ଗଙ୍ଗା ଦଶହରା କଥା

==============

ଆମ ଭାରତୀୟ ପରଂପରାରେ ତିନିଟି ଦଶହରା ପାଳନର ବିଧି ରହିଛି l ଗୋଟିଏ ଦେବୀ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଶାରଦୀୟ ଦଶହରା ଯାହା ଦୁର୍ଗା ପୁଜା ନାମରେ ସର୍ଵଜନ ବିଦିତ l ଦ୍ୱିତୀୟ ଚୈତ୍ର ବାସନ୍ତୀକ ଦୁର୍ଗା ପୂଜା ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି ଗଙ୍ଗାଦଶହରା ଯାହା ତ୍ରିତାପ ହାରିଣୀ ଭଗବତୀ ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଧରାବତରଣ ଉତ୍ସବ l ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଶୁକ୍ଳଦଶମୀ ଦିନ ଗଙ୍ଗା ଦଶହରା ପାଳିତ ହୋଇଥାଏ l ପରମ ପାବନୀ ଗଙ୍ଗା ପ୍ରାଣୀର ଦଶ ବିଧ ପାପ ହରଣ କରିବା ନିମନ୍ତେ ସମର୍ଥ l ତେଣୁ ତାଙ୍କର ଆବିର୍ଭାବ ତିଥିକୁ ଗଙ୍ଗା ଦଶହରା ଭାବେ ପାଳନ କରାଯାଏ l ସେହି ଦଶବିଧ ପାପ ମାନେ ହେଊଛନ୍ତି :-

ପ୍ରତିଦାନ ନ ଦେଇ ଅନ୍ୟର ବସ୍ତୁକୁ ଗ୍ରହଣ, ଶାସ୍ତ୍ର ବର୍ଜିତ ହିଂସା ଆଚରଣ, ପରସ୍ତ୍ରୀ ଗମନ, କଟୁ ଓ କୁବଚନ, ମିଥ୍ୟାଚାର,କୁତ୍ସାରଟନା, ନିଷ୍ପ୍ରୟୋଜନ ବାକ୍ୟାଳାପ, ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ହରଣ, ଅନ୍ୟର ଅନିଷ୍ଟ ଚିନ୍ତା ଏବଂ ନାସ୍ତିକ ବୁଦ୍ଧି l

ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ତ୍ରିଭୁବନ ତାରିଣୀ ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି :-

ଦେବୀ ସୁରେଶ୍ୱରୀ ଭଗବତୀ ଗଙ୍ଗେ l

ତ୍ରିଭୁବନ ତାରିଣୀ ତରଳ ତରଙ୍ଗେ ll

ଶଙ୍କର ମୌଳି ବିହାରିଣୀ ବିମଳେ l

ମମ ମତିରାସ୍ତାଂ ତବ ପଦକମଳେ ll

ପୁରାଣ ବର୍ଣ୍ଣନା ଅନୁଯାୟୀ, ବାମନ ଅବତାରରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ,ଯେତେବେଳେ ଦୈତ୍ୟରାଜ୍ ବଳି ଠାରୁ ଏକ ପାଦ ଭୂମି ଗ୍ରହଣ କଲେ ତାହା ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରିଦେଲା l ତାଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ପାଦ ସମସ୍ତ ଗ୍ରହ,ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ଦେବଲୋକ ଲଂଘନ କରି ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ପହଞ୍ଚିଲା l ସେହି ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚକ୍ରକମଳାଦି ଅଙ୍କିତ ପଦ ଦର୍ଶନ କରି ପୁଲକିତ ହେଲେ l ଭକ୍ତିପୂତ ଚିତ୍ତରେ ସେ ନିଜ କମଣ୍ଡଳୁ ଜଳରେ ତାହାକୁ ଧୌତ କରି ଦେଲେ l ଶ୍ରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ଯୋଗୁଁ ତାଙ୍କର ସେ ଚରଣୋଦକ ଅକ୍ଷୟ ହୋଇଗଲା ଏବଂ ସେହି ପୂତ, ନିର୍ମଳ ଜଳ ମେରୁପର୍ବତ ଶିଖରରେ ଝରିପଡ଼ିଲା ଓ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ନିମନ୍ତେ ଚାରିଦିଗକୁ ବହି ଗଲା l ଚାରି ଦିଗକୁ ବହି ଯାଇଥିବା ସେହି ଧାରା ମଧ୍ୟରୁ ଦକ୍ଷିଣଦିଗକୁ ପ୍ରବାହିତ ଧାରା ତିନି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲା l ମର୍ତ୍ତ୍ୟକୁ ଆସିଥିବା ଧାରା ହେଲା ତ୍ରିଭୁବନ ପାବନୀ ଗଙ୍ଗା l

ମିଥିଳା ଯାତ୍ରାପଥରେ ଗଙ୍ଗାରେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ନୌ ଯାତ୍ରା କାଳରେ ମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମା' ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଧରା ବତରଣ କାହାଣୀ ଶୁଣାଇ ଥିଲେ l ପୂଣ୍ୟ କାବ୍ୟ ରାମାୟଣ ବର୍ଣ୍ଣିତ, ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଧରାବତରଣ କଥା ସଂକ୍ଷେପରେ ଏହିପରି l

ଇକ୍ଷାକୁ ବଂଶର ରାଜା ମହାରାଜ ସଗରଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଅଶ୍ଵକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଅପହରଣ କରି ନେଇ ପାତାଳରେ କପିଳ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ l ସଗରଙ୍କ ଷାଠିଏ ହଜାର ପୁତ୍ର ଅଶ୍ୱ ଖୋଜିବାକୁ ଯାଇ ପୃଥିବୀକୁ ଖୋଳି ଖୋଳି ପାତାଳରେ ଯଜ୍ଞ ଅଶ୍ଵଟି କପିଳ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ପାଖରେ ଚରୁଥିବା ଦେଖି ମୁନିଙ୍କୁ ଚୋରମନେକରି ତାଙ୍କୁ କଟୁଭର୍ତ୍ସନା କଲେ ,ତାଙ୍କ କୋଳାହଳରେ କପିଳ ମୁନିଙ୍କ ତପ ଭଙ୍ଗହେଲା l କପିଳମୁନି ସ୍ଵୟଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅବତାର ଥିଲେ l କୋପାନଳରେ ତାଙ୍କର ଷାଠିଏ ହଜାର ସଗରପୁତ୍ର ତତକ୍ଷଣାତ୍ ଭସ୍ମିଭୁତ ହୋଇ ଗଲେ l ସଗରଙ୍କ ପୌତ୍ର ଅଂଶୁମାନ ସେମାନଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଯାଇଥାନ୍ତି ତାଙ୍କର ସାକ୍ଷାତ ହେଲା ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ସହ l ସଗରଙ୍କ ଅନ୍ୟପତ୍ନୀ ସୁମତି ଥିଲେ ବିହଙ୍ଗ ରାଜ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଭଉଣୀ l ଅଂଶୁମାନ କ୍ରନ୍ଦନ କରୁ ଥିବା ଦେଖି ଗରୁଡ଼ କହିଲେ, ତୁମର ଏହି ପୁର୍ବଜ ମାନେ ଉଦ୍ଧାର ହୋଇପାରିବେ ତୁମେ ଯଦି ପତିତ ପାବନୀ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଆଣି, ସେମାନଙ୍କ ଭସ୍ମ ପିଣ୍ଡକୁ ଧୌତ କରାଇ ପାରିବ l ବର୍ତ୍ତମାନ ଦେବୀ ଗଙ୍ଗା ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକରେ ରହୁଛନ୍ତି l ଯାଆ ତୁମେ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଧରାବତରଣ କରାଇ ଏ ଧରାରେ ଅକ୍ଷୟ କୀର୍ତ୍ତି ଅର୍ଜନ କର l

ଅଂଶୁମାନ ଯଜ୍ଞଅଶ୍ୱକୁ ଧରି ଫେରିଆସି ସଗରଙ୍କୁ ପିତୃବ୍ୟଙ୍କ ଦଶା ଏବଂ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଉପଦେଶ କଥା କହିଲେ l ସଗର ପତିତପାବନୀ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ କିପରି ଅଣାଯାଇ ପାରିବ ତାହାର କିଛି ଉପାୟ ପାଇ ନ ପାରି, ଚିନ୍ତାରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ l ତାଙ୍କ ପରେ ଅଂଶୁମାନ ରାଜା ହେଲେ l ମାତ୍ର, ସେ ଅଳ୍ପ କାଳ ରାଜତ୍ୱ କରି ପୁତ୍ର ଦିଲ୍ଲୀପଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଭାର ସମର୍ପି ଦେଇ ତପସ୍ୟା ନିମନ୍ତେ ହିମାଳୟ ଯାତ୍ରା କଲେ l ରାଜା ଦିଲ୍ଲୀପ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଆଣିବାକୁ ନାନା ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରି କୃତକାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ନ ପାରି ଦୁଃଖରେ ବ୍ୟାଧିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ l ଏପରି ତିନୋଟି ପୁରୁଷ ଅତିକ୍ରମ ହୋଇଗଲା l

ଏବେ ରାଜା ହେଲେ ଦିଲ୍ଲୀପଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭଗୀରଥ l ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଧରା ଅବତରଣ କରାଇବାର ବଂଶଗତ ସଂକଳ୍ପ, ତାଙ୍କ ମନକୁ ଆନ୍ଦୋଳିତ କଲା l ମନ୍ତ୍ରୀ ମାନଙ୍କୁ ସେ ରାଜ୍ୟଭାର ଦେଇ ତପସ୍ୟା କରିବା ପାଇଁ ବାହାରି ଗଲେ l

ଭଗୀରଥ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ତୀର୍ଥରେ, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ବ ବାହୁ ହୋଇ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ଅଗ୍ନି ଜଳାଇ ତା ମଧ୍ୟରେ ବସି ତପ ଆରମ୍ଭ କଲେ l ମାସରେ ଥରେ ମାତ୍ର ଭୋଜନ କରି, ସେ ବହୁକାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ତପସ୍ୟା କଲେ l ତାଙ୍କ ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଦିନେ ବ୍ରହ୍ମା ଆସି ପହଞ୍ଚି ତାଙ୍କୁ ବର ଯାଚିଲେ l ଭଗୀରଥ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ବର ମାଗିଲେ, ବଂଶ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପୁତ୍ର ଓ ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଧରାବତରଣ l

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ,ତୁମେ ଉପଯୁକ୍ତ ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତହେବ l ମାତ୍ର ତୁମର ଦିତୀୟ ବରଟି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବା ଖୁବ୍ କଠିନ l ଗଙ୍ଗା ଧରାବତରଣ କରିବେ ସତ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ପତନ ଧରିତ୍ରୀ ସହି ପାରିବ ନାହିଁ l ତାଙ୍କ ଧରାପାତ ସମ୍ଭାଳିବାପାଇଁ କେବଳ ଶିବ ହିଁ ସମର୍ଥ l ତୁମେ ଯଦି ଭଗଵାନ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଏପାଇଁ ରାଜି କରାଇପାରିବ ଗଙ୍ଗା ଅବଶ୍ୟ ଧରାବତରଣ କରିବେ ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ l

ଭଗୀରଥ ଗୋଡ଼ର ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଉପରେ ଠିଆ ହୋଇ,କେବଳ ପବନ ମାତ୍ର ଆହାରକରି ଶିବଙ୍କୁ ତୁଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ l ବର୍ଷେ ବିତିଗଲା, ଦିନେ ଭଗଵାନ ଶିବ ଆବିର୍ଭୁତ ହୋଇ କହିଲେ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ! ତୁମ ଅଭିଳାଷ ଅଚିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣହେବ l ସେହି ଶୈଳରାଜ ନନ୍ଦିନୀଙ୍କ ପତନକୁ ମୋ ମସ୍ତକରେ ଗ୍ରହଣକରିବି l ଏଥିରେ ଭଗୀରଥଙ୍କ ଆନନ୍ଦର ସୀମା ରହିଲାନାହିଁ l

ଗଙ୍ଗା ଧରା ଅବତରଣପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତହେଲେ l ସେ ଭାବିଲେ ମୁଁ ବିଶାଳ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଭୟଙ୍କର ବେଗରେ ପତିତହେବି l ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଭସାଇ ନେଇ ଯାଇ ପାତାଳରେ ବିଶ୍ରାମକରିବି l ଭଗବାନ ଶିବ ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ମନୋଭାବ ବୁଝି ପାରିଲେ ଓ ତାଙ୍କ ଗର୍ବ ଖର୍ବ କରି ଉଚିତ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ସ୍ଥିର କଲେ l ଶିବ ରୁଦ୍ରମୂର୍ତ୍ତି ଧାରଣ କରି ତାଙ୍କ ଜଟାକୁ ବିସ୍ତାର କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ l ଶିବଙ୍କ ବିସ୍ତାରିତ ଜଟାଜ୍ରୁଟ ସମସ୍ତ ବ୍ୟୋମମଣ୍ଡଳକୁ ବ୍ୟାପିଗଲା l ସେହିଦିନୁ ମହାଦେବଙ୍କ ନାମ ହେଲା ବ୍ୟୋମକେଶ l

ଗଙ୍ଗା ଭୟଙ୍କର ବେଗରେ ମହାଦେବଙ୍କ ଜଟାରେ ପଡ଼ି ଆଉ ବାହାରି ପାରିଲେ ନାହିଁ l କିଛି ଉପାୟ ନଦେଖି ଭଗୀରଥ ପୁଣି ତପସ୍ୟା କଲେ l ଶଙ୍କର ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଜଟାରୁ ମୁକ୍ତିଦେଇ ତାଙ୍କୁ ବିନ୍ଦୁସରୋବର ଆଡ଼କୁ ମୁହାଁଇ ଛାଡ଼ିଦେଲେ l ସାତଟି ସ୍ରୋତରେ ବିଭକ୍ତହୋଇ ସୂରନଦୀ ଗଙ୍ଗା ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ l ପୂର୍ବରେ ହ୍ଲାଦିନି,ପାବନୀ,ନଳିନି-ପଶ୍ଚିମରେ ସିନ୍ଧୁ, ସୀତା, ସୁଚକ୍ଷୁ ଆଦି ଛଅଟି ସ୍ରୋତ ଏବଂ ସପ୍ତମ ସ୍ରୋତ ଅଳକାନନ୍ଦା ନାମରେ ଭଗୀରଥଙ୍କ ପଛେ ପଛେ କଳଧ୍ୱନୀ କରି ବହି ଚାଲିଲେ l ଭଗୀରଥ ଏକ ସୁନ୍ଦର ରଥରେ ଆଗେ ଆଗେ ଚାଲିଥିଲେ l ଏହି ମନୋରମଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ ଯକ୍ଷ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ ମାନେ ତାଙ୍କ ବାହନ ଆରୋହଣ କରି ଆସି ପହଞ୍ଚି ଗଲେ l ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, ରାଜା ତୁମେ ଭୁ ଲୋକକୁ ଗଙ୍ଗାକୁ ଆଣି ଅସାଧ୍ୟ ସାଧନ କରିଛ, ତୁମେ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ମର୍ତ୍ତ୍ୟକୁ ଆଣିଥିବା ହେତୁ ତୁମ ନାମାନୁସାରେ ତାଙ୍କର ଗୋଟିଏ ନାମ ହେବ ଭାଗୀରଥି l ସ୍ୱର୍ଗ,ମର୍ତ୍ତ୍ୟ ଓ ପାତାଳ ତ୍ରିଭୁବନରେ ପ୍ରବାହିତ ହେବା ଯୋଗୁଁ ପୁଣି ସେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ ତ୍ରିପଥଗା ନାମରେ l

ଗଙ୍ଗାଦଶହରା ଦିନ ସମଗ୍ର ଭାରତବର୍ଷରେ ଗଙ୍ଗା ସ୍ନାନ, ଗଙ୍ଗାପୂଜନ ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ଆରତୀ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ l ଗଙ୍ଗା, ସ୍ୱୟଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ସମ୍ଭୁତ l ତେଣୁ ଗଙ୍ଗା ହେଉଛନ୍ତି, ପତିତ ପାବନୀ, ପରମ ପାବନୀ ଓ କଳିମଳ ବିନାଶିନୀ l ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ସ୍ନାନ ତର୍ପଣକଲେ ମନୁଷ୍ୟର ସମସ୍ତ ପାପ ରାଶି କ୍ଷୟ ହୋଇ ଥାଏ l ତେଣୁ ଶ୍ରୀମଦ ଭାଗବତରେ କୁହା ଯାଇଛି :-ଯେ ଜଳ ସ୍ପରଶନ ମାତ୍ରେ l

ଦୁରିତ ନ ରହଇ ଗାତ୍ରେ ll

ଅନନ୍ତ ଚରଣ ସ୍ପରଶେ l

ଗଙ୍ଗା ସ୍ମରଣେ ପାପ ନାଶେ ll

!!! ଜୟ ମା' ଭଗବତୀ ଗଙ୍ଗେ !!!

🙏🙏

Tales of Ganga Dussehra in Odia | ଗଙ୍ଗା ଦଶହରା କଥା

ଅର୍ଜୁନୀ ଚରଣ ବେହେରାଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଲିଖିତ ଗଙ୍ଗା ଦଶହରା ବିଷୟରେ ଚାଲନ୍ତୁ ପଢ଼ିବା ଏହି ବ୍ଲଗ୍।