ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତି ଏକ ପୁରାତନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ସଂସ୍କୃତି । ଏଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚାଳ-ଚଳନ, ଆଚାର-ବିଚାର ଓ ନୀତିମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକର ଏକ ଗଭୀର ଅର୍ଥ ଅଛି । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ହେଉଛି — ଉପହାର ଦେବାର ପରମ୍ପରା । ଏହି ପରମ୍ପରା ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ଶାସ୍ତ୍ର, ଉପନିଷଦ, ଗୀତା, ରାମାୟଣ, ମହାଭାରତ ଭଳି ଗ୍ରନ୍ଥମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ।

ଉପହାରର ଅର୍ଥ ଓ ମୂଲ୍ୟ

"ଉପହାର" ଅର୍ଥ ହେଉଛି — ନିଷ୍କାମ ଭାବରେ ଅନ୍ୟକୁ କିଛି ଦେବା । ଏହାରେ ଅନୁଗ୍ରହ, ଭକ୍ତି, ସମ୍ମାନ ଓ ସମ୍ବେଦନା ଥାଏ । ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ, ଦାନ ଏବଂ ଉପହାର ଏକ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ । ଏହା ମାନବ ମୂଲ୍ୟ ବଢ଼ାଏ ଓ ସମ୍ପର୍କକୁ ମଜବୁତ କରେ ।

ପୁରାତନ ରୀତିରେ ଉପହାର

ପୁରୁଣା ଦିନରେ ରାଜାମାନେ ମୁନି, ଋଷି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗୁରୁମାନେ ଓ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ଉପହାର ଦେଇଥିଲେ । ସେହି ଉପହାର ମଧ୍ୟରେ ଥିଲା ଧନ, ଗାଈ, ପୂର୍ଣ୍ଣ କଳଶ, ବସ୍ତ୍ର, ରତ୍ନାଦି । ଏହା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ସମ୍ମାନ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ପ୍ରକାଶ ପାଉଥିଲା ।

ଧାର୍ମିକ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଉପହାର

(୧) ପୂଜା ପାର୍ବଣରେ – ଦେବତାଙ୍କୁ ମନ୍ଦିରରେ ଫଳ, ମିଠା, ପୁଷ୍ପ ଆଦି ଉପହାର ଭାବେ ଦିଆଯାଏ । ଏହି ଉପହାର ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତିର ଚିହ୍ନ ।

(୨) ଗୁରୁ ଦକ୍ଷିଣା – ଶିକ୍ଷା ପାଇବା ପରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦିଆଯିବା ଦକ୍ଷିଣା ମଧ୍ୟ ଉପହାରର ଏକ ପ୍ରକାର । ଏହିଥିରେ ମାନ୍ୟତା ଓ ଋଣମୁକ୍ତି ଥାଏ ।

(୩) ବିବାହ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ – ହିନ୍ଦୁ ବିବାହରେ ବରକୁ ବିବିଧ ଉପହାର ଦିଆଯାଏ । ଶ୍ରାଦ୍ଧକୁ ମଧ୍ୟ ଦାନ ଏବଂ ଉପହାର ଦେଇ ପିତୃଦେବଙ୍କୁ ତୃପ୍ତି କରାଯାଏ ।

ଉପହାର ଦେବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ

ଭଲପାଇବା ଓ ସମ୍ମାନ ପ୍ରକାଶ କରିବା ।

ମନର ସଫା ଓ ଦୟା ଦେଖେଇବା ।

ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇବା ।

ଗରିବ, ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଲୋକଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ।

ଧାର୍ମିକ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରିବା ।

ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ଉପହାର ଧାରଣା

ଏବେ ଉପହାର ବିପଣିରେ ମିଳୁଥିବା ବସ୍ତୁ ହୋଇଯାଇଛି । ଜନ୍ମଦିନ, ବିବାହ, ବ୍ୟବସାୟ, ସଫଳତା ଓ ପାର୍ବଣ ଅବସରରେ ଉପହାର ଦିଆଯାଏ । ଯଦିଓ ତାହାର ଆଧୁନିକ ରୂପ ହୋଇଛି, ତଥାପି ମୂଳ ଧାରା ହେଉଛି — ଭଲପାଇବା ଓ ସମ୍ବେଦନା ।

ଉପହାର ଦେବା ସଠିକ୍ ଉପାୟ

ମନରୁ ଦିଅ, ନିଷ୍କାମ ଭାବରେ ଦିଅ ।

ଯାହା ଦରକାର, ସେଇଁ ଉପହାର ଚୟନ କର ।

ଦାନ କରି ଅହଂକାର କରିନହଁ ।

ଦୟା, ଭଲପାଇବା ଓ ସମ୍ମାନ ସହ ଦିଅ ।

ଉପହାର ଦିଆଯିବା ପରେ ମିଳୁଥିବା ଲାଭ

ମନର ସନ୍ତୋଷ ଓ ଶାନ୍ତି ।

ସମ୍ପର୍କର ଗାଢ଼ତା ।

ଧାର୍ମିକ ପୁଣ୍ୟ ।

ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟରେ ସ୍ଥାନ ।

ପରିଶେଷରେ

ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ଉପହାର ଗୋଟିଏ ଅବିନାଶୀ ସଂସ୍କାର । ଏହା କେବଳ ଦେବା ନୁହେଁ, ଏହା ଏକ ଅନୁଭୂତି, ଏକ ଶୁଭ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି । ଉପହାର ମାଧ୍ୟମରେ ଆମେ ଭଲପାଇବା, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଦୟା, ଦାନ, ଆଦର ଓ ଦୈବତ୍ତ୍ୱର ଅନୁଭବ କରିପାରିବା । ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହିନ୍ଦୁ ପରମ୍ପରାକୁ ଆମେ ଗର୍ବରେ ଅଂଶୀଭୂତ କରିବା ଉଚିତ ।

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

ଉପହାର - ହିନ୍ଦୁ ପରମ୍ପରାର ଏକ ଅବିନାଶୀ ଅଂଶ

ଉପହାର - ହିନ୍ଦୁ ପରମ୍ପରାର ଏକ ଅବିନାଶୀ ଅଂଶ