୱ ଅଧିକ କରିଥିଲା।

3.ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ନାୟିକା

1. ଝାନ୍ସି ରାଣୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀବାଇ

ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଭାରତର ପ୍ରଥମ ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଏକ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ନାୟିକା। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯାହାଙ୍କର ଅବଦାନ ଆହୁରି ବେଶୀ ପ୍ରଶଂସିତ। ଇଂରେଜ ସରକାରର ଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସଶସ୍ତ୍ର ଲଢ଼େଇ କରି ପ୍ରାଣବଳି ଦେଇଥିବା ମହାନ୍ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ।

ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ସେ ଝାନସୀ ମାନ୍ୟର ପ୍ରତିକ୍ଷେପକାରୀ ଓ ସେନା ନେତୃତ୍ବ କରିଥିଲେ। ସେ ଗୁରୁତ୍ତ୍ୱ ସହିତ ସେନା ବ୍ରିଟିଶ ପ୍ରତି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରିଥିଲେ।

2.ବେଗମ୍ ହଜରତ ମହଲ

ଅନ୍ୟ ଜଣେ ମହିଳା ଯାହାକୁ ଆମେ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ମନେ ରଖିଛୁ ସେ ହେଉଛନ୍ତି ହଜରତ ମହଲ ବେଗମ୍ ।ସେ ଲକ୍ଷ୍ନୌର ବିତାଡିତ ଶାସକଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ, ଯିଏ ଡକ୍ଟ୍ରିନ୍ ଅଫ୍ ଲାପ୍ସ ବିରୁଦ୍ଧରେ 1857 ବିଦ୍ରୋହରେ ସକ୍ରିୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଯେଉଁଥିରେ ଡାଲହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ନୌର ସମର୍ପଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ। ସେ କଠୋର ପ୍ରତିରୋଧ ଦେଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଲକ୍ଷ୍ନୌ ର ପତନ ପରେ ସେ କାଠମାଣ୍ଡୁକୁ ପଳାଇ ଯାଇଥିଲେ।

3. ପଦ୍ମାବତୀ

ପ୍ରଶିଦ୍ଧି: ନାୟିକା ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ପାଇଁ ଲୋକପ୍ରିୟ ଦାନୀ ଓ ସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା।

କାର୍ଯ୍ୟ:-ସେ ଶିକ୍ଷା ଓ ସାମାଜିକ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରତି ଅସାଧାରଣ ଅବଦାନ ଦେଇଥିଲେ।

4.କମଳା ଦେବୀ

ପ୍ରଶିଦ୍ଧି:- ଏକ ଗୁରୁତ୍ତ୍ୱ ସହିତ ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ଆନ୍ଦୋଳନ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା।

କାର୍ଯ୍ୟ:-ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସାମାଜିକ ଓ ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦୀ ପ୍ରତିକ୍ଷେପକାରୀ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବୃହଦ୍ଧ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିଥିଲା।

5. ହଜରାତ୍‌ମାଲି

ପ୍ରଶିଦ୍ଧି:- ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ତ୍ୱ ସାହାୟକ ନାୟିକା।

କାର୍ଯ୍ୟ: ସେ ଆଲୀଗର୍ହର ବ୍ରିଟିଶ ସାଧାରଣ ସଂଗ୍ରାମରେ ଯୋଗଦାନ କରିଥିଲେ ଓ ସେନା ପ୍ରତି ନେତୃତ୍ବ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ।

6. କମଳା ପଣ୍ଡିତ

ସାମାଜିକ ଓ ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦୀ ବିପ୍ଳବର ସେନାନୀ: ଭାରତର ଜାତୀୟ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ତ୍ୱ ସାହାୟକ ଭୂମିକା ନିଭାଇଥିଲେ। ସେ ଅନେକ ସମୟରେ ସେନାରେ ନେତୃତ୍ବ ଦେଇଥିଲେ ଓ ଆନ୍ଦୋଳନର ପ୍ରବଳ ସମର୍ଥନ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ।

7.କସ୍ତୁରବା ଗାନ୍ଧୀ।

ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପତ୍ନୀ କସ୍ତୁରବା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରମୁଖ ସମର୍ଥକ ଥିଲେ। ଟ୍ରାନ୍ସଭାଲରେ କାରାଗାରରେ ଥିବା ପ୍ରଥମ ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସେ ଭାରତ ଛାଡ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଭାଗ ନେଇଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଗିରଫ କରାଯାଇଥିଲା। ପୁନାରେ କାରାଗାରରେ ଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା।

8. କମଲା ନେହେରୁ ।

1916 ମସିହାରେ ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିବା କମଲା ନେହେରୁ ବିଭିନ୍ନ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ନାଗରିକ ଅମାନ୍ୟ ଆନ୍ଦୋଳନର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ। ୟୁନାଇଟେଡ୍ ପ୍ରୋଭିନ୍ସ (ବର୍ତ୍ତମାନ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ) ରେ ନୋ ଟ୍ୟାକ୍ସ ଅଭିଯାନ ଆୟୋଜନ କରିବାରେ ସେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।

9. ବିଜୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପଣ୍ଡିତ

ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁଙ୍କ ଭଉଣୀ ବିଜୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପଣ୍ଡିତ ଅଣ-ସହଯୋଗ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। 1932, 1941 ଏବଂ 1942 ରେ ସିଭିଲ୍ ଅବାଧ୍ୟତା ଆନ୍ଦୋଳନ ସଂପର୍କରେ ସେ ତିନିଥର କାରାଗାରରେ ଥିଲେ। 1937 ମସିହାରେ ସେ ସଂଯୁକ୍ତ ପ୍ରଦେଶର ପ୍ରାଦେଶିକ ବିଧାନସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ସୟଂ ଶାସନ ତଥା ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ଜାତିସଂଘର ପ୍ରଥମ ବୈଠକରେ ସେ ସାନ ଫ୍ରାନ୍ସିସ୍କୋରେ ଭାରତର ପ୍ରତିନିଧୀ ଭାବରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଯେଉଁଠାରେ ସେ ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିଥିଲେ। ମିଳିତ ଜାତିସଂଘର ସାଧାରଣ ସଭାର ସଭାପତି ହେବାରେ ସେ ପ୍ରଥମ ମହିଳା ଥିଲେ।

10. ସରୋଜିନୀ ନାଇଡୁ

ସରୋଜିନୀ ନାଇଡୁ ଭାରତର ମହିଳା ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଁ ଗର୍ବିତ। ସେ ଭାରତର ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବା ପାଇଁ ଦାୟୀ ଥିଲେ। ସେ 1925 ମସିହାରେ କାନପୁର ଅଧିବେଶନରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ମହିଳା ସଭାପତି ଥିଲେ। 1928 ମସିହାରେ ସେ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ଠାରୁ ଅହିଂସା ଆନ୍ଦୋଳନର ବାର୍ତ୍ତା ନେଇ ଆମେରିକା ଆସିଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ 1930 ରେ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ ଲବଣ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ ବିରୋଧ ପାଇଁ ଗିରଫ କରାଯାଇଥିଲା, ସରୋଜିନୀ ତାଙ୍କ ଆନ୍ଦୋଳନର ମୁଖ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ। 1931 ମସିହାରେ, ସେ ଗାନ୍ଧିଜୀ ଏବଂ ପଣ୍ଡିତ ମାଲାଭିଜୀଙ୍କ ସହିତ ଗୋଲ ଟେବୁଲ୍ ସମ୍ମିଳନୀରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ 1932 ମସିହାରେ କଂଗ୍ରେସର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ସଭାପତି ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। 1942 ମସିହାରେ ସେ 'ଭାରତ ଛାଡ' ବିରୋଧ ସମୟରେ ଗିରଫ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ 21 ମାସ ଜେଲରେ ରହିଥିଲେ। ସେ ଇଂରାଜୀ ଭାଷାର ଜଣେ ଦକ୍ଷ କବି ଥିଲେ ଏବଂ ଭାରତର ନାଇଟିଙ୍ଗଲେ ଭାବରେ ଲୋକପ୍ରିୟ ଭାବରେ ପରିଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ସ୍ବାଧୀନତା ପରେ ସେ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ (ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ) ର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ରାଜ୍ୟପାଳ ହୋଇଥିଲେ।

ଏହି ମହାନ ନାୟିକାଙ୍କର ଅବଦାନ ଭାରତର ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ସାମାଜିକ, ରାଜନୈତିକ ଓ ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦୀ ପ୍ରତିକ୍ଷେପକାରୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସହଯୋଗ ଦେଇଥିଲା। ସେମାନଙ୍କର ଏହି ଅବଦାନ ଭାରତୀୟ ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ଏକ ମୂଳ ଅଂଶ ରୂପେ ପରିଗଣିତ କରାଯାଇଥିଲା।

ମହିଳାଙ୍କର ନୂତନ ଚିନ୍ତାଧାରା

1. ମହିଳା ସଂଗ୍ରାମରେ ଦିଆ ଯୋଗଦାନର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଚିନ୍ତାଧାରା:

1. ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ଶିକ୍ଷା ଓ ସମ୍ବିଧାନ

ମହିଳାଙ୍କର ଭୂମିକାକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ବୁଝିବା ଅନ୍ର୍ଗତ, ତାଙ୍କର କ୍ଷେତ୍ରସେବା ଓ ସଂଗ୍ରାମର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରସାର ପ୍ରଭାବ ସମ୍ବିଧାନ କରାଯାଇଛି। ମହିଳାଙ୍କର ଅବଦାନ କେବଳ ସଂଗ୍ରାମର ଅନ୍ତର୍ଗତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନୁହେଁ, ସେମାନେ ସ୍ବାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନର ଶିକ୍ଷା ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ନିଭାଇଥିଲେ।

2. ସେନାରେ ନେତୃତ୍ବ ଓ ସଂଗ୍ରାମର ସ୍ଥାନ

ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ମହିଳାଙ୍କର ନେତୃତ୍ବକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବରେ ବିଶ୍ଲେଷଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ ଯେ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ସେନାରେ କ୍ଷେତ୍ରସେବା ବୃଦ୍ଧି କରି, ବ୍ରିଟିଶ ସେନାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ସଂଗ୍ରାମର ନେତୃତ୍ବ ଅନ୍ବେଷଣ କରିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର କ୍ଷେତ୍ରସେବା ଏବଂ ନେତୃତ୍ବ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସ୍ବାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇଥିଲେ।

3.ସାମାଜିକ ଅବଦାନ ଓ ସ୍ବାଧୀନତା ଉପରେ ପ୍ରଭାବ

ମହିଳାଙ୍କର ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଅବଦାନକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବରେ ବିଶ୍ଲେଷଣ କରିବା ସମୟରେ, ସେମାନଙ୍କର ସାମାଜିକ ପ୍ରଭାବକୁ ମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଉଛି। ତାଙ୍କର ଶିକ୍ଷା, ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ, ଓ ସମାଜିକ ପ୍ରବାହ ପ୍ରତି ଅବଦାନ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ଏକ ଅନ୍ତର୍ଗତ ସ୍ଥାନ ହେଉଛି।

4. ସ୍ବାଧୀନତା ପରେ ମହିଳାଙ୍କର ସ୍ଥାନ

ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ମହିଳାଙ୍କର ଭୂମିକାକୁ ବିଶ୍ଲେଷଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକତା ଥିବା ଆଲୋଚନାରେ, ସେମାନେ ସ୍ବାଧୀନତା ପରେ ନୂତନ ସାମାଜିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବିକାଶ କରିଥିଲେ। ଏହି ଅବଦାନ ନେଇ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଚିନ୍ତାଧାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରତିଷ୍ଠାକୁ ସ୍ଥାପିତ କରିଛି।

ମହିଳାଙ୍କର ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଭୂମିକାକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଚିନ୍ତାଧାରା ଦ୍ୱାରା ବୁଝିବା ସମୟରେ, ସେମାନେ ସେନାରେ ନେତୃତ୍ବ, ସାମାଜିକ ଅବଦାନ, ଓ ସ୍ବାଧୀନତା ପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାକୁ ବିଶ୍ଲେଷଣ କରାଯାଇଛି। ଏହି ଚିନ୍ତାଧାରା ସେମାନଙ୍କର ସ୍ବାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଅବଦାନ ଓ ସ୍ଥାନକୁ ସୂଚିତ କରେ।

2.ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ନୂତନ ଆଦର୍ଶ:

ମହିଳାଙ୍କର ସ୍ୱାଧୀନତା ଓ ସାମାଜିକ ସ୍ଥାନ:

ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ମହିଳାଙ୍କର ନୂତନ ଆଦର୍ଶ ହେଉଛି, ସେମାନେ ସମାଜର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସ୍ୱାଧୀନତା, ଶିକ୍ଷା ଓ ଅଧିକାର ଦ୍ୱାରା ସୃଜନାତ୍ମକ ଶକ୍ତି ଅନ୍ବେଷଣ କରିଥିବା ଉଦାହରଣ। ଏହି ଆଦର୍ଶ ମହିଳାଙ୍କୁ ନିଜ ଅଧିକାର ଓ ଅସାଧାରଣ ପ୍ରତିଭା କୁ ସାର୍ଥକ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରିଥିବା ଦେଖାଯାଏ।

ନୂତନ ନେତୃତ୍ବ ଓ ପାଇକା ଅଧିକାର ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ନୂତନ ଆଦର୍ଶ ହେଉଛି, ସେମାନେ ନେତୃତ୍ବ ଏବଂ ସମାଜିକ ପ୍ରଭାବ ବୃଦ୍ଧି କରିଥିବା ଭାବରେ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା। ଏହାରେ ମହିଳାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଧୀନ ଓ ସୁସ୍ଥ ନେତୃତ୍ବର ସହିତ ମୂଲ୍ୟବାନ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାର ଅବସର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି।

ମହିଳାଙ୍କ ପ୍ରତିସ୍ଥାପନ ଓ ଏକତା ମହିଳାଙ୍କର ନୂତନ ଆଦର୍ଶ ରୂପରେ ଏକତା ଓ ସ୍ଥିତିବିଧାନ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରାଯାଇଛି। ସେମାନେ ମାନବିକ ସାହାଯ୍ୟ, ଶିକ୍ଷା, ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତିରେ ଅଗ୍ରଗାମୀ ଭୂମିକା ନିଭାଇଥିବା ଦେଖାଯାଏ।

ସାମ୍ପ୍ରତିକ ପ୍ରଭାବ

1. ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ମହିଳାଙ୍କ ପ୍ରଭାବ:

ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ମହିଳାଙ୍କର ଅବଦାନ ଏବଂ ପ୍ରଭାବ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଇଛି।ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ସାମାଜିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ: ମହିଳାଙ୍କର ସବୁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେବା ଓ ନେତୃତ୍ବ ଶକ୍ତି ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଏକ ନୂତନ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛି। ସେମାନେ ସାମାଜିକ ଓ ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲେ, ଯାହା ସେମାନଙ୍କୁ ସାମାଜର ନାୟିକା ଭାବରେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲା।

ସାହାଯ୍ୟକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନେକ ସ୍ଥାନୀୟ ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ତରରେ ସେମାନେ ସେନାରେ, ପ୍ରଚାର ତଥା ପ୍ରତିବାଦ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅବଦାନ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଗୁଡିକୁ ସ୍ବାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଅସାଧାରଣ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା।

2. ଆଜିର ମହିଳା ସମାଜରେ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ:

ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ମହିଳାଙ୍କର ଅବଦାନ ଆଜିର ସମାଜରେ ବହୁତ ପ୍ରଭାବ ଦେଇଛି:

ନୀତି ଓ ଆଇନ ସ୍ବାଧୀନତା ପରେ, ମହିଳାଙ୍କର ଅନେକ ସାମାଜିକ ଓ ଆଇନିକ ଅଧିକାର ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି। ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ନୀତିକ ଓ ଆଇନିକ ସୁରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ତାଙ୍କର ମୁଲ୍ୟବାନ ସ୍ଥାନକୁ ସୂଚିତ କରେ।

ଶିକ୍ଷା ଓ ପେଶା ମହିଳାଙ୍କର ଶିକ୍ଷା ଓ ପେଶା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗରିମା ଓ ସ୍ଥାପନ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ମହିଳା ଆଜି ଅନେକ ପେଶା ବିଶେଷଜ୍ଞ ଭାବରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ସେମାନେ ସାମାଜିକ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ସ୍ଥିତିକୁ ବଦଳାଇଛନ୍ତି।

ସାମାଜିକ ନିୟମ ଓ ଶ୍ରେଣୀ ଭାଗୀଦାରିତା ମହିଳାଙ୍କର ସାମାଜିକ ଭାଗୀଦାରିତା ଓ ସ୍ଥାନ ବୃଦ୍ଧି ନେଇ ସାମାଜିକ ନିୟମରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଛି। ସେମାନେ ସାମାଜିକ ଅବସ୍ଥାରେ ସ୍ଥିତିକୁ ଉନ୍ନତ କରି ଦେଖାଇଛନ୍ତି।

ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ମହିଳାଙ୍କର ଅବଦାନ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସମାଜରେ ଅନେକ ପ୍ରଭାବ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ସେମାନଙ୍କର ସାମାଜିକ, ଆଇନିକ, ଓ ପେଶା ଶ୍ରେଣୀରେ ଏକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଛି, ଯାହା ସେମାନଙ୍କୁ ଏକ ସାମାଜିକ ନାୟିକା ଭାବରେ ସ୍ଥାପିତ କରିଛି।

ଅନସଙ୍ଗ ନାୟିକାଙ୍କର ଆଦର୍ଶ ଓ ସାକ୍ଷରତା:

ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଅନସଙ୍ଗ ନାୟିକାଙ୍କର ଆଦର୍ଶ ସେମାନଙ୍କର ଅବଦାନର ଏକ ନୂତନ ଦିକ୍ଷା ଦିଆଛି। ସେମାନେ ସେମାଜିକ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ଏବଂ ମହିଳା ଅଧିକାର ନିଶ୍ଚିତିକରଣରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଭୂମିକା ନିଭାଇଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ସାକ୍ଷରତା ଓ ସାମାଜିକ ଶ୍ରେଣୀରେ ସ୍ଥାନ ଉନ୍ନତ କରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କର କର୍ମଦକ୍ଷତା ଏବଂ ସେବା ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛି। ଏହି ସାକ୍ଷରତା ଓ ଆଦର୍ଶ ସେମାନଙ୍କୁ ସାମାଜର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ କରିଛି।

ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ମହିଳାଙ୍କର ଅବଦାନ ଏକ ଅନନ୍ୟ ସାହାଯ୍ୟକାରୀ ଅଂଶ ଥିଲା, ଯାହା ସେମାନଙ୍କର କର୍ମଶୀଳତା, ନେତୃତ୍ବ ଓ ସାମାଜିକ ଅବଦାନକୁ ସୂଚିତ କରେ। ଏହା ସେମାନଙ୍କୁ ସାମାଜିକ ନୂତନତା, ସାମାଜିକ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନିଭାଇବାରେ ସକ୍ଷମ କରିଛି। ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ଏହି ଉନ୍ନତ ଆଦର୍ଶ ଓ ସାକ୍ଷରତା ଆଜିର ସମାଜରେ ମହିଳାଙ୍କୁ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକାରେ ସ୍ଥାପିତ କରିଛି, ଯାହା ସେମାନଙ୍କର ସାମାଜିକ ଶ୍ରେଣୀରେ ସ୍ଥିତିକୁ ସୂଚିତ କରେ।

ସ୍ବାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ରେ ମହିଳାଙ୍କ ଯୋଗଦାନ : ନାୟିକାଙ୍କ ଭୂମିକା

Discuss the role of women in the Indian freedom struggle, highlighting unsung heroines