ପ୍ରାରମ୍ଭ:

ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତରେ ପ୍ରାୟ ୬୦୦୦ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ବିକଶିତ ହୋଇଥିବା ଶରୀର,ମନ ଓ ଆତ୍ମାକୁ ସଂଯମ କରିବାର ଏକ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପଦ୍ଧତି । ଯୋଗର ଅନେକ ଅନେକ ଶାଖା ଓ ଅଭ୍ୟାସ ରହିଛି । ଏହାର ହିନ୍ଦୁଧର୍ମ, ବୌଦ୍ଧଧର୍ମ ଓ ଜୈନଧର୍ମରେ ବିଭିନ୍ନ ସାଧନା ମାର୍ଗ ରହିଛି । ଯୋଗର ବହୁ ଶାଖା ମଧ୍ୟରେ ରାଜଯୋଗ ଓ ହଠଯୋଗ ବିଶେଷ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।

ପ୍ରାକ୍ ବୈଦିକ ଯୁଗରୁ ଯୋଗର ଉତ୍ପତ୍ତି ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ । ସିନ୍ଧୁ ଉପତ୍ୟକା ସଭ୍ୟତାରୁ ମିଳିଥିବା ମୁଦ୍ରାରେ ଯୋଗାସନରେସ୍ଥିତ ପଶୁପତିଙ୍କ ଛବି ଯୋଗର ପ୍ରାଚୀନତା ପ୍ରତିପାଦନ କରେ । ଋକ ବେଦରେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗର ଉଲ୍ଲେଖ ମିଳିଥାଏ । ବିଭିନ୍ନ ଉପନିଷଦରେ ଥିବା ବର୍ଣ୍ଣନା ଅନୁଯାୟୀ ଯୋଗର ବ୍ୟବହାର ବହୁ ପୁରାତନ । ବୌଦ୍ଧସୂତ୍ର ମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗର ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି । ତେବେ, ପତଞ୍ଜଳିଙ୍କ ଯୋଗସୂତ୍ର ଯୋଗ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ପ୍ରଥମ ଗ୍ରନ୍ଥ, ଯାହା ଯୋଗର ମାନସିକ ଓ ଦାର୍ଶନିକ ବାଖ୍ୟା କରିଥାଏ । ବୈଦିକ ଷଡଦର୍ଶନ ମଧ୍ୟରୁ ଯୋଗ ଅନ୍ୟତମ, ଯାହା ପତଞ୍ଜଳୀଙ୍କ ଯୋଗସୂତ୍ର ଉପରେ ଆଧାରିତ । ଯୋଗର ବିଭିନ୍ନ ମାର୍ଗ ସମ୍ପର୍କରେ ଭଗବତ୍ ଗୀତାରେ ବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ଣନା ରହିଛି ।

ଯୋଗ ହେଉଛି ସାଧନାର ଅନ୍ତର୍ଚେତନାର ବିକାଶ ଓ ମହାଚେତନା ସଙ୍ଗରେ ମିଳନର ପ୍ରକ୍ରିୟା । ଯୋଗର ଆକ୍ଷରିକ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ମହାଚେତନା ପରମାତ୍ମା ସହିତ ଅନ୍ତର୍ଚେତନା ଜୀବାତ୍ମାର ମିଶ୍ରଣ ।

ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ଯୋଗ ସମ୍ପାଦନା:

ଯୋଗ ପାରମ୍ପରିକ ବୈଦିକ ସଡ଼ ଦର୍ଶନ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟତମ । ଯୋଗର ପ୍ରୟୋଗ ଓ ମାର୍ଗକୁ ନେଇ ଅନେକ ଶାଖା ରହିଛି । ସବୁ ଶାଖା ମୁଖ୍ୟତଃ ଯୋଗର ମୂଳ ନିୟମ ଗୁଡିକ, ଏକାଗ୍ରତା ଓ ମାନସିକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଉପରେ ଆଧାରିତ

ଯୋଗର ମୁଖ୍ୟ ଶାଖା ସବୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ମଧ୍ୟ ରହିଛି ।

ରାଜ ଯୋଗ

ହଠ ଯୋଗ

ଲୟ ଯୋଗ

କୁଣ୍ଡଳିନୀ ଯୋଗ

କର୍ମ ଯୋଗ

ଜ୍ଞାନ ଯୋଗ

ଭକ୍ତି ଯୋଗ ଇତ୍ୟାଦି ।

ଯୋଗ ଶବ୍ଦର ଉତ୍ପତ୍ତି ସମ୍ପାଦନା

ସଂସ୍କୃତର ‘ଯୁଜ୍‌’ ଧାତୁରୁ ଯୋଗର ଉତ୍ପତି; ଯାହାର ଅର୍ଥ ‘ଯୋଡ଼ିବା’। ଅର୍ଥାତ୍‌ ଶରୀର, ମନ ଏବଂ ଆତ୍ମାକୁ ଗୋଟିଏ ସୂତ୍ରରେ ଯୋଡ଼ିବା। ସ୍ପଷ୍ଟ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, ଯୋଗର ଅର୍ଥ ଶାରୀରିକ ବ୍ୟାୟାମ, ଯେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ମନୁଷ୍ୟ ସୁସ୍ଥ ରହିବା ପାଇଁ ନିଜ ଶରୀରକୁ ମୋଡ଼ିଥାନ୍ତି, ଟାଣିଥାନ୍ତି, ସମ୍ପ୍ରସାରିତ କରିଥାନ୍ତି ଓ ଶ୍ୱାସ ନେବାର ଜଟିଳ ତରିକା ଆପଣେଇଥାନ୍ତି। ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଉଭୟ ଶରୀର ଓ ମନ ସୁସ୍ଥ ରହିଥାଏ। ଏହା ମଧ୍ୟ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିର ଦିନଚର୍ଯ୍ୟାକୁ ସୁନ୍ଦର କରିଥାଏ। ଐତିହାସିକଙ୍କ କହିବାନୁସାରେ, ସଭ୍ୟତା ଆରମ୍ଭ ହେବା ଦିନଠୁ ଯୋଗ କରାଯାଇ ଆସୁଛି। ଯୋଗ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ବର୍ଷ ବା ତା’ଠାରୁ ଆହୁରି ଏକ ପୁରାତନ ପ୍ରକ୍ରିୟା। ଏହା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଉଛି ଯେ, ଯୋଗର ପ୍ରଥମ ଗୁରୁ ହେଉଛନ୍ତି ଭଗବାନ ଶିବ। ପ୍ରାଚୀନତମ ବୃହତ ଆରଣ୍ୟକ ଉପନିଷଦରେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ ସମ୍ପର୍କରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି। ଭାଗବତ ଗୀତା ଓ ମହାଭାରତର ଶାନ୍ତିପର୍ବରେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ ସମ୍ପର୍କରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଆଦିଗୁରୁ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ପରେ ସାଧୁ, ମୁନି, ଋଷିମାନଙ୍କଠାରୁ ଯୋଗ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ। ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ମହାବୀର ଜୈନ ଓ ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟ ନିଜ ନିଜ ଶୈଳୀରେ ଯୋଗର ପ୍ରସାର କରିଛନ୍ତି। ଏହାପରେ ଋଷି ପତଞ୍ଜଳି ଯୋଗକୁ ଏକ ନୂଆ ପରିଚୟ ଦେଇଥିଲେ। ସେହି କାରଣରୁ ପତଞ୍ଜଳିଙ୍କୁ ଯୋଗର ଜନକ କୁହାଯାଏ।

ପାତଞ୍ଜଳି ଯୋଗ ସୂତ୍ର ଅନୁସାରେ –

ଯୋଗଶ୍ଚିତ ବୃତ୍ତିନିରୋଧଃ “

ଅର୍ଥାତ- ଚିତ୍ତବୃତ୍ତିକୁ ରୋକିବାକୁ ଯୋଗ କୁହାଯାଏ ।

ଯୋଗାଡ଼ ଶାଦ୍ଧିକ ଅର୍ଥ ହେଉଛି-ଯୋଡା ବା ଯୋଡିବା । ବାସ୍ତବରେ ଯୋଗ ହେଉଛି ଯୋଡିବାର ଏକ ପ୍ରଣାଳୀ।କିନ୍ତୁ କାହାକୁ ଯୋଡିବା ? କେମିତି ଯୋଡିବା ? ମନରେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିବା ସ୍ଵାଭାବିକ କଥା ।

ଯୋଗର ପରିମାଣ ହେଉଛି- ଆତ୍ମା ଏବଂ ପରମାତ୍ମା ର ସଂଯୋଗ ହେବା । ଅର୍ଥାତ ଆତ୍ମା ସହିତ ପରମାତ୍ମା ର ଯୋଗ ବା ଯୋଡିବା ଅର୍ଥାତ ଏକାତ୍ମା ହେବା । ଯୋଗ ଶ୍ରଦ୍ଧା ବା ଧର୍ମର ବିଷୟ ନୁହେଁ ,ଏହା ବିଜ୍ଞାନର ବିଷୟ । ଏହାକୁ ହିନ୍ଦୁ କରୁ ବା ମୁସଲମାନ ,ଧନୀ କରୁ ବା ଗରିବ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଲାଭ ମିଳେ । ଯୋଗ କରିବା ପାଇଁ ବା ଏହାର ଲାଭ ପାଇବା ପାଇଁ କୌଣସି ଶ୍ରଦ୍ଧା ବା କର୍ମକାଣ୍ଡ ର ଆବଶ୍ୟକତା ନ ଥାଏ,କେବଳ ଯୋଗ କରିବା ଜରୁରୀ । ଯେମିତି ଜ୍ଵର ପାଇଁ କ୍ରୋଶିନ ।କ୍ରୋଶିନ କଣ ସେତେବେଳେ ଆମ ଶରୀରରେ କାମ କରେ ।ଯେତେବେଳେ ଆମର ତା ଉପରେ ଅତୁଟ ବିଶ୍ଵାସ ଆସେ ?ନା,ଆପଣ ଏହାକୁ ଜ୍ଵର ସମୟରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ଖାଆନ୍ତୁ ଅନିଚ୍ଛାରେ ଖାନ୍ତୁ ବା ଘୃଣାକରି ଖାଆନ୍ତୁ ଏହା ତଥାପି କାମ କରେ ,ଏହା ହିଁ ହେଉଛି ବିଜ୍ଞାନ । ଯୋଗ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ବିଜ୍ଞାନ ଶ୍ରେଣୀୟ,କାରଣ ଆପଣ ଏହାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ କରନ୍ତୁ ବା ଅନିଚ୍ଛାରେ କରନ୍ତୁ ଲାଭ ନିଶ୍ଚୟ ପାଇବେ । ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଯେ ଯଦି କୌଣସି କାମକୁ ସମର୍ପଣର ସହିତ କରାଯାଏ ଆମକୁ ଶୀଘ୍ର ବା ଅଧିକ ଫଳ ମିଳିଥାଏ । ସର୍ବୋପରି ଏହା କୁହାଯାଇ ପାରେ ଯେ ଯୋଗ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏବଂ ସବୁଠୁ ଭଲ ଲାଭଦାୟକ ଅଟେ ।

ଯୋଗାଡ଼ ସବୁଠୁ ବଡ ଲାଭ ହେଉଛି ଯଦି ଏହାକୁ ଠିକ ଭାବରେ କରାଯାଏ ତେବେ ଏହା ଦ୍ଵାରା କୌଣସି କ୍ଷତି ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକୃତିକ ଅଟେ । ଏହାକୁ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଏବଂ ଚିକିତ୍ସକମାନେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ପରୀକ୍ଷା ନିରୀକ୍ଷା କରି ପ୍ରମାଣ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଏହା ବିଧି ବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ନୁହେଁ,ବରଂ ଏହା ଶରୀରରୁ ସମସ୍ତ ରୋଗ ଦୂର କରି,ମସ୍ତିଷ୍କକୁ ଚିନ୍ତାମୁକ୍ତ କରି ଆତ୍ମା ଏବଂ ଇଶ୍ଵର ଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କରେ । ଯାହା ଦ୍ଵାରା ଆମ ଶରୀର ଭିତରେ ଥିବା ଲୁକ୍କାୟିତ ଶକ୍ତିର ପରିପ୍ରକାଶ ହୁଏ ଏବଂ ଆମେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ବିକଶିତ ହେଉ ।

ସାଧାରଣତଃ ଆମେ ଜାଣିଥଊ ଯେ ଶରୀର ଏବଂ ମନ ଦୁଇଟି ଅଲଗା ଅଲଗା ଜିନିଷ । କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ ଅଲଗା ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଏହା ପରସ୍ପପର ଅଙ୍ଗାଙ୍ଗି ଭାବେ ଜଡିତ। ଗୋଟିଏ ଅନ୍ୟ ଟିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ ।ଯଦି ଗଭୀର ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରାଯାଏ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ବାରି ହୋଇ ପଡିବ ଯେ ଆମେ ଶରୀର ଏବଂ ମନ ବ୍ୟତୀତ ଭିନ୍ନ କିଛି । କିଛି ତ ଅଛି ଯାହା ଆମ ଶରୀର ଏବଂ ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଛି । ଯାହାକୁ ଆମେ ଶକ୍ତି ,ଚେତନା ଅଥବା ଆତ୍ମା କହିଥାଉ । ଯୋଗ ଆମ ଶରୀରର ଏବଂ ମନ ସହିତ ଆତ୍ମାକୁ ମଧ୍ୟ ସୁସ୍ଥ ରଖିଥାଏ । ଦେଖାଯାଏ ଆମ ଶରୀର ଏବଂ ମନକୁ ସେତେବେଳେ ରୋଗ ଆକ୍ରାନ୍ତ କରେ,ଯେତେବେଳେ ଏହାର ସମ୍ବନ୍ଧ ଆତ୍ମା ସହିତ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇପଡେ । ଯୋଗ ଦ୍ଵାରା ମଣିଷର ଶରୀର,ମନ ଏବଂ ଆତ୍ମା ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ତରରେ ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇଥାଏ ।ଯୋଗ ଆମର ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ଶକ୍ତି ବଢେଇବା ସହିତ ଆମର ସାକାରାତ୍ମକ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ମଦ୍ୟ ବିକଶିତ କରିଥାଏ । ତେଣୁ କୁହାଯାଇ ପାରେ ଯୋଗ ଏକ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ଧତି ଅଟେ ।

ଯୋଗ ହେଉଛି ନିଜକୁ ନିଜ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଏକ ଯାତ୍ରା

ଗୀତା ରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଅଛି ଯେ,”ଯୋଗ ହେଉଛି ନିଜକୁ ନିଜ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଏକ ଯାତ୍ରା ।“

ଯୋଗ ଶବ୍ଦ କୁ ଭାଷ୍ୟକାର ମାନେ ବିୟୋଗ ,ଉଦ୍ଯୋଗ ଏବଂ ସଂଯୋଗ ଅର୍ଥରେ ମଧ୍ୟ ନେଇଥାନ୍ତି । କେହି କେହି କହିଥାନ୍ତି ଯୋଗ ହେଉଛି ଆତ୍ମା ଏବଂ ପ୍ରକୃତିର ବିଯୋଗର ନାମ ।କେହି କେହି କହିଥାନ୍ତି ଯୋଗ ହେଉଛି ଏକ ବିଶେଷ ଉଦ୍ୟୋଗ ବା ଯତନର ନାମ,ଯାହା ସହାୟତାରେ ଆତ୍ମା ନିଜେ ନିଜକୁ ସଫଳତାର ଶିକ୍ଷାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନେଇ ଯାଏ ।କେହି କେହି କହିଥାନ୍ତି ଯୋଗ ଇଶ୍ଵର ଏବଂ ଜୀବ ମଧ୍ୟରେ ସଂଯୋଗର ନାମ । ବାସ୍ତବ ସତ୍ୟ ଏହା ଯେ ଯୋଗ ଦ୍ଵାରା ଏମାନେ ସବୁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥାନ୍ତି।ଶେଷ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ସଂଯୋଗ ,ଏଥିପାଇଁ ଉଦଯୋଗର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି ଏବଂ ଉଦ୍ୟୋଗ ର ସ୍ୱରୂପ ହେଉଛି ପ୍ରକୃତିରୁ ଅଲଗା ହେବା ।ଯୋଗାଡ଼ ପ୍ରୟୋଗଶାଳା ହେଉଛି ଆମ ଦେହ ।ଦେହରେ ମନ,ବୁଦ୍ଧି ,ଚିତ୍ତ,ଅହଂକାର ହେଉଛନ୍ତି ଚତୁଷ୍ଟୟ ଜନ୍ତ୍ର ସ୍ୱରୂପ। ଯଦି ଆମର ଆତମାରେ ବିଶ୍ଵାସ ଅଛି ତେବେ ଆମକୁ ଆତ୍ମାର ଅନୁଭବ ବା ସାକ୍ଷାତ ହେବା ଉଚିତ,ଅନ୍ୟଥା ଆତ୍ମାକୁ ବିଶ୍ଵାସ କରିବା ଅନୁଚିତ। ତା ସହିତ ଯୋଗରେ ପ୍ରତିଷ୍ଟ ହେବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକତା ଅଛି ଦେହ ସୁଦ୍ଧା ଏବଂ ସୁସ୍ଥ,ଭୋଜନ ସୁଦ୍ଧା ଏବଂ ସାତ୍ତ୍ଵିକ ।

ଯୋଗ, ଭାରତୀୟ ଦର୍ଶନରେ ମୂଳପୃଷ୍ଠିତ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଅଭ୍ୟାସ, ଏହାର ଅନେକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଉପକାର ଯୋଗୁଁ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଅପାର ଲୋକପ୍ରିୟତା ହାସଲ କରିଛି | ଏହି ସାମଗ୍ରିକ ଶୃଙ୍ଖଳା, ଯାହା ଶାରୀରିକ ସ୍ଥିତି (ଆସନା), ନିଶ୍ୱାସ ପ୍ରଶ୍ୱାସ (ପ୍ରାଣାୟାମ), ଏବଂ ଧ୍ୟାନ ସହିତ ଜଡିତ, ସୁସ୍ଥତା ପାଇଁ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରେ ଯାହା ଉଭୟ ମାନସିକ ଏବଂ ଶାରୀରିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକୁ ବଢିଇଥାଏ | ଏଠାରେ ଆମେ ଯୋଗର ଗଭୀର ଉପକାର ବିଷୟରେ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା, ଏହା ଶରୀର ଏବଂ ମନକୁ କିପରି ରୂପାନ୍ତର କରିପାରିବା ସତ୍ବେ ଶାରୀରିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଉପକାରିତା ଉନ୍ନତ ନମନୀୟତା ଏବଂ ଶକ୍ତି ଯୋଗର ସବୁଠାରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଲାଭ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ହେଉଛି ଉନ୍ନତ ନମନୀୟତା | ନିୟମିତ ଅଭ୍ୟାସ ମାଂସପେଶୀକୁ ପ୍ରସାରିତ କରେ ଏବଂ ବିସ୍ତାର କରେ, ଗଣ୍ଠିରେ ଗତିର ପରିସର ବଢାଏ | ସମୟ ସହିତ, ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଖରାପ ନମନୀୟତା ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉନ୍ନତି ଦେଖିପାରିବା, ବିଭିନ୍ନ ମାଂସପେଶୀ ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ବିସ୍ତାର କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ, ଯୋଗକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଥାଏ ଓ ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ବଢାଇଥାଏ | ଅନେକ ଆସନ ଶରୀରର ଓଜନକୁ ନୂତନ ଉପାୟରେ ସମର୍ଥନ କରିବାକୁ ଆବଶ୍ୟକ କରେ, ଗୋଟିଏ ଗୋଡରେ ସନ୍ତୁଳନ (ବୃକ୍ଷ ପୋଜ୍) କିମ୍ବା ନିଜ ବାହୁ (ପ୍ଲାନ୍ ପୋଜ୍) ସହିତ ନିଜକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା | ଏହି ପୋଜ୍ ଗୁଡିକ ଶରୀରରେ ମାଂସପେଶୀକୁ ଦୃଢ କରିଥାଏ, ବିଶେଷତଃ ମୂଳ, ବାହୁ, ଗୋଡ ଏବଂ ପିଠିରେ ବର୍ଦ୍ଧିତ ମାଂସପେଶୀ ଶକ୍ତି କେବଳ ଦୈନନ୍ଦିନ ଶାରୀରିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ନାହିଁ ବରଂ ଆର୍ଥ୍ରାଇଟିସ୍ ଏବଂ ପିଠି ଯନ୍ତ୍ରଣା ପରି ପରିସ୍ଥିତିରୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିଥାଏ | ବର୍ଦ୍ଧିତ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ୟାୟାମ (ପ୍ରାଣାୟାମ) ଯୋଗର ଏକ ମୂଳ ଉପାଦାନ | ଉଜୟ ବ୍ରହ୍ମ, ନାଡି ଶୋଡାନ (ବିକଳ୍ପ ନାକରୁ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା), ଏବଂ କପାଳଭଟୀ (ଖପୁରୀ ଜ୍ୟୋତି) ଭଳି କୌଶଳ ନିଶ୍ୱାସକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଏବଂ ବଢାଇବା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥାଏ | ଏହି ଅଭ୍ୟାସ ଫୁସଫୁସ କ୍ଷମତାକୁ ବଢାଇଥାଏ, ରକ୍ତର ଅମ୍ଳଜାନକୁ ଉନ୍ନତ କରିଥାଏ ଏବଂ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କାର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଥାଏ | ବର୍ଦ୍ଧିତ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ଶାରୀରିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ଉନ୍ନତ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ,ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଆରାମର ଏକ ବଡ଼ ଭାବନା ଆଣିପାରେ | ଉତ୍ତମ ସ୍ଥିତି ଏବଂ ସନ୍ତୁଳନ ଯୋଗ ଶରୀର ସଚେତନତାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ, ଯାହା ସ୍ବାଭାବିକ ଭାବରେ ଉନ୍ନତ ସ୍ଥିତିକୁ ନେଇଥାଏ | ଅନେକ ଯୋଗ ମୂଳ ମାଂସପେଶୀକୁ ଦୃଢ କରିଥାଏ, ଯାହା ମେରୁଦଣ୍ଡକୁ ସମର୍ଥନ କରେ ଏବଂ ଖରାପ ସ୍ଥିତି ଅଭ୍ୟାସର ପ୍ରଭାବକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ | ଉନ୍ନତ ସ୍ଥିତି ମେରୁଦଣ୍ଡ ଏବଂ ସଂପୃକ୍ତ ମାଂସପେଶୀ ଉପରେ ଚାପକୁ ହ୍ରାସ କରିଥାଏ, ପିଠି ଏବଂ ବେକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହେବାର ସମ୍ଭାବନାକୁ ହ୍ରାସ କରିଥାଏ | ଅତିରିକ୍ତ ଭାବରେ, ଯୋଗ ସନ୍ତୁଳନ ଏବଂ ସମନ୍ୱୟକୁ ବଢାଇଥାଏ | ପୋଜ୍ର ଏକାଗ୍ରତା ଏବଂ ସ୍ଥିରତା ଆବଶ୍ୟକ କରେ, ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଏକାଧିକ ମାଂସପେଶୀ ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ଜଡିତ କରେ | ଉତ୍ତମ ସନ୍ତୁଳନ, ବିଶେଷତଃ ବୟସ୍କମାନଙ୍କଠାରେ ପଡ଼ିବା ଏବଂ ଆଘାତ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ହ୍ରାସ କରିଥାଏ |

ହୃଦ୍‌ରୋଗ ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ ଯେତେବେଳେ ଯୋଗକୁ ଏକ ଭଦ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ, ଭିନାସା ଏବଂ ପାୱାର ଯୋଗ ପରି କେତେକ ଶୈଳୀ ଏକ ହୃଦ୍‌ରୋଗକୁ ବ୍ୟାୟାମ କରିଥାଏ | ଯୋଗର ଏହି ଗତିଶୀଳ ରୂପ ହୃଦସ୍ପନ୍ଦନ ଏବଂ ରକ୍ତ ସଞ୍ଚାଳନକୁ ବଢାଇଥାଏ, ଯାହା ହୃଦ୍‌ରୋଗକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଥାଏ | ନିୟମିତ ଅଭ୍ୟାସ ରକ୍ତଚାପକୁ ହ୍ରାସ କରିପାରେ, କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ ସ୍ତରକୁ ହ୍ରାସ କରିପାରେ ଏବଂ ହୃଦସ୍ପନ୍ଦନ ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳତାକୁ ଉନ୍ନତ କରିପାରିବ, ଯାହା ଏକ ସୁସ୍ଥ ହୃଦୟରେ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ହୃଦ୍ ରୋଗର ଆଶଙ୍କା କମିଯାଏ | ଓଜନ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଉପକରଣ ହୋଇପାରେ | ଯଦିଓ ଏହା ଉଚ୍ଚ-ତୀବ୍ରତା ଏରୋବିକ୍ ବ୍ୟାୟାମ ପରି ଅଧିକ କ୍ୟାଲୋରୀ ଜଳାଇ ନ ପାରେ, ଯୋଗ ଏହାର ଜୀବନଶୈଳୀ ଏବଂ ମେଟାବୋଲିକ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଦ୍ୱାରା ଓଜନ ହ୍ରାସକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ | ଏହା କର୍ଟିସୋଲ୍ ସ୍ତରକୁ ହ୍ରାସ କରିଥାଏ (ଓଜନ ବୃଦ୍ଧି ସହିତ ଜଡିତ ଏକ ଷ୍ଟ୍ରେସ୍ ହରମୋନ୍), ହଜମ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଉନ୍ନତି ଆଣେ ଏବଂ ମନ ଖାଇବା ଅଭ୍ୟାସକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ | ଅତିରିକ୍ତ ଭାବରେ, ଯୋଗର କେତେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶୈଳୀ, ଯେପରିକି ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗା ଏବଂ ଭିନାସ, ମହତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ୟାଲୋରୀ-ଜଳୁଥିବା ବ୍ୟାୟାମ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ | ମାନସିକ ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ ଲାଭ ହୋଇଥାଏ | ଚାପ ହ୍ରାସ ଯୋଗ ଏହାର ଚାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ | ଶାରୀରିକ ଗତିବିଧି, ନିଶ୍ୱାସ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଏବଂ ଧ୍ୟାନର ମିଶ୍ରଣ ପାରାସିମ୍ପାଥେଟିକ୍ ସ୍ନାୟୁ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ସକ୍ରିୟ କରିଥାଏ, ଯାହା ଆରାମ ପାଇଁ ଦାୟୀ | ଚାପ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା (ସହୃଦୟ ସ୍ନାୟୁ ପ୍ରଣାଳୀ) ରୁ ଆରାମ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ କର୍ଟିସୋଲ୍ ସ୍ତରକୁ କମ୍ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ, ଚାପ ଏବଂ ଚିନ୍ତାକୁ ହ୍ରାସ କରେ | ଯୋଗ ନିଦ୍ରା (ଏକ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ଧ୍ୟାନ କୌଶଳ) ପରି ଅଭ୍ୟାସ ଗଭୀର ଆରାମ ଏବଂ ଚାପ ହ୍ରାସ କରିବାରେ ବିଶେଷ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କରିଥାଏ । ଉନ୍ନତ ମାନସିକ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଏବଂ ଫୋକସ୍ ନିୟମିତ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ ମାନସିକ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଏବଂ ଧ୍ୟାନକୁ ବଢାଇଥାଏ | ଯୋଗର ଧ୍ୟାନ ଦିଗଗୁଡ଼ିକ ମାନସିକତାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରେ, ଅଭ୍ୟାସକାରୀମାନଙ୍କୁ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଉପସ୍ଥିତ ରହିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ | ଏହି ମନୋବୃତ୍ତି ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ଏକାଗ୍ରତା ଏବଂ ଜ୍ଞାନଗତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଉନ୍ନତି କରି ଖଟଠାରୁ ବିସ୍ତାର ହୁଏ | ତ୍ରାଟାକା (ଫୋକସ୍ ଗେଜିଂ) ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନିଶ୍ୱାସ ଅଭ୍ୟାସ ଭଳି କୌଶଳ ମାନସିକ ତୀକ୍ଷ୍ଣତା ଏବଂ ଧ୍ୟାନକୁ ବଢାଇଥାଏ, ଯଦ୍ଵାରା କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ପରିଚାଳନା କରିବା ଏବଂ ସମସ୍ୟାର ଫଳପ୍ରଦ ସମାଧାନ କରିବା ସହଜ କରିଥାଏ |

ଭାବପ୍ରବଣ ସନ୍ତୁଳନ ଯୋଗ ମନୋବଳକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଏବଂ ଉଦାସୀନତା ଏବଂ ଚିନ୍ତାର ଲକ୍ଷଣ ହ୍ରାସ କରି ଭାବଗତ ସନ୍ତୁଳନ ହାସଲ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ | ଯୋଗର ଅଭ୍ୟାସ ସେରୋଟୋନିନ୍ ଏବଂ ଏଣ୍ଡୋରଫିନ୍, ସୁଖ ଏବଂ ସୁସ୍ଥତାର ଭାବନା ସହିତ ଜଡିତ ନ୍ୟୁରୋଟ୍ରାନ୍ସମିଟର ଉତ୍ପାଦନକୁ ବଢାାଇଥାଏ | ଅତିରିକ୍ତ ଭାବରେ, ଯୋଗର ଧ୍ୟାନ ଦିଗଗୁଡ଼ିକ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଶାନ୍ତି ଏବଂ ଆତ୍ମ-ଗ୍ରହଣର ଭାବନାକୁ ବଢଢଇଥାଏ, ନକାରାତ୍ମକ ଆତ୍ମ-କଥାବାର୍ତ୍ତା ଏବଂ ଭାବପ୍ରବଣତାକୁ ହ୍ରାସ କରିଥାଏ | ଉନ୍ନତ ଶୋଇବା ଗୁଣ ଯୋଗ ଶୋଇବା ଗୁଣକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ଉନ୍ନତ କରିପାରିବ | ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଯୋଗ ଏବଂ କିଛି ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କୌଶଳ ଭଳି ଅଭ୍ୟାସ ଆରାମକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଥାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଶୋଇବା ଏବଂ ସହଜ ହୋଇଥାଏ | ଯୋଗ ନିଦ୍ରା, ବିଶେଷ ଭାବରେ ଗଭୀର, ପୁନରୁଦ୍ଧାର ନିଦ ସୃଷ୍ଟି କରିବାର କ୍ଷମତା ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା | ଉନ୍ନତ ନିଦ ଉନ୍ନତ ସାମଗ୍ରିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଶକ୍ତି ସ୍ତର, ମନୋବଳ ଏବଂ ଜାଗ୍ରତ ସମୟରେ ଜ୍ଞାନଗତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ବଢାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ | ବୃହତ ଆତ୍ମ-ସଚେତନତା ଏବଂ ମନୋବୃତ୍ତି ଯୋଗ ଆତ୍ମ-ସଚେତନତା ଏବଂ ମନୋବୃତ୍ତିର ବିକାଶ କରେ, ଅଭ୍ୟାସକାରୀମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ଶରୀର ଏବଂ ମନରେ ସଜାଡ଼ିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ | ଏହି ବର୍ଦ୍ଧିତ ସଚେତନତା ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଶାରୀରିକ ଏବଂ ଭାବଗତ ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିବା ଏବଂ ସମାଧାନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ | ମନୋବୃତ୍ତି ଅଭ୍ୟାସ, ଯାହା ଯୋଗ ପାଇଁ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ, କଳ୍ପନାକୁ ହ୍ରାସ କରେ ଏବଂ ଜୀବନରେ ଏକ ଅଧିକ ସନ୍ତୁଳିତ, ବର୍ତ୍ତମାନର କେନ୍ଦ୍ରିତ ଆଭିମୁଖ୍ୟକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରେ | ଏହା ଅଧିକ ଭାବପ୍ରବଣତା ଏବଂ ଏକ ସାମଗ୍ରିକ ସୁସ୍ଥତାର ଭାବନାକୁ ନେଇପାରେ | ଏକୀକୃତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଉପକାରିତା | ହୋଲିଷ୍ଟିକ୍ ଆରୋଗ୍ୟ ଯୋଗ ଶରୀର, ମନ ଏବଂ ଆତ୍ମା ର ପରସ୍ପର ସହ ଜଡିତତାକୁ ସମାଧାନ କରି ସମଗ୍ର ଆରୋଗ୍ୟକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରେ | ଏହି ଏକୀକୃତ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ସାମଗ୍ରିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ସୁସ୍ଥତାକୁ ବଢାଇଥାଏ, ଯାହା ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଭିତରେ ସମନ୍ୱୟ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ଦେଇଥାଏ | ଉନ୍ନତ ନମନୀୟତା, ଶକ୍ତି ଏବଂ ହୃଦ୍‌ରୋଗର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ଶାରୀରିକ ଲାଭ ଚାପ ହ୍ରାସ, ଭାବପ୍ରବଣ ସନ୍ତୁଳନ ଏବଂ ବର୍ଦ୍ଧିତ ମାନସିକତାର ଲାଭକୁ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କରେ | କ୍ରନିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ପରିଚାଳନା ଯୋଗକୁ ଆର୍ଥ୍ରାଇଟିସ୍, ଫାଇବ୍ରୋମିଆଲଜିଆ ଏବଂ ତଳ ପିଠି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭଳି କ୍ରନିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ପରିଚାଳନା କରିବାରେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବୋଲି ଦର୍ଶାଯାଇଛି | କୋମଳ ଗତିବିଧି ଏବଂ ପ୍ରସାରଣ ମିଳିତ ଗତିଶୀଳତାକୁ ଉନ୍ନତ କରିଥାଏ ଏବଂ କଠିନତାକୁ ହ୍ରାସ କରିଥାଏ, ଯେତେବେଳେ ଆରାମଦାୟକ କୌଶଳ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବକୁ ପରିଚାଳନା କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ | ନିୟମିତ ଅଭ୍ୟାସ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଔଷଧ ବ୍ୟବହାରରେ ହ୍ରାସ ଘଟାଇପାରେ ଏବଂ କ୍ରନିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଉନ୍ନତ ମାନର ଜୀବନ ଧାରଣ କରିପାରେ | ବର୍ଦ୍ଧିତ ଗୁଣବତ୍ତା ଜୀବନ ନିୟମିତ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସର ସମନ୍ୱିତ ପ୍ରଭାବ ଜୀବନର ଏକ ଉନ୍ନତ ଗୁଣକୁ ନେଇଥାଏ | ଶାରୀରିକ ଲାଭ ସାମଗ୍ରିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ଗତିଶୀଳତାକୁ ଉନ୍ନତ କରିଥାଏ, ଯେତେବେଳେ ମାନସିକ ଲାଭ ଏକ ସକରାତ୍ମକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଏବଂ ଭାବପ୍ରବଣତା ପ୍ରତିପାଦନ କରିଥାଏ | ଅନେକ ଅଭ୍ୟାସକାରୀ ଏକ ଉତ୍ତମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ଉନ୍ନତ ସମ୍ପର୍କ ଏବଂ ଜୀବନ ପ୍ରତି ଅଧିକ ସନ୍ତୁଳିତ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ରିପୋର୍ଟ କରନ୍ତି | ସୁସ୍ଥତାର ଏହି ବିସ୍ତୃତ ଉନ୍ନତି ଏକ ଉଚ୍ଚ ଗୁଣର ଜୀବନକୁ ଅନୁବାଦ କରେ, ସୁଖ ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ସହିତ |

ନିଶା ପୁନରୁଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଯୋଗ ପ୍ରୋଗ୍ରାମରେ ଏକ ସପ୍ଲିମେଣ୍ଟାରୀ ଥେରାପି ଭାବରେ ଅଧିକରୁ ଅଧିକ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ | ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରତ୍ୟାହାର ଲକ୍ଷଣଗୁଡିକ ପରିଚାଳନା କରିବାରେ, ଲୋଭକୁ ହ୍ରାସ କରିବାରେ, ଚାପ ଏବଂ ଭାବପ୍ରବଣ ଯନ୍ତ୍ରଣା ପାଇଁ ଏକ ସୁସ୍ଥ ଆଉଟଲେଟ୍ ଯୋଗାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ | ଯୋଗ ଏବଂ ଆତ୍ମ-ସଚେତନତା ଉପରେ ଯୋଗର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁନରୁଦ୍ଧାରର ମାନସିକ ଦିଗକୁ ସମର୍ଥନ କରେ, ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କୁ ନିଜ ତଥା ଶରୀର ସହିତ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସୁସ୍ଥ ସମ୍ପର୍କ ଗଢି ବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ | ଉନ୍ନତ ଇମ୍ୟୁନ ଫଙ୍କସନ୍ ନିୟମିତ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀକୁ ବଢାଇପାରେ | ଯୋଗର ଚାପ ହ୍ରାସ ପ୍ରଭାବ କର୍ଟିସୋଲ ସ୍ତରକୁ ହ୍ରାସ କରି ପ୍ରଦାହକୁ ହ୍ରାସ କରି ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ବଢାଇଥାଏ | ଏହା ସହିତ, ଶାରୀରିକ ସ୍ଥିତି ଏବଂ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ବ୍ୟାୟାମ ଲିମ୍ଫାଟିକ୍ ଡ୍ରେନେଜକୁ ଉନ୍ନତ କରିଥାଏ ଏବଂ ରକ୍ତ ସଞ୍ଚାଳନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଥାଏ, ଶରୀରକୁ ବିଷାକ୍ତ ପଦାର୍ଥକୁ ଦୂର କରିବାରେ ଏବଂ ରୋଗରୁ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବରେ ମୁକାବିଲା କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ। । ଏହାର ଅଭ୍ୟାସ ନମନୀୟତା, ଶକ୍ତି ଏବଂ ହୃଦ୍‌ରୋଗକୁ ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଥାଏ, ଏହା ସହିତ ଚାପକୁ ହ୍ରାସ କରିଥାଏ, ମାନସିକ ସ୍ପଚ୍ଛତା ବଢାଇଥାଏ ଏବଂ ଭାବପ୍ରବଣ ସନ୍ତୁଳନ ବଢାଇଥାଏ | ଯୋଗର ଏକୀକୃତ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଶରୀର ଏବଂ ମନର ପରସ୍ପର ସହ ଜଡିତତାକୁ ସମାଧାନ କରିଥାଏ, ଯାହା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ଜୀବନଶୈଳୀରେ ବ୍ୟାପକ ଉନ୍ନତି ଆଣେ | ଆମେ ଶାରୀରିକ ସୁସ୍ଥତାକୁ ଉନ୍ନତ କରିବାକୁ, ଚାପ ପରିଚାଳନା କରିବାକୁ କିମ୍ବା ଆତ୍ମ-ସଚେତନତାର ଏକ ଗଭୀର ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ ତେବେ, ଯୋଗ ଏକ ବହୁମୁଖୀ ଯୋଗାଏ | ଏବଂ ଅଭିଗମ୍ୟ ଅଭ୍ୟାସ ଯୋଗକୁ ଦୈନନ୍ଦିନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରି, ଏକ ଗଭୀର ଲାଭ ଅନୁଭବ କରିପାରିବ ଯାହା ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଅନୁଶାସନ ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ପଡିବ, ଏକ ସୁସ୍ଥ, ସୁଖୀ ଏବଂ ଅଧିକ ସନ୍ତୁଳିତ ଜୀବନ ପାଇଁ ବାଟ ଖୋଲିବ |

ଯୋଗ ଶକ୍ତି:

ସନ୍ତୁଳନ ଏବଂ ନମନୀୟତାକୁ ଉନ୍ନତ କରିଥାଏ |

(୧) ଧୀର ଗତି ଏବଂ ଗଭୀର ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ରକ୍ତ ପ୍ରବାହକୁ ବଢାଇଥାଏ ଏବଂ ମାଂସପେଶୀକୁ ଗରମ କରିଥାଏ, ଯେତେବେଳେ ଏକ ପୋଜ୍ ଧରି ଶକ୍ତି ବଢାଇଥାଏ |

ଏହାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା: ବୃକ୍ଷ ପୋଜ୍

ଗୋଟିଏ ପାଦରେ ସନ୍ତୁଳନ, ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ୟ ପାଦକୁ ଆମର ବାଛୁରୀ କିମ୍ବା ଆଣ୍ଠୁ ଉପରେ ସଠିକ୍ କୋଣରେ ଧରି ରଖିବା | ସାମ୍ନାରେ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ଏକ ମିନିଟ୍ ପାଇଁ ସନ୍ତୁଳନ କରିବା ।

(୨) ଯୋଗ ପିଠି ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ

ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ହ୍ରାସ କରିବା ଏବଂ ପିଠିରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଗତିଶୀଳତା ପାଇଁ ଯୋଗ ମୈଳିକ ପ୍ରସାରଣ ପରି ଭଲ | ଆମେରିକୀୟ କଲେଜ ଅଫ୍ ଫିଜିସିଆନ୍ସ ଯୋଗକୁ କ୍ରନିକ୍ ଲୋ ପିଠି ଯନ୍ତ୍ରଣା ପାଇଁ ପ୍ରଥମ ଧାଡି ଚିକିତ୍ସା ଭାବରେ ସୁପାରିଶ କରନ୍ତି |

ଏହାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ: ବିଲେଇ-ଗା ପୋଜ୍ |

ଚାରିପାଖରେ ପାପୁଲି କାନ୍ଧ ତଳେ ଏବଂ ଆଣ୍ଠୁକୁ ତଳେ ରଖିବା | ପ୍ରଥମେ, ନିଶ୍ୱାସ ନେବା, ଯେହେତୁ ପେଟକୁ ଚଟାଣ ଆଡକୁ ଖସିବାକୁ ଦେବା ତାପରେ, ନିଶ୍ୱାସ ନେବା ଯେହେତୁ ଆମେ ନାଭିକୁ ମେରୁଦଣ୍ଡ ଆଡକୁ ଟାଣୁଛୁ, ମେରୁଦଣ୍ଡକୁ ବିଲେଇ ବିସ୍ତାର କରୁଥିବା ପରି ଆର୍କିଙ୍ଗ୍ କରିବା |

(୩) ଯୋଗ ଆର୍ଥ୍ରାଇଟିସ୍ ଲକ୍ଷଣକୁ ସହଜ କରିଥାଏ |

୧୧ ଟି ଅଧ୍ୟୟନର ଜନ୍ ହପକିନ୍ସ ସମୀକ୍ଷା ଅନୁଯାୟୀ, ଆର୍ଥ୍ରାଇଟିସ୍ ରୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ କୋମଳ, ଫୁଲିଯାଇଥିବା ଗଣ୍ଠିର କିଛି ଅସୁବିଧାକୁ ସହଜ କରିବାକୁ ନମ୍ର ଯୋଗ ଦେଖାଯାଇଛି |

(୪) ଯୋଗ ହୃଦୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ଲାଭଦାୟକ

ନିୟମିତ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ ଚାପ ଏବଂ ଶରୀରର ବ୍ୟାପକ ପ୍ରଦାହର ସ୍ତରକୁ ହ୍ରାସ କରିପାରେ, ଯାହା ସୁସ୍ଥ ହୃଦୟରେ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ | ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ ଏବଂ ଅତ୍ୟଧିକ ଓଜନ ସମେତ ହୃଦରୋଗରେ ସହାୟକ ହେଉଥିବା ଅନେକ କାରଣ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ ମାଧ୍ୟମରେ ସମାଧାନ କରାଯାଇପାରିବା |

ଏହାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଚାରି ଚାରି ଉପରେ ଯାଅ, ତା’ପରେ ଆଙ୍ଗୁଠି ତଳେ ଟାଣ ଏବଂ ବସିଥିବା ହାଡକୁ ଉପରକୁ ଆଣ, ଯାହାଫଳରେ ତୁମେ ଏକ ତ୍ରିରଙ୍ଗା ଆକୃତି ତିଆରି କର | ଆପଣଙ୍କ ମେରୁଦଣ୍ଡ ଏବଂ ଟେଲବୋନକୁ ଲମ୍ୱା କରିବାବେଳେ ଆଣ୍ଠୁରେ ସାମାନ୍ୟ ବଙ୍କା ରଖିବା |

(୫). ଯୋଗ ଆପଣଙ୍କୁ ଆରାମ ଦିଏ, ଭଲ ନିଦ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ |

ଗବେଷଣା ଦର୍ଶାଏ ଯେ ଏକ ନିରନ୍ତର ଶୋଇବା ସମୟର ଯୋଗ ନିତ୍ୟକର୍ମ ଆପଣଙ୍କୁ ସଠିକ୍ ମାନସିକତାରେ ପହ ଞ୍ଚାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ ଏବଂ ଶରୀରକୁ ଶୋଇବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥାଏ |

ଏହାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ: ଲେଗ୍-ଅପ୍-ୱାଲ୍ ପୋଜ୍ |

କାନ୍ଥରେ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱ ସହିତ ବସିବା ତାପରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଡାହାଣକୁ ବୁଲିବା ଏବଂ କାନ୍ଥକୁ ବିଶ୍ରାମ କରିବା ପାଇଁ ଗୋଡକୁ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ଚଟାଣରେ ଏବଂ ବସିଥିବା ହାଡକୁ କାନ୍ଥ ପାଖରେ ରଖିବା | 5 ରୁ 15 ମିନିଟ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ରହିପାରିବା |

(୬) ଯୋଗର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଅଧିକ ଶକ୍ତି ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମନୋବଳ |

ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରିବାର ନିତ୍ୟକର୍ମରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରେ ଆପଣ ମାନସିକ ଏବଂ ଶାରୀରିକ ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି, ସତର୍କତା ଏବଂ ଉତ୍ସାହର ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ କମ୍ ନକାରାତ୍ମକ ଭାବନା ଅନୁଭବ କରିପାରନ୍ତି |

(୭). ଯୋଗ ଚାପ ପରିଚାଳନା କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ |

ନ୍ୟାସନାଲ୍ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ହେଲ୍ଥ ଅନୁଯାୟୀ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପ୍ରମାଣ ଦର୍ଶାଏ ଯେ ଯୋଗ ଚାପ ପରିଚାଳନା, ମାନସିକ ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ ମାନସିକତା, ସୁସ୍ଥ ଖାଦ୍ୟ, ଓଜନ ହ୍ରାସ ଏବଂ ଗୁଣାତ୍ମକ ନିଦକୁ ସମର୍ଥନ କରେ।

ଏହାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା: ଶବ ପୋଜ୍ (ସାଭାସାନା)

ଶରୀରଠାରୁ ଦୂରରେ, ପାପୁଲି ଆଡକୁ ମୁହଁ କରି ଧୀରେ ଧୀରେ ବିସ୍ତାର କରି ଗଭୀର ନିଶ୍ୱାସ ନେବାବେଳେ ନିଜ ମନକୁ ସଫା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ | ଏହି ପୋଜ୍ 5 ରୁ 15 ମିନିଟ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧରିପାରିବା |.

(୮) ଯୋଗ ଆପଣଙ୍କୁ ଏକ ସହାୟକ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ସହିତ ସଂଯୋଗ କରେ |

ଯୋଗ ଶ୍ରେଣୀରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବା ଏକାକୀତାକୁ ସହଜ କରିପାରେ ଏବଂ ଗୋଷ୍ଠୀ ଆରୋଗ୍ୟ ଏବଂ ସମର୍ଥନ ପାଇଁ ଏକ ପରିବେଶ ଯୋଗାଇପାରେ | ଏପରିକି ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ ଅଧିବେଶନରେ ଏକାକୀତା କମିଯାଏ ଯେହେତୁ ଜଣେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବରେ ସ୍ୱୀକୃତିପ୍ରାପ୍ତ, ଏକ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଯୋଗ ଯୋଜନା ସୃଷ୍ଟିରେ ଶୁଣାଯାଏ ଏବଂ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରେ |.

(୯) ଯୋଗ ଉନ୍ନତ ଆତ୍ମ-ଯତ୍ନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରେ

ଯୋଗ ଲାଭ ଉପରେ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଅନୁସନ୍ଧାନ |

ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରର ସାମରିକ, ନ୍ୟାସନାଲ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ହେଲ୍ଥ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବୃହତ ସଂଗଠନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବାରେ ଯୋଗର ମୂଲ୍ୟର ବୈଜ୍ଞାନିକ ବୈଧତାକୁ ଶୁଣୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରୁଛନ୍ତି।

ଆର୍ଥ୍ରାଇଟିସ୍, ଅଷ୍ଟିଓପେନିଆ, ସନ୍ତୁଳନ ସମସ୍ୟା, ଅଙ୍କୋଲୋଜି, ମହିଳାଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, କ୍ରନିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଶେଷତ୍ୱରେ ଯୋଗର ଉପକାରିତା ଅନେକ ଗବେଷଣା ଦର୍ଶାଏ |

ପରିଶେଷରେ:

ଜୁନ୍‌ ୨୧ ତାରିଖକୁ ଅନ୍ତଃରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ବା ବିଶ୍ୱ ଯୋଗ ଦିବସ ଭାବେ ବାଛିବା ପଛରେ ଉଭୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଓ ପାରମ୍ପରିକ କାରଣ ରହିଛି। ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଦ୍‌ଙ୍କ ମତରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗତି ଦୁଇ ପ୍ରକାର -ଉତ୍ତରାୟଣ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣାୟନ। ଜୁନ୍‌ ୨୧ ତାରିଖରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜର ଗତି ପରିବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି। ଅର୍ଥାତ୍‌ ଏହି ଦିନ ସେ ଉରାୟଣରୁ ଦକ୍ଷିଣାୟନକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଫଳରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ତେଜ ଓ ତାପ କମ୍‌ ହୁଏ। ଅର୍ଥାତ୍‌ ଅଚାନକ ପାଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ। ଫଳରେ ପୃଥିବୀର ଗୋଟିଏ ଭାଗରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ରୋଗ ଜୀବାଣୁ ସକ୍ରିୟ ହୋଇଉଠନ୍ତି ଏବଂ ଲୋକମାନେ ନାନା ରୋଗରେ ପଡ଼ିବାର ଆଶଙ୍କା ଉପୁଜେ। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ ନିହାତି ଜରୁରୀ। ଏହି କାରଣରୁ ଜୁନ୍‌ ୨୧କୁ ଯୋଗ ଦିବସ ଭାବେ ଚୟନ କରାଯାଇ ଯୋଗାଭ୍ୟାସ ପାଇଁ ଲୋକଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ କରାଯାଇଥାଏ ।

!! ସୁଶାନ୍ତ କୁମାର ସାସମଲ

ହନୁମାନ ନଗର ଆସ୍କା ରୋଡ଼

ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗଞ୍ଜାମ !!

ଯୋଗର ଉପକାରିତା: ମାନସିକ ଏବଂ ଶାରିରୀକ ସୁସ୍ଥ (Benefits of Yoga: Mental and physical health)

ଯୋଗର ଉପକାରିତା: ମାନସିକ ଏବଂ ଶାରିରୀକ ସୁସ୍ଥ (Benefits of Yoga: Mental and physical health)