ତୃଷ୍ଣା ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ଅନୁଭୂତି। ଏହା ମାନବ ଚେତନାର ଉତ୍ସରେ ରହି ଏକ ନୂତନ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକୁ ପ୍ରେରିତ କରେ। ଏହି ଅନୁଭୂତିର ଅନ୍ୟ ନାମ ହେଉଛି ଅତି ଆଗ୍ରହ, ଅତୃପ୍ତି ବା ତୀବ୍ର ଇଚ୍ଛା। ମାନବ ଏହି ଅନୁଭୂତିକୁ ଅନୁଭବ କରିପାରେ, ଏହି ଅନୁଭୂତି ହିଁ ଏକ ପବିତ୍ର ସତ୍ୟ। ତୃଷ୍ଣାକୁ ଦେଖିପାରିବା ନାହିଁ, ଛୁଇଁପାରିବା ନାହିଁ, ଘ୍ରାଣ କରିପାରିବା ନାହିଁ। ଏହି ଅନୁଭୂତିକୁ ଘୃଣା କରିପାରିବା ନାହିଁ, କେବଳ ଗଭୀର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏହି ମହାତ୍ମ୍ୟକୁ ଅନୁଭବ କରିପାରିବା। ତୃଷ୍ଣା ଅବଶ୍ୟମୂଳକ ଓ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଅନୁଭୂତି। କେବେ କେବେ ଏହା ଅଜ୍ଞତାରେ ଏକ ମୂଖ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣାର ହେତୁ ହୋଇପାରେ। ଏହି ତୃଷ୍ଣାର ଶକ୍ତିରେ ଜନ୍ମ, ଜୀବନର ଟିକେଇ ରହିବା, ମୃତ୍ୟୁ ଏବଂ ପୁନର୍ଜନ୍ମର ଏକ ଅବିରତ ଚକ୍ର ଚଳିତ ଅଛି। ଏହି ଚକ୍ରକୁ ହିଁ ଅନ୍ୟ ଭାଷାରେ ସଂସାର ବା ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାର ଏସେନ୍ସ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ତୃଷ୍ଣାର ପ୍ରକାର

ତୃଷ୍ଣା ବହୁ ପ୍ରକାରର ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏଥିରେ ତିନୋଟି ଅତି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ—

(୧) କାମତୃଷ୍ଣା (Lust or Sensual Thirst)

(୨) ଭବତୃଷ୍ଣା (Craving for Existence)

(୩) ଵିଭବତୃଷ୍ଣା (Desire for Non-existence or Destruction)

(୧) କାମତୃଷ୍ଣା:

ମାନବ ଜୀବନର ଆରମ୍ଭରେ ଏହି ତୃଷ୍ଣା ସ୍ୱଭାବିକ। ଏହି ତୃଷ୍ଣା ରହିବା ଉଚିତ୍ କିନ୍ତୁ ସଂଯମ ରଖିବା ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ। ମନୁଷ୍ୟ ଶାରୀରିକ ଏବଂ ମାନସିକ ଭାବରେ ଏହି ତୃଷ୍ଣା ଅନୁଭବ କରେ। ଏହା ଉପେକ୍ଷିତ ହେଲେ ଏକ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଜୀବନ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇପାରେ।

(୨) ଭବତୃଷ୍ଣା:

ଏହି ତୃଷ୍ଣା ମାନବ ଜୀବନର ଏକ ଅବିଭାଜ୍ୟ ଅଂଶ। ଏହା ଅଛି ବୋଲି ମାନବ ଉତ୍ସାହୀ ହୋଇପାରିବେ। ଏହି ତୃଷ୍ଣା ମାନବକୁ ସଫଳତା ମାର୍ଗରେ ନେଇଯାଏ। ଏହି ତୃଷ୍ଣା ଜୀବନକୁ ଏକ ନୂତନ ଅର୍ଥ ଏବଂ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।

(୩) ଵିଭବତୃଷ୍ଣା:

ଏହା ଏକ ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାରର ତୃଷ୍ଣା ଯେଉଁଥିରେ ମନୁଷ୍ୟ ଏକ ନିର୍ମୋହ ଅବସ୍ଥାରେ ପହଞ୍ଚି ଯାଇଥାଏ। ଏହି ତୃଷ୍ଣା ଏକ ସଂସାର ଛାଡ଼ିବାର ଅଭିଳାଷ। କେବେ କେବେ ଏହି ତୃଷ୍ଣା ନକାରାତ୍ମକ ହୋଇପାରେ, କେବେ କେବେ ଏହି ତୃଷ୍ଣା ମୁକ୍ତିର ମାର୍ଗ ହୋଇପାରେ।

ତୃଷ୍ଣାର ପରିଣାମ

ମନୁଷ୍ୟ ଯେତେ ବେଳେ ତୃଷ୍ଣା ଉପରେ ଅନ୍ୟନ୍ୟତ୍ରଣ

କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେତେ ବେଳେ ତାର ଜୀବନ ଦୁଃଖମୟ ହୋଇଯାଏ। ମନୁଷ୍ୟ ଯେତେ ବେଳେ ଏହି ତୃଷ୍ଣାକୁ ଉପେକ୍ଷା କରି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇଥାଏ, ସେତେ ବେଳେ ତାର ଜୀବନ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଅସନ୍ତୋଷର କାରଣ ହୋଇପାରେ। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଏହି ତୃଷ୍ଣାକୁ ଅନୁଚିତ ଉପାୟରେ ପୂରଣ କରିବା ଚେଷ୍ଟା କରେ, ସେ ଏକ ଅନ୍ଧକାରମୟ ଜୀବନ ଯାପନ କରେ।

ତୃଷ୍ଣାର ନିବାରଣ

ତୃଷ୍ଣାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ମାନବକୁ ଏଠି ଅଠଟି ମୂଳ ମାର୍ଗ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ୍—

(୧) ସମ୍ଯକ ଦୃଷ୍ଟି (Right View)

(୨) ସମ୍ଯକ ସଂକଲ୍ପ (Right Intention)

(୩) ସମ୍ଯକ ବାଣୀ (Right Speech)

(୪) ସମ୍ଯକ କର୍ମ (Right Action)

(୫) ସମ୍ଯକ ଜୀବିକା (Right Livelihood)

(୬) ସମ୍ଯକ ବ୍ୟାୟାମ (Right Effort)

(୭) ସମ୍ଯକ ସ୍ମୃତି (Right Mindfulness)

(୮) ସମ୍ଯକ ସମାଧି (Right Concentration)

ଏହି ଆଟି ମାର୍ଗ ଅନୁସରଣ କଲେ ମାନବ ଜୀବନ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିପାରେ। ଏହା ନିଜକୁ ଏକ ନୂତନ ଆଲୋକ ଦେଇପାରେ ଏବଂ ତୃଷ୍ଣାରୁ ମୁକ୍ତ କରିପାରେ। ମନୁଷ୍ୟ ଯଦି ଏହି ନୀତିଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁସରଣ କରେ, ତା’ଲେ ସେ ଆତ୍ମସନ୍ତୋଷ ଏବଂ ଆନନ୍ଦର ଅନୁଭୂତି କରିପାରିବ।

ପରିଶେଷରେ

ତୃଷ୍ଣା ଜୀବନର ଏକ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଅଂଶ, କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁସାରେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ କରିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଜୀବନର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଉପଲବ୍ଧ କରିପାରିବ।

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

ତୃଷ୍ଣା: ଜୀବନର ଏକ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ସତ୍ୟ

ତୃଷ୍ଣା: ଜୀବନର ଏକ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ସତ୍ୟ