ଗୋପବନ୍ଧୁ ଚୌଧୁରୀ ୧୮୯୫ ମସିହାର ୮ ମଇରେ ଜଗତସିଂପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଖେରାସା ଗ୍ରାମର ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜମିଦାର ପରିବାରରେ ପ୍ରଖ୍ୟାତ ଓକିଲ ଗୋକୁଳାନନ୍ଦ ଚୌଧୁରୀ ଏବଂ ପଦ୍ମାବତୀ ଦେବୀଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିବା ତାଙ୍କ ସାନ ଭାଇ ନବକୃଷ୍ଣ ଚୌଧୁରୀ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଏବଂ ସାମାଜିକ କର୍ମୀ ଥିଲେ। ସେ ୧୯୧୨ ମସିହାରେ କଲିକତାର ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି କଲେଜରୁ ଇମାଟିକ୍ସରେ ସ୍ନାତକ କରିଥିଲେ। ୧୯୧୪ ମସିହାରେ ସେ ସେହି କଲେଜରୁ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ। ୧୯୧୭ ମସିହାରେ ସେ କଲିକତା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଆଇନ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ। ତା’ପରେ ସେ ୧୯୨୧ ମସିହାରେ ଡେପୁଟି ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଭାବରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ସେ ଯାଜପୁରରେ ପୋଷ୍ଟିଂ ହୋଇଥିଲେ, ସେହି ଅଞ୍ଚଳ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ନଦୀ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ୟାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ସରକାରଙ୍କ ନିକଟରେ ତାଙ୍କର ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଦାଖଲ କରିବା ପାଇଁ ସେହି ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ଗ୍ରାମ ବୈରୀକୁ ପଠାଯାଇଥିଲା। ଯେତେବେଳେ ସେ ଏସ୍.ଡି.ଓ.ଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ସରକାରଙ୍କୁ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ରିପୋର୍ଟ ଦାଖଲ କରିଥିଲେ, ଏସ୍.ଡି.ଓ. ଏଥିରେ ବନ୍ୟା ପରିସ୍ଥିତିର ପ୍ରକୃତ ଚିତ୍ର ଏବଂ ପୀଡିତଙ୍କ ଦୁଃଖକୁ ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରତି ଏକ ପରୋକ୍ଷ ଅଭିଯୋଗ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇପାରେ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇ ଏହାର ବିରୋଧ କରିଥିଲେ। ତେଣୁ ସେ ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ରିପୋର୍ଟ ସଂଶୋଧନ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ବିବେକ ଅନୁମତି ନ ଦେବାରୁ ସେ ଏହାକୁ ସଂଶୋଧନ କରିବାକୁ ମନା କରିଦେଇଥିଲେ। ତେଣୁ ସେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଯୋଗଦେବା ପାଇଁ ଚାକିରିରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେଇଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ଜୀବନର ବାକି ସମୟ ଲୋକଙ୍କ ସେବାରେ ବିତାଇବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ। ଏହା ଏକ ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଥିଲା ଯାହା ସେତେବେଳେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଅନେକଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲା।

୧୯୨୪ ମସିହାରେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଯୋଗଦେବା ପରେ ସେ ଚରଖା ସୂତା ଏବଂ ବୁଣା ଭଳି ଗାନ୍ଧୀବାଦୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ। ୧୯୨୫ ମସିହାରେ ସେ ଅଖିଳ ଭାରତୀୟ ଚରଖା ସଂଘର ଓଡ଼ିଶା ଶାଖାର ସମ୍ପାଦକ ହୋଇଥିଲେ। ୧୯୨୮ ମସିହାରେ ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ଓଡ଼ିଶାରେ କଂଗ୍ରେସ ନେତୃତ୍ୱର ଦାୟିତ୍ୱ ଗୋପବନ୍ଧୁ ଚୌଧୁରୀଙ୍କ ଉପରେ ନ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଥିଲା ଯାହାଙ୍କ ଜଗତ୍ସିଂହପୁରର ଅଳକାଶ୍ରମ ଓଡ଼ିଶାରେ ନାଗରିକ ଅସମ୍ମାନ ଆନ୍ଦୋଳନ ଏବଂ ଲବଣ ସତ୍ୟାଗ୍ରହର ଉତ୍ପତ୍ତିସ୍ଥଳ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ୧୯୩୦ ମସିହାରେ ସେ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମର ସହକର୍ମୀଙ୍କ ସହିତ ଇଞ୍ଚୁଡ଼ିକୁ ପଦଯାତ୍ରା କରି ଲବଣ ସତ୍ୟାଗ୍ରହର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ। ଫଳସ୍ୱରୂପ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସହକର୍ମୀଙ୍କ ସହିତ ୬ ଏପ୍ରିଲ ୧୯୩୦ ରେ ଗିରଫ କରାଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏକ ସପ୍ତାହ ପରେ ସେ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପୁଣି ବାଲେଶ୍ୱର ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ଗିରଫ କରାଯାଇ ଦୁଇ ବର୍ଷ ଜେଲଦଣ୍ଡ ଦିଆଯାଇଥିଲା।

ତାଙ୍କୁ ହଜାରିବାଗ ଜେଲରେ ରଖାଯାଇଥିଲା। ଜେଲରେ ସେ ପ୍ରତିଦିନ ସୂତା ବୁଲାଉଥିଲେ। ୧୯୩୧ ମସିହାରେ ଗାନ୍ଧୀ-ଇରୱିନ୍ ଚୁକ୍ତି ପରେ, ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ବିଦେଶୀ କପଡା ବିକ୍ରି କରୁଥିବା ଦୋକାନ ସମ୍ମୁଖରେ ପିକେଟିଂ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଗୋଲଟେବୁଲ ସମ୍ମିଳନୀ ବିଫଳ ହେବା ପରେ ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ହଜାରିବାଗ ଜେଲକୁ ପଠାଯାଇଥିଲା। ୧୯୩୨ ମସିହାରେ ପୁନେ ଚୁକ୍ତି ପରେ, ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ହରିଜନଙ୍କ ସହ ଜନସମ୍ପର୍କ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଉପରେ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇଥିଲା, ଗୋପବନ୍ଧୁ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟତା ଦୂର କରିବା ଏବଂ ହରିଜନଙ୍କ ଗ୍ରାମ ପରିଦର୍ଶନ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ଜୀବନର ମୁଖ୍ୟ ସ୍ରୋତରେ ସାମିଲ କରିବା ଉପରେ ତାଙ୍କର ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରିଥିଲେ। ସେ ଅଖିଳ ଭାରତୀୟ ହରିଜନ ସେବକ ସଂଘର ସଦସ୍ୟ ମଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ, ଯାହା ୧୯୩୪ ମସିହାରେ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଓଡ଼ିଶା ଗସ୍ତ ସମୟରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ହରିଜନଙ୍କ ସହ ଯୋଗାଯୋଗ କରିବାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସହ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ ପରେ, ସେ ଏକ ସରଳ ଜୀବନଶୈଳୀ ଗ୍ରହଣ କରି ନିଜ ଭିତରେ ଜୀବନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆବିଷ୍କାର କରିଥିଲେ।

ତାଙ୍କର ଜୀବନଶୈଳୀ ଜଣେ ଗରିବ କୃଷକଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଭଲ ନଥିଲା। ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୩୪ ରୁ ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଥିଲା ବୈରୀର ବାଗଡା ଗ୍ରାମରେ ସେବା ଘର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଯାହା ଗାନ୍ଧୀବାଦୀ ଗଠନମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ମହାନ କେନ୍ଦ୍ର ପାଲଟିଥିଲା। ବୈରୀର ଏହି ସେବାଘର ୱାର୍ଦ୍ଧାର ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଆଶ୍ରମ ପରି ପରିଚାଳିତ ହେଉଥିଲା ଏବଂ ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ସୂତା ସୂତା, କୁଟୀର ଶିଳ୍ପ ଚାଷ ଏବଂ ଗାନ୍ଧୀବାଦୀ ସେବା ସଂଘ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଜୀବନର ନିୟମ ପାଳନ।

ଏହା ୧୯୪୦ ଦଶକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବହୁତ ସକ୍ରିୟ ଥିଲା। ବୈରୀ ସେବାଘରରୁ ସେ ୧୯୩୯ ମସିହାର ଏକ ପତ୍ରିକା 'ସତ୍ୟଗ୍ରହୀ' ସମ୍ପାଦନା କରିଥିଲେ। ଏହା ଅଧିକାଂଶ ହରିଜନରୁ ଅନୁବାଦ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲା। ୧୯୩୮ ମସିହାରେ ଗାନ୍ଧୀ ସେବା ସଂଘ ଡେଲାଙ୍ଗା (ପୁରୀ) ରେ ଏକ ସମ୍ମିଳନୀ ଆୟୋଜନ କରିଥିଲା ଯେଉଁଥିରେ ଚୌଧୁରୀଙ୍କ ପରିବାରର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଥିଲା। ସେ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ମୌଳିକ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରସାର ପାଇଁ ମୌଳିକ ଶିକ୍ଷା ବୋର୍ଡର ସଭାପତି ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ୧୯୪୨ ମସିହାରେ ଭାରତ ଛାଡ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ତାଙ୍କର ସକ୍ରିୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ଥିଲା ଯାହା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଗିରଫ କରାଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଜଣେ ସଚ୍ଚା ଗାନ୍ଧୀବାଦୀ ହୋଇଥିବାରୁ ସେ ହିଂସାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଥିଲେ। ଜୁନ୍ ୧୯୪୬ ରେ ଜେଲରୁ ଫେରିବା ପରେ ସେ 'ଉତ୍କଳ ନବଜୀବନ ମଣ୍ଡଳ' ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। ସେ ସର୍ବୋଦୟ ସମାଜର ଜଣେ ପ୍ରମୁଖ ସହଯୋଗୀ ଏବଂ ଅଖିଳ ଭାରତୀୟ ସର୍ବୋଦୟ ସଂଘର ମୁଖ୍ୟ ସମ୍ପାଦକ ଥିଲେ।

ସେ ୧୯୫୦ ଦଶକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭୂଦାନ ଆନ୍ଦୋଳନ ସହିତ ଜଡିତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ତା'ପରେ ସେ ଭୂଦାନ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ବ୍ୟାପକ କରିବା ପାଇଁ କୋରାପୁଟ ଗସ୍ତ କରିଥିଲେ। ଗାନ୍ଧୀବାଦୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମଗୁଡ଼ିକର ସେବା ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନର ଏକ ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ଘଟଣାପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ୟାରିୟର ପରେ ୨୯ ଏପ୍ରିଲ ୧୯୫୮ ରେ ତାଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା।

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ନିର୍ମଳ ଯୋଦ୍ଧା ଗୋପବନ୍ଧୁ ଚୌଧୁରୀ

ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ନିର୍ମଳ ଯୋଦ୍ଧା ଗୋପବନ୍ଧୁ ଚୌଧୁରୀ